Zoek op de website

Bronnenschema Schepen en schippers

Na 1811

Bijlbrieven, koopbrieven, transportakten en bodemerijbrieven

Rechtbanken van Eerste Aanleg, 1811-1838

  • Groningen (toegang 144, inv.nr. 383; met index);
  • Appingedam (toegang 143, inv.nr. 65);
  • Winschoten, 1819-1838 (toegang 145, inv.nr. 139).

Vredegerechten provincie Groningen, 1811-1838 (toegang 146, inv.nrs. 97, 233-234).

Arrondissementsrechtbank Appingedam

  • bijlbrieven uit de periode 1838-1869 (toegang 881, inv.nrs. 342-344) en bodemerijbrieven uit 1845-1876 (toegang 881, inv.nr. 345)

Arrondissementsrechtbank Groningen

  • bijl- en koopbrieven uit 1838-1869 (toegang 883, inv.nrs. 2137-2141), akten van bodemerij, 1839-1920 (toegang 883, inv.nrs. 2125-2135, met naamindex onder inv.nr. 2252).

Akten van koop en verkoop in de notarisarchieven.
Registraties van eigendom aan onroerend goed in het scheepsregister van de dienst van het Kadaster.

Zeebrieven

  • Arrondissementsrechtbank Groningen
  • zeebrieven uit 1819, 1839-1841 en 1852-1858 (toegang 883, inv.nr. 2141).
  • Kantongerecht van Zuidbroek (toegang 157, inv.nr. 935)
  • Kantongerecht van Hoogezand (toegang 152, inv.nrs. 118-119).
  • Zie ook op www.groningerarchiefnet.nl voor zeebrieven uit de periode 1815-1819 uit de gemeente Veendam (inv.nr. 1409).

Scheepsverklaringen, rederijcedullen, verklaringen van eigendom

  • Archieven van de vredegerechten, 1811-1838, onder ‘minuten van akten’. Zie voor scheepsverklaringen uit deze periode ook het archief van de ‘rechtbank van koophandel te Groningen’ (toegang 699, inv.nr. 134).
  • Archieven kantongerechten en arrondissementsrechtbanken, 1838 - onder ‘buitengerechtelijke zaken’, ‘deponering’ of ‘registraties’.

Veilingen van in beslag genomen schepen, 1840-1876

  • Arrondissementsrechtbank in Groningen (toegang 883, inv.nrs. 1924-1928).

Monsterrollen

  • Een database van monsterrollen over de periode 1803-1937 is in te zien via de website van het Noordelijk Scheepvaartmuseum www.noordelijkscheepvaartmuseum.nl
  • In de Groninger Archieven vindt u een register van monsterrollen opgemaakt in de gemeente Groningen, 1815-1855 (toegang 1399, inv.nrs. 6511-6513).
  • Zie ook op www.groningerarchiefnet.nl voor de registraties van ‘zeevarenden en zee- of scheepsvolk’ in de gemeentearchieven van Veendam (inv.nrs. 1412-1424), Wildervank (inv.nr. 1787a-b), Nieuwe Pekela (inv.nrs. 530-571) en Delfzijl (inv.nrs. 1870-1878 en 1889-1894).

Patentbelasting

  • Gemeente Groningen: toegang 1399, inv.nrs. 5752-5754, 5785-5787 en 5818-5820. Zie www.groningerarchiefnet.nl voor patentregisters in de overige gemeenten.

Schippersgezinnen

  • Zie www.allegroningers.nl en www.groningerarchiefnet.nl
  • Bevolkingsregister van de gemeente Groningen met aparte schippersregisters tot 1920 (toegang 1399, inv.nrs. 6541, 6544, 6575, 6576, 6615, 6616, 6658, 6703, 6704, 6753, 6754, 6829-6831 en 6929-6932).
  • Woningkaartensysteem gemeente Groningen, 1921-1960, met aparte registratie van schippers (toegang 1607, inv.nr. 991).

Opmerking: Soms duiken gegevens over schippers en hun gezinnen op de meest onverwachte plaatsen op. Zo bevindt zich in het archief van de Gereformeerde kerk van Groningen een op scheepsnaam geordend register van ingeschreven schippersgezinnen uit het jaar 1950 (toegang 1511, inv.nr. 1553).

Voor 1811

Alle hieronder genoemde indexen staan in de kasten 13 en 14 op de studiezaal.

