817_1078_banner.jpg

Na de overwinning bij Heiligerlee roept Lodewijk van Nassau op 5 juni 1586 de inwoners van het Oldambt op om hem een bedrag van 6000 gulden te betalen voor de vrijheid die ze dankzij hem genieten. Zo is te lezen in een brief aan de Oldambsters. 

Volg de vertaalslag van Heiligerlee.

Fragment Lodewijk aan de Oldambtsters
Fragment Lodewijk aan de Oldambtsters

…demnach wir die eingesessene von beiden oister und westeroldtampten geschetzt und gesetzt haben das sie uns zu behuf und beschermung, Irer wolfart aufpringen und geben sollen, die summa van 6000 carls gulden und das vor sontag abendt welcher Ist den 6 ten Juny dieses 1568 Jars welche summa sie dan auftreiben und nemen sollen, van allenn und Jederen Iren guteren, sie seyen beweglich oder onbewechlich geistlich oder weltlich Inbeidenn obgenantenn ampten gelegen…

Kaart van Groningen uit 1589 van Joan Bussemecher (fragment) links Middelstum, rechts den Dam/Appingedam, Groninger Archieven (817-1944)
Kaart van Groningen uit 1589 van Joan Bussemecher (fragment) links Middelstum, rechts den Dam/Appingedam, Groninger Archieven (817-1944)

De inwoners van de ommelanden worden opgeroepen om op 5 juni in Appingedam te verschijnen om alle schulden die ze hebben aan geestelijke personen of aan inwoners van de stad Groningen aan Lodewijk te overhandigen:

Fragment Lodewijk aan de ommelanders, Groninger Archieven (2100_1462-83_006)
Fragment Lodewijk aan de ommelanders, Groninger Archieven (2100_1462-83_006)

…alle de der geestlyck (alsgemelten ) hinder stallige schulden, renthen , und pachten de sint in desse Jaren oft anders, gedachten geeslyck und inwoneren der stadt undt landen toe groningen schuldich ofte tho doene sint datse de, upgemelten vyften dach thom damme inbrengen und sunder unverweigeringe ofte upholdinge uns tho stellen…

En wie dat niet doet zal als een vijand behandeld worden:

…woe overst daer ener ofte meer weren so sich hyrtoe sumich ofte onweigerlyck erzeygen
worden jegen deme ofte de sulvigen willen wy de gebure nicht anders als jegen onsen opentlick vianden voernemen, daer mach sick een ider sunder vorwendinge enige onwetenheit weten tho richten…

De inwoners van Middelstum weten niet wat ze moeten doen en vragen hun heer Johan van Ewsum om raad:

Fragment van inwoners van Middelstum, Groninger Archieven (0696_0025_0103)
Fragment van inwoners van Middelstum, Groninger Archieven (0696_0025_0103)

Erenfeste Edele goetgunstige heerschop Wij gemene ingesetene des kerspels tho Middelstum en konnen ju Edele Erentfeste niet bergen woe wij samptlijck in groeter beswaringe synnen vermijdts des mandaets nu tho ons gesonden is van den Grave van Assow sijn genade ende seer scharplick ons uplach up morgen den dach daer in den Dam bij sijner genaden tho erschinen …

Voor de Stadhouder is het duidelijk, wie betaalt is een vijand van de koning en riskeert zijn leven:

Reactie van de Stadhouder, Groninger Archieven (0696_0025_0105)
Reactie van de Stadhouder, Groninger Archieven (0696_0025_0105)

…Wijders so verstaen dat juu gemeine Meieren deser stadt end umlanden van Groningen uperlacht und ontboden is, u hure renthen schulden und jarlike upkompsten in handen van Koninklijker Majesteit viant upthobrengen end thobetalen. Dat gij solchs in generleij wise en doen, bij verboerte lives end goedes dar ij u nae mogen weten tho reguleren…

Een hele opluchting voor de Ommelanders: wat ze ook doen, het is nooit goed!

 

 

Albert Beuse

Hoofd Studiezaal/ Gemeentearchivaris