Zoek op de website

Agenda

10febLezingenavond: Nieuwe kijk op verdwenen kloosters

 

Ooit waren ze groot, rijk en machtig: de kloosters van Groningerland. Maar hoe verging hun glorie. Rond 1600 kwam er een eind aan hun macht. De gebouwen werden afgebroken, de stenen elders gebruikt. Overheden pikten hun grond en andere eigendommen in. Alleen op basis van bewaard gebleven archivalia en blootgelegde grondsporen kon je nog enigszins een beeld krijgen van hun vroeger zo sterke aanwezigheid.

Naast de traditionele onderzoeksmethoden echter, kwamen de laatste jaren nieuwe technieken op en zij hebben het onderzoek naar de verdwenen middeleeuwse kloosters van Groningerland een stevige impuls gegeven. Zo hoef je de bodem niet meer te verstoren, om toch te weten wat in zijn archief zit. Ook worden kloosterfundamenten digitaal weer opgebouwd, zodat de verdwenen kloostercomplexen als het ware een herrijzenis hebben beleefd. Ja, je kunt er tegenwoordig zelfs weer doorheen wandelen, ook al is dat dan virtueel.

Over het recente kloosteronderzoek gaat het op 10 februari op de avond, georganiseerd door RHC Groninger Archieven, de cultuurhistorische vereniging Stad en Lande en de NGV afdeling Groningen. Daar wordt getoond wat er de laatste jaren gedaan is om de verdwenen kloosters van Groningen en hun rol in het landschap weer zichtbaar te maken. Dit gebeurt in vier korte lezingen, waarin voor de pauze het klooster van Essen en na de pauze de kloosters van Rottum en Aduard centraal staan.

Henny Groenendijk gaat in op het proefsleuven-onderzoek dat in Essen plaatsvond. Het vrouwenklooster hier bleek gesticht op oudere akkers, zijn contouren waren nog goed vast te stellen en de gebouwen zagen er sober, maar zeker niet armetierig uit. Henny Groenendijk was in 2010 als provinciaal archeoloog betrokken bij het oudheidkundig bodemonderzoek in het voormalige klooster Yesse.

Marnix Deterd Oude Weme reconstrueerde aan de hand van archivalia en (schets)kaarten het grondbezit van hetzelfde klooster. Dat bleek anderhalf maal zo groot als voorheen gedacht. Zo exploiteerde het klooster Essen venen bij Kropswolde. Marnix Deterd Oude Weme studeerde Ruimtelijke Ordening en Planologie aan de Saxion Hogeschool IJsselland te Deventer en Landschapsgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Albert Gramsbergen vertelt over het klooster in Rottum. Samen met een andere oud-medicus onderzocht hij de ondergrondse kloosterfundamenten door middel van 7500 elektrische weerstandsmetingen. Op basis hiervan is het kloostercomplex gereconstrueerd in een animatie. Albert Gramsbergen is emeritus hoogleraar ontwikkelingsneurologie (VUAmsterdam) en Neurofysiologie (UMCGroningen) met een interesse in archeologie en kerkgeschiedenis.

Jacob Loer toont ons een soortgelijke 3D-reconstructie, maar dan door een app en infopanelen. Hij laat zien hoe de 'herbouw' van de abdij van Aduard, ooit de grootste van Nederland, tot stand kwam. Ook vertelt hij wat het project Aduard biedt in cultuur-toeristische zin. Jacob Loer is historicus. Hij houdt zich in de vrije tijd bezig met de geschiedenis van Aduard, in het bijzonder het klooster en de Cisterciënzers.


De lezingenavond wordt georganiseerd in samenwerking met de Vereniging Stad & Lande en de NGV afdeling Groningen.
De avond vindt plaats in de hal van de Groninger Archieven. De aanvang is om 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30 uur) en de toegang is gratis voor alle belangstellenden.

Kaart van een groot aantal provincie- en enige particuliere landen onder Essen en Haren, door landmeter Henricus Teijsinga, juni 1732 (817-1047.6). Kaart van een groot aantal provincie- en enige particuliere landen onder Essen en Haren, door landmeter Henricus Teijsinga, juni 1732 (817-1047.6).

« Terug naar de agenda