bijgewerkt1969wit_.jpg

Met het Maak Geschiedenisproject Open het Stadsbestuur komen we verrassende zaken tegen die eeuwenlang met ganzenveer en kroontjespen door het Groninger stadsbestuur aan het papier werden toevertrouwd. We volgen wekelijks een letter van het alfabet en verbinden daaraan een bekende of veelvoorkomende term uit het archief van het stadsbestuur van 1594 tot 1815.

Schelte Alberts
met sijn schip suo
periculo te mogen
vertrekken na Hamborgh [Hamburg]

Dit staat naast de tekst, bij de resolutie van dinsdag 18 oktober 1712 (blz 219). Deze ‘margetekst’ is een samenvatting van de lange, officiële tekst, die de pagina vult. Wat zou hier aan de hand zijn?

Het Groninger Schip, 1700-1800. Tekening uit de Atlas van Stolk, Groninger Archieven (1785_5390)

In het resolutieboek van februari 1711 tot november 1714 zijn verschillende besluiten uitgevaardigd door het Groninger Stadsbestuur over een besmettelijke ziekte: de Pest. Alle personen en schepen die uit het Oostzeegebied komen, en uit plaatsen waar de ziekte was uitgebroken, moeten door de portiers en havenmeesters in Groningen worden geweerd. Ook voor reizigers uit Bremen en het gebied daaromheen wordt gewaarschuwd. In een latere resolutie staat dat reizigers en schippers moeten kunnen aantonen dat ze van een onbesmette plaats komen.

Schelte Alberts krijgt dus toestemming van het Stadsbestuur om met zijn schip uit Groningen naar een besmette plaats te varen (blz 219):

(…) dat hem mogte werden toegestaan met Sijn Schip
na Hamburgh te mogen vertrekken, 't welk gister avond
geladen waar, dat hem en de Coopluiden andersinds
groote schaade soude werden toegevoegt

Handel en economie blijven altijd een grote rol spelen in tijden van besmettelijke ziekten, dat was vroeger niet anders. Wat zou er in het schip hebben gezeten, dat de kooplieden anders schade zouden lijden als het niet de volgende dag zou vertrekken? Ze moeten zich in ieder geval wel houden aan de regels die onder andere de wet voorschijven. Voor Schelte Alberts en zijn kooplui betekent het dat het ‘suo periculo’ is, op eigen risico.

Heeren Borgemeesteren en Raad gemelte beurtman
geaccordeerd suo periculo te mogen vertrekken, doch ge-
ordonneerd bij sijn retour sigh exactelijk te reguleren
na de placcaaten door Haar Hoog Mogende wegens de
besmettelijke siekte in die quartieren geemaneerd.

"besmettelijke siekte" uit Resoluties van burgemeesters en raad, 1712. Groninger Archieven (1605-28, blz 219)

Jaline de Groot

Publieksadviseur Groninger Archieven