Bijlbrieven, koopbrieven, transportakten en bodemerijbrieven

  • Verzegelingen van plaatselijke rechtbanken (onder ‘protocollatie’ of ‘minuten van akten’ in toegangen 730-735 en 1534) – deze zijn deels gescand en te bekijken via www.groningerarchieven.nl. Indexen hierop zijn o.a. te vinden onder nr. 22 (Appingedam over de periode 1752-1773), nr. 285 (Farmsum, c.a. over de periode 1751-1803) en onder nummer 36 (Delfzijl over de periode 1754-1775).
  • Aparte scheepsregistraties zijn te vinden in de gerechten van:
    Selwerd en Sappemeer (toegang 730, inv.nrs. 1609-1648 en 2010-2017); de beide Oldambten (toegang 731, inv.nrs. 6067-6103, 6993 en 6999); Fivelingo (toegang 733, inv.nrs. 763-765); Hunsingo (toegang 734, inv.nrs. 722 en 724); Westerkwartier (toegang 735, inv.nrs. 305-335 (gerecht van De Kampen, 1750-1796-1803)) en inv.nrs. 405-409 (gerecht van Platvoetshuis, 1784-1803).
  • Verzegelingen van stedelijke rechterlijke colleges van de stad Groningen, inzake transacties op onroerend goed, vanaf 1613-1811 (toegang 1534, inv.nrs. 3935-4162, oud: III x – index onder nr. 172) en vanaf 1601 testamenten, boedelscheidingen en huwelijkscontracten (toegang 1534, inv.nrs. 3484-3934, oud: III ij – index onder nr. 173). Alle verzegelingen staan onder de oude nrs. III x en III ij op microfiches in de studiezaal.

Zeebrieven

  • Lijst van afgegeven zeebrieven, 1809-1810, in de jurisdictie Westerwolde (toegang 732, inv.nr. 1037).
  • Afgegeven zeebrieven door de stad Groningen, 1802-1809 (toegang 1534, inv.nr. 4437; onder het oude nr. III C op microfiches in de studiezaal).

Scheepsverklaringen, 1796-1810

  • Deze verklaringen zijn afkomstig uit het gerecht van Fivelingo (toegang 733, inv.nrs. 103-108 en 1090-1098). Sommige protocollen zijn geïndiceerd op naam van de schipper. Deze indexen zijn voor- of achterin het boek te vinden.

Rechtzaken rond maritieme zaken

  • Civiele procedures tegen scheepseigenaren zijn te vinden in de archieven van de rechterlijke colleges van de stad Groningen (toegang 2429: zaken van het Gild-, water- en stapelrecht).                  
  • Protocol van gerechtelijke scheepsverkopingen over de jaren 1572-1629 en 1765-1778 (toegang 2429, inv.nrs. 47 en 50, zie ook index nr. 303).

Monsterrollen

  • Monsterrollen afgegeven te Delfzijl, 1803-1810 (toegang 732, inv.nr. 1099).

Rederijcedullen

  • Archieven van de jurisdictie Westerwolde, 1803-1810 (toegang 732, inv.nr. 1032).

Aandeelhouders

  • Huisarchief Menkema en Dijksterhuis (toegang 623, inv.nr. 178)

