Naar hoofdinhoud
  • Onderzoek
    • Tips bij onderzoek
    • Familie
    • Panden
    • Boerderijen
    • Middenstand
    • Schepen en schippers
    • Militairen
    • Bouwdossiers
    • Digitale bronnen
    • Bronnen
    • Open data
    • Studiezaal
    • Nieuw in de collectie
  • Publiek
    • Maak Geschiedenis
    • Activiteiten
    • Educatie
  • Actueel
    • Nieuws
    • Blog
    • Agenda
    • Reserveren
  • Over ons
    • Wie zijn wij
    • Werken bij
    • Diensten
    • Publicaties
    • Partners
    • Openingstijden
    • Contact
  • Zoeken
1785_07192_header_b_.jpg
  • U bevindt zich hier:  
  • Home
  • Archieven
Uw zoekacties: Topografische kaart van Nederland 1:50.000 Blad 7 Oost Groni... 13 Bourtange : Topographische en militaire kaart van het Ko... Atlas van Kooper
Mijn Studiezaal Mijn Studiezaal (inloggen)
2376 Atlas van Kooper
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

beacon
 
 
Naar boven om te zoeken
2376   Atlas van Kooper
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
Inleiding
De voor u liggende notitie is de weergave van een in opdracht van de dienst Ruimte en Milieu (nr. 2001-17.178, dd. 23 oktober 2001) van de provincie Groningen door ons uitgevoerde basisregistratie van kaarten en plattegronden, die zijn ingebonden respectievelijk ingeplakt in een bij deze dienst aanwezige boekband met als titel Oude Kaarten van de provincie Groningen.
De band bevat een 64-tal overwegend gedrukte en gedeeltelijk gereproduceerde en gefotografeerde oude aardrijkskundige kaarten, plattegronden, vogelvluchten en historische prenten van (gedeelten) van de provincie Groningen en enkele in deze provincie gelegen nederzettingen, alle uit de periode 1562-1879. Deze - door ons gemakshalve - als kaarten aangeduide afbeeldingen werden vermoedelijk tijdens het Interbellum bij elkaar in deze boekband gebracht.
Deze notitie bestaat uit twee gedeelten. In het eerste gedeelte wordt ingegaan op het doel waarmee en de wijze waarop de kaarten bijeen zijn gebracht. Voorts wordt aandacht besteed aan het belang van de collectie en eventuele mogelijkheden om als uitgangspunt te dienen voor een leesbare en wetenschappelijk verantwoorde beschrijving van de geografische en historische ontwikkeling van de provincie Groningen in de laatste 500 jaar.
Het tweede deel is de eigenlijke basisregistratie. Daarin worden de verschillende in de band bijeengebrachte kaarten beschreven, volgens een aantal vaste specificaties (formaat, type druk, tekst, schaal, samensteller/uitgever e.d.) en wordt voor zover mogelijk summier ingegaan op enkele inhoudelijke details.
laatste wijziging 27-07-2019
73 beschreven archiefstukken
67 gedigitaliseerd
totaal 67 bestanden
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
Ontstaan en betekenis van de collectie
Het Interbellum is de periode waarin ir. Johan Kooper (1876-1939) als hoofdingenieur de scepter zwaaide over de Provinciale Waterstaat van Groningen. Kooper werd op 1 juni 1915 door provinciale staten van Groningen aangesteld als hoofdingenieur van deze dienst, na het overlijden van zijn voorganger, J. de Jong. Hij bleef tot aan zijn overlijden in 1939 in deze functie. In het laatstgenoemde jaar publiceerde Kooper zijn standaardwerk over de waterstaatshistorie van Groningen onder de titel Het waterstaatsverleden van de provincie Groningen (J.B. Wolters, Groningen, Batavia, 1939).
Op de bladzijden 173-181 van dit werk heeft de auteur een overzicht opgenomen van de door hem geraadpleegde kaarten, die hij indeelde in een tiental categorieën. De categorieën 1 (Algemene kaarten van de provincie Groningen en omgeving), 2 (Gedrukte waterstaatkundige kaarten 1: 50000 met grenzen van zijivestenijen), 9 (Plattegronden van steden en vestingwerken) en 10 (Gemeenteatlas van de provincie Groningen door Fehse, 1862) bevatten gedrukte kaarten. In alle overige categorieën is sprake van getekende of zogeheten manuscriptkaarten; als regel oude kaarten waarvan niet meer dan één exemplaar in de archieven bewaard is gebleven.
