What Knots Knot Knots

Het kunstproject What Knots Knot Knots onderzoekt hoe het koloniale verleden van Noord-Nederland nog steeds invloed heeft op het leven van nu. Acht kunstenaars maakten nieuw werk op basis van onderzoek in lokale archieven en verhalen uit de regio. What Knots Knot Knots is een initiatief van Noorderlicht en is ontwikkeld in samenwerking met archief- en culturele instellingen in Noord-Nederland. What Knots Knot Knots is te zien vanaf 26 juni 2026 in VHDG in Leeuwarden, Herinneringscentrum Kamp Westerbork in Drenthe, Groninger Museum (locatie Wall House#2) en Noorderlicht in Groningen. Elke locatie heeft een eigen opening.

Onverteld verleden

Noord-Nederland heeft een eigen koloniaal verleden, waarin de verhalen uit Groningen, Friesland en Drenthe met elkaar verbonden zijn. In de zeventiende eeuw werkten Friese universiteiten en kaartenmakers voor de VOC en de WIC. Schepen uit Groningen voeren naar Ghana om tot slaaf gemaakte mensen te verhandelen. In de achttiende eeuw woonde Jan Albert Sichterman, VOC-directeur in Bengalen, in Groningen. Hij verdiende veel geld en liet daarmee een groot huis bouwen aan de Ossenmarkt. Ook verzamelde hij veel objecten. Een deel van zijn verzameling is nu nog te zien in het Groninger Museum. In de twintigste eeuw kwamen Molukse KNIL-militairen en hun families naar voormalig kamp Westerbork. Ook kwamen arbeidsmigranten naar Friesland om te werken in de landbouw en industrie.

Kunst als manier om verhalen zichtbaar te maken

Archieven bewaren niet alles. Sommige verhalen verdwijnen of blijven onbekend. Juist deze leegtes vormen voor kunstenaars een creatief vertrekpunt om verborgen verhalen zichtbaar te maken en nieuwe verbanden te leggen tussen verleden en heden. De acht kunstenaars deden onderzoek in lokale archieven en spraken met mensen uit de omgeving. Voor het project maakten zij fotografie, video’s, installaties en een grote muurschildering. Elk kunstwerk is verbonden aan een specifieke plek en gemeenschap. De werken maken moeilijke en vaak verborgen verhalen zichtbaar en bespreekbaar.

What Knots Knot Knots

De titel What Knots Knot Knots komt uit een uitspraak van Donna Haraway: “it matters what knots knot knots.”  Daarmee bedoelt ze dat de manier waarop je dingen met elkaar verbindt, bepaalt welk verhaal je kunt vertellen. Het project vertelt daarom niet één groot verhaal over het koloniale verleden. In plaats daarvan laat het verschillende lokale verhalen uit meerdere eeuwen naast elkaar zien. Zo wordt duidelijk hoe deze geschiedenissen met elkaar verbonden zijn. Noorderlicht ontwikkelde dit project omdat het belangrijk is om ook in Noord-Nederland meer aandacht te geven aan deze geschiedenis. Het project is ook het begin van een langere samenwerking tussen organisaties in Groningen, Drenthe en Friesland om dit verleden verder te onderzoeken en zichtbaar te maken.

Programma

Opening | Drenthe
Een programma rondom de geschiedenis, herinneringen en culturele aanwezigheid van de Molukse gemeenschap in Nederland. Sprekers delen verhalen uit persoonlijk archiefonderzoek, gevolgd door een open gesprek, Molukse hapjes en de tentoonstelling van Koos Breukel.
Datum en tijd: Zaterdag 4 juli, 10.30 – 13.00 uur
Locatie: Herinneringscentrum Kamp Westerbork
Toegang: Gratis, meld je aan via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. 

Opening & Artist Talk | Friesland
Cihad Caner, Thato Toeba en Jori(k) A. Galama presenteren nieuw werk over de hiaten in de Friese maritieme geschiedenis. Ze bevragen de rol van archieven en verbinden de regio met bredere thema's als migratie, taal en identiteit.
Opening: Zaterdag 4 juli, 16.00 - 19.00 uur
Locatie: VHDG, Leeuwarden
Toegang: Gratis Meer info en programma: Noorderlicht Friesland

Opening | Groningen
Tijdens het gesprek ‘Het licht is niet licht genoeg’ presenteren acht residenten het werk dat zij in de drie noordelijke provincies hebben ontwikkeld. Ze leggen actuele verbindingen tussen gedeelde vraagstukken zoals koloniale archieven, macht, migratie en ecologie.
Datum en tijd: Zondag 5 juli, 17.00 – 20.00 uur
Locatie: Het Groninger Museum, locatie Wall House #2, Groningen
Toegang: Gratis, meld je aan via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Finissage en publicatie
Een feestelijke afsluiting van het project met de presentatie van de publicatie (ontwerp: Bart de Baets). Speciaal voor deze gelegenheid onthult de Groningse kunstenaar Faisel Saro een mural bij Noorderlicht waarin alle verhalen samenkomen.
Datum en tijd: Zondag 30 augustus, 14.00 – 17.00 uur
Locatie: Noorderlicht, Akerkhof 12, Groningen
Toegang: Gratis

Kijk voor het complete programma en meer informatie over de deelnemende kunstenaars op: noorderlicht.com/wkkk 

Partners

CAMPIS, Fries Museum, Groninger Archieven, Groninger Museum, Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Noorderlicht, Universiteitsmuseum Groningen, VHDG.

What Knots Knot Knots werd mede gerealiseerd door de Gemeente Leeuwarden, het Mondriaanfonds en de Provincie Drenthe.

Afbeelding What Knots Knot Knots door Bart de Baets