Verdere bronnen bij de Groninger Archieven

  1. Boedelinventarissen vindt u in het archief van de Weeskamer te Groningen. (toegang 1462, met index onder nr. 110). De registraties zijn te bekijken op microfiches in de studiezaal.
  2. Successiememories
  3. Informatie over Groninger schippersgeslachten vindt u in de verzameling. Damminga (toegang 948).
  4. Scheepstijdingen vindt u in Groninger kranten, zie de microfiches in de. studiezaal.
  5. In onze bibliotheek vindt u publicaties over schepen en scheepvaart.
  6. Fotomateriaal van schepen en havens in de Groninger beeldbank: www.beeldbankgroningen.nl
  7. Gilden in de stad Groningen (toegang 1325), zoals het ‘schuitenschuivers.
    gilde’ (turfschippers), 1603-1716 (inv.nr. 81) en het ‘grootschippersgilde’ (zeevaart),
    1608-1771 (inv.nr. 115; index 214). Zie ook: het ‘stulgersgilde’ (gilde van schippers van kleine vrachtschepen), 1771-1829 (toegang 1605, inv.nr. 121) en het Leekster schippersgilde, 1764- 1858 (toegang 1032, inv.nr. 1094).
  8. Zeemanscollege ‘De Groninger Eendracht’ (toegangen 1438 en 1716)
  9. Scheepsjagers (toegang 1099, inv.nrs. 11511-11514). Een database is te raad.
    plegen via de website van het Veenkoloniaal Museum Veendam: www.veenkoloniaalmuseum.nl
  10. Het handelsregister van de Kamer van Koophandel en Fabrieken te Groningen, vanaf 1922 (toegang 1972), bevat dossiers van scheepswerven, kustvaartbedrijven, schippers en scheepsverzekeringen. Het register is doorzoekbaar via een kaartsysteem (toegang 36, inv.nrs. 1679.1-1679.325). Hetzelfde geldt voor de kamer in Oost-Groningen (toegang 2540).
  11.  Havenbedrijf/ havenschap Delfzijl, met registraties van binnengekomen en uit Delfzijl vertrokken schepen in de periode 1897-1958 (toegang 38, inv.nrs. 1,2, 288-289, 297-314 en toegang 698, inv.nr. 1). Met index op scheepsnaam over de jaren 1945-1969 onder inv.nrs. 2-5 in toegang 698. Het fotomateriaal staat beschreven in index 76. Zie voor meer gegevens over de haven van Delfzijl ook het archief van het loodswezen (toegang 81).
  12. Meer gegevens over passerende schepen staan in de archieven van Provinciale Waterstaat, district Winschoten, 1948-1968 (toegang 1154, inv.nrs. 33-53) en het Termunterzijlvest (toegang 722, inv.nrs. 210-212). Schepen die tussen 1842 en 1847 de zeesluis De Statenzijl zijn gepasseerd, staan vermeld in het archief van de ambtenaren van de Waterstaat (toegang 77, inv.nr. 2304). Soortgelijke gegevens uit de overige gemeenten zijn te vinden via www.groningerarchiefnet.nl
  13. Archieven van Groninger scheepswerven, zoals: BV v/h Scheepswerven Gebr. Van Diepen te Westerbroek (toegang 1862), NV E.J. Smit & Zoon (toegang 1057 en 1172), Gebr. Suurmeyer (toegang 1028), Verenigde Groningse scheepswerven Noordergroep, NV Scheepsbouwcombinatie Nescos (toegang 397), scheepsbouwvereniging Hoogezand (toegang 1040) en de fa. K.&J. Wilkens te Veendam (toegang 701), een houthandel en aardappelmeelfabriek met een rederij en een scheepstimmerwerf (inv.nrs. 79-83 en 91). Voor archieven van andere scheepswerven zie: www.noordelijkscheepvaartmuseum.nl of de archieven van de desbetreffende gemeenten.
  14. Archieven van bevrachtingskantoren, zoals de fa. Van der Borgh te Veendam, 1846-1975 (toegang 1093, doos 204 en 222), Carebeka BV te Groningen
    (toegang 1433), met o.a. scheepsjournalen, scheepstekeningen en bevrachtings- en positieboeken met informatie over lading en vertrek- en aankomsttijden.
  15. Archieven met betrekking tot maritiem onderwijs. Bijvoorbeeld: het hoger zeevaartonderwijs aan de Academie Minerva (toegang 1448, ook toegang 2092, inv.nr. 483); commissie van toezicht op de zeevaartschool, 1923-1970 (toegang 2204); de zeevaartschool te Veendam (een register van afgelegde examens, 1872-1877) (toegang 1093, doos 220); informatie over het schoolfonds voor schipperskinderen, 1931-1971 (doos 17, 18 en 20) en het archief van het internaat van de zeevaartschool ‘Admiraal van Kinsbergen’, 1936-1964 (toegang 1333).

Vervolgonderzoek bij andere instellingen

Noordelijk Scheepvaartmuseum www.noordelijkscheepvaartmuseum.nl
Veenkoloniaal Museum www.veenkoloniaalmuseum.nl
Museum Kapiteinshuis Pekela www.kapiteinshuis.nl
Visserijmuseum Zoutkamp www.visserijmuseum.com
Gemeente De Marne www.groningerarchiefnet.nl
Lijsten van garnalenvissers en ingeschreven vissersvaartuigen (ca. 1920-1984) en een lijst met 192 (Zoutkamper) vaartuigen voor zee- en kustvisserij (1919-1985).
Nationaal Archief www.nationaalarchief.nl
Sontregisters te doorzoeken via www.nationaalarchief.nl/sont
Gemeentearchief Amsterdam http://stadsarchief.amsterdam.nl
Maritiem Museum Rotterdam www.maritiemmuseum.nl
Noord-Hollands Archief www.noordhollandsarchief.org
Nederlands Scheepvaart Museum www.scheepvaartmuseum.nl
Fries Historisch en Letterkundig Centrum Tresoar te Leeuwarden www.tresoar.nl
Sonttolregisters (STR) (1497-1857) op microfiches te bekijken.
Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg Carl von Ossietzky www.sub.uni-hamburg.de
Visserijmuseum te Vlaardingen www.visserij-museum.nl