De meeste van deze kaarten zijn terug te vinden in resp. L.J. Noordhoff, Catalogus van kaarten, Eerste gedeelte, Getekende kaarten. Rijksarchief Groningen, 1968 en A.T. Schuitema Meijer, Inventaris van Kaarten, Plans, Enzovoort, Gemeentearchief Groningen, z.j. Voor de gedrukte exemplaren maakte Kooper naar alle waarschijnlijkheid gebruik van een door hemzelf aangelegde verzameling. Dorsale aantekeningen met potlood van prijzen en hier en daar stickertjes van het befaamde antiquariaat en veilinghuis Burgersdijk en Niermans te Leiden wijzen op een actief aankoopbeleid. Omdat de meeste oude kaarten, gezien hun gebrekkige of verouderde informatie, nauwelijks een contemporain utilitair doel zullen hebben gediend heeft het er alle schijn van dat de collectioneur een ander doel voor ogen stond. Dit doel zal dan de totstandkoming zijn geweest van een historisch werk over de waterstaat van Groningen. Op een drietal onder bijlage E in Kooper’s Waterstaatsverleden vermelde gedrukte kaarten na, vinden we alle kaarten en plattegronden terug in deze band. We nemen aan dat ook de ontbrekende kaarten ooit deel uit hebben gemaakt van deze bijeengebrachte verzameling. Hun verdwijning wordt te meer aannemelijk waar de pagina’s in de band op een later tijdstip (d.w.z. na 1939) met een potlood zijn genummerd en de band voorts plaatselijk de sporen toont van verwijderde kaarten of plattegronden. Bij onze onderstaande registratie hebben we overigens bij gebrek aan beter de later aangebrachte paginanummering aangehouden.
De samensteller heeft - zo blijkt uit de selectie - getracht een zo compleet mogelijke cartografische basis te geven aan zijn waterstaatkundig historisch werk. De band bevat namelijk ook verschillende kaarten van aangrenzende gewesten (Friesland, Drenthe, Oost-Friesland en zelfs Holland en Westfalen) als ook de befaamde paskaart uit de Atlas Maritime (1693) en de kaart die Johann Baptist Homann in 1718 uitgaf naar aanleiding van de ook voor Groningen uiterst desastreuze kerstvloed van 1717.
Dat de verzameling duidelijk als inhoudelijk bronnenmateriaal werd opgevat en niet als kunsthistorische collectie blijkt uit de aanwezigheid van verschillende reproducties, bedoeld om inhoudelijke cartografische leemten op te vullen.
Doorgaans ontbreken de originelen van zeer kostbare en/of zeldzame kaarten, zoals de stadsplattegrond van Groningen van Haubois (1643), de befaamde Coenderskaart (circa 1680) en de Beckeringhkaart uit 1781. Van de Van Deventer plattegronden van Groningen en Appingedam moest de samensteller ‘sowieso’ gebruik maken van reproducties, omdat van deze netteplans slechts één exemplaar bestaat dat wordt bewaard in de Biblioteca Nacional te Madrid. Om de voorgaande redenen en vanwege het feit dat van de meeste overige kaarten voldoende exemplaren bewaard zijn gebleven in regionale en nationale archieven en bibliotheken - en vele kaarten bovendien nog actief worden verhandeld - kan aan de verzameling geen grote kunsthistorische waarde worden toegekend. Daarentegen geven ze als bronnenmateriaal zowel inzicht in de door de auteur gemaakte selectie ten behoeve van zijn belangrijke publicatie als ook in de historische geografie van Groningen.
De selectie van gedrukte prenten, plattegronden en kaarten vormt - aangevuld met de door Kooper eveneens geraadpleegde manuscriptkaarten - een nuttige rode draad voor een schets van de geografische geschiedenis van Groningen, de ontwikkeling van het Groninger landschap van de vroeg moderne tijd tot circa 1900.
De kaarten lenen zich uitstekend voor een leesbare en wetenschappelijk verantwoorde beschrijving van de geografische en historische ontwikkeling van Groningerland in de laatste 500 jaar. Een zodanige publicatie wordt momenteel node gemist in Groningen. De bestaande atlassen en kaartwerken bestrijken immers in geografisch en chronologisch opzicht slechts gedeelten van de provincie (bv. M. Schroor, De Atlas der Provincielanden, resp. De Atlas der Stadslanden uit 1996, resp. 1997). In uitgaven waarin weliswaar veel kaarten zijn opgenomen, vormen deze een onderdeel van werken die met een andere invalshoek of voor een beperkt deel van de provincie zijn geschreven. Als voorbeeld mogen de verschillende boerderijenboeken dienen (o.a. Bierum, Oude Veenkoloniën, Halve Ambt) en voorts L. Hacquebord en A.L. Hempenius, Groninger Dijken op Deltahoogte (1990), J.N.H. Elerie et al., Dollardzijlvest (1992), of de door ondergetekende gepubliceerde werken getiteld Wotter (1995) en Stadstaat Groningen (1999).
Daarbij tekenen we aan dat de kunsthistorische en technische aspecten van de cartografie van Groningen reeds in 1974 nagenoeg uitputtend zijn behandeld in Vredenberg-Alink’s De kaarten van Groningerland, die tevens voorzien is van een voorbeeldige cartobibliografie. Wel verscheen in 1969 een catalogus getiteld Geschiedenis van Stad en Ommelanden in kaart als aflevering van Groniek en naar aanleiding van een tentoonstelling in het Rijksarchief te Groningen. Het was een slordig getypt werkje waarin enkele op zich staande thematische hoofdstukken met verspreid door de tekst enkele in zwart-wit afgedrukte, deels nagetekende manuscriptkaartjes.
