Zoek op de website

Agenda

16oktLezing: De ontwikkeling van de Pekelder scheepvaart naar het Oostzeegebied in de achttiende eeuw.

Lezing door Jan Willem Veluwenkamp over de Sonttolregisters en het project rond het digitaal beschikbaar stellen en ontsluiten. Zie ook: www.soundtoll.nl. Georganiseerd i.s.m. Stad&Lande en NGV Groningen.

Kofschip afgebeeld op een tegeltableau, bewaard in het Fries Scheepvaartmuseum Kofschip afgebeeld op een tegeltableau, bewaard in het Fries Scheepvaartmuseum

In de historiografie wordt er over het algemeen vanuit gegaan dat de Pekelder Oostzeevaart in de jaren 1760 voortkwam uit de turfvaart. Deze op zichzelf plausibele opvatting is, echter, nauwelijks onderbouwd. In deze lezing wordt aangetoond dat heel wat van de Pekelder Oostzeeschippers inderdaad eerder als turfschipper actief waren. Bovendien wordt een verklaring geboden voor het feit dat zij juist in de jaren 1760 de overstap naar de Oostzeevaart maakten. De gehanteerd werkwijze zou ook kunnen worden toegepast bij de nadere analyse van de ontwikkeling van andere schippersgemeenschappen in Stand en Lande.

Een van de bronnen waarvan voor deze lezing gebruik is gemaakt betreft de bekende Deense Sonttolregisters (STR). De STR behoren tot de belangrijkste bronnen voor de economische en maritieme geschiedenis van Nederland en de rest van Europa. Zij vormen de kern van de administratie van de tol die de koning van Denemarken hief over de scheepvaart door de Sont, de zeestraat tussen Zweden en Denemarken die de Noordzee en Oostzee met elkaar verbindt. De STR omvatten in essentie de registratie van de doorvaarten van alle koopvaardijschepen door de Sont. Ze zijn (met enige hiaten) bewaard gebleven voor de periode 1497 - 1857 en bevatten gegevens over 1,8 miljoen doorvaarten. De Rijksuniversiteit Groningen en het Fries Historisch en Letterkundig Centrum Tresoar te Leeuwarden zijn in 2009 begonnen de STR in de elektronische database Sonttolregisters online (STRO) in te voeren en deze database aan iedereen ter beschikking te stellen via www.soundtoll.nl. De databank bevat inmiddels de gegevens van circa 1,5 miljoen doorvaarten uit de jaren 1633-1857.

Tijdens de lezing worden de website en de zoekmogelijkheden binnen de databank kort gedemonstreerd.

Over de spreker

Jan Willem Veluwenkamp (1951) studeerde Geschiedenis in Leiden en promoveerde daar in 1981. Sinds 1991 is hij als universitair docent verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen met als specialisatie de sociaal-economische geschiedenis van de vroegmoderne tijd. Hij publiceerde vooral over ondernemerschap, handel en transport. Sinds 2009 is hij wetenschappelijk projectleider van Sound Toll Registers online, de elektronische databank van de complete Sonttolregisters, die geleidelijk beschikbaar komt op www.soundtoll.nl.

JWV september 2013

« Terug naar de agenda