De geschiedenis van de provincie Groningen aan de hand van de rijke verzameling aan gedrukte en getekende kaarten die her en der in den lande aanwezig is moet nog worden geschreven en getoond. In Friesland organiseerde het Ryksargyf in 2001 de tentoonstelling Hoogtepunten van de Friese cartografie naar aanleiding van de verschijning van het gelijknamige boek van P.J. de Rijke. Hoewel het bestuur van de provincie Groningen voor 1850 in tegenstelling tot Friesland (Christiaan en Bernardus Schotanus, Eekhoff) geen directe opdrachten verstrekte tot de vervaardiging van gedrukte kaarten kan deze provincie desondanks bogen op een rijke collectie kaarten en plattegronden. Met name de manuscriptkaarten uit het begin van de achttiende eeuw, in opdracht van zowel het gewestelijk als het stads- en Ommelander bestuur vervaardigd, zijn uniek te noemen maar ook de stadsplattegrond van Egbert Haubois.
L.J. Noordhoff concludeert dan ook terecht in zijn korte overzicht van de cartografie van de provincie Stad en Lande (gepubliceerd in de hierboven aangehaalde aflevering van Groniek) dat de meeste gedrukte kaarten buiten Groningen (m.n. in Amsterdam) verschenen, maar dat omgekeerd het bestuur van Stad en Lande en met name het stadsbestuur van Groningen talloze opdrachten aan Groninger landmeters verstrekten tot de vervaardiging van manuscriptkaarten van delen van het gewest. Hun producten geven samen met de voor een belangrijk deel in de hier beschreven Atlas van Kooper samengebrachte kaarten een goed beeld van de ruimtelijke ontwikkeling van het gewest Stad Groningen en Ommelanden en zijn rechtsopvolger, de huidige provincie Groningen. In het licht van het voorgaande èn van de populariteit van kaarten - die in alle lagen van de bevolking aantoonbaar is - van recent gepubliceerde kaartboeken en landbeschrijvingen aan de hand van oude kan de Atlas van Kooper dienen als opmaat tot een cartografisch visitekaartje van de rijke historie van stad en ommeland van de zestiende eeuw tot in onze tijd.
laatste wijziging 27-07-2019
73 beschreven archiefstukken
67 gedigitaliseerd
totaal 67 bestanden
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
Catalogus
De kaarten zijn bijeengebracht in een zwarte halfleren band met blinde bladen (zogeheten dummy), voorzien van een leren rug en linnen platten. Op het voorplat is een rood marokijnen ondergrond geplakt, waarop in goudgekleurde letters en in een dito kader de in de vorige zin aangegeven titelaanduiding is aangegeven. Het formaat van de band is hoog 60 cm en breed 45 cm. Op de rug is dezelfde titel in goudgekleurde letters uitgevoerd. In de band bevindt zich het stempel van het archief van Provinciale Waterstaat van Groningen met de signatuur D 253.
De fysieke kwaliteit van het materiaal is zeer uiteenlopend. Om te beginnen werden enkele facsimile’s, reproducties of foto’s van kaarten aangetroffen. Een deel van de kaarten - met name de grote op meer bladen gedrukte - is op linnen geplakt. Daarbij zijn de grotere kaarten op stroken in de rug vastgezet. In de praktijk zijn dit de kaarten die groter zijn dan de bladspiegel (59 x 42,4 cm). Kaarten en prenten van een kleiner formaat zijn op de pagina’s geplakt. Het materiaal vertoont plaatselijk de sporen van intensief gebruik. Dit geldt met name voor de meer recente kaarten, waaronder de in de band opgenomen bladen van de Topographisch-Militaire Kaart (1853-1864). Van de grote, in opdracht van de provincie vervaardigde l9de-eeuwse kaarten van wegen en wateren, zijn de randen dikwijls weggeknipt om ze geschikt te maken voor opname in de band. Zoals in het eerste gedeelte aangegeven bestaat de indruk dat in de loop der tijden enkele bladen zijn verwijderd, c.q. zoek geraakt. De laatste van de als regel met een potlood genummerde bladen zijn ongebruikt. Van het oudere materiaal zijn de meeste kaarten en prenten afkomstig uit atlassen en plaatwerken, waaruit ze zijn verwijderd en als losse bladen aangekocht op veilingen of bij antiquariaten.
9 Groningen : Plattegrond van de stad Groningen. Met twee lege wapenschilden. Met schaalstok / Jacob van Deventer del. ; lith. J. Smulders & Co., 1560-1575 i
18 Groeninghen : De stad Groningen gezien vanuit het zuiden. Met wapen en paginanummer 273, 1582-1600 i
14 Die Stat Groeningen ingenomen : Vogelvluchtkaart van het beleg van Groningen in 1594. Overzicht van het legerkamp en plattegrond van de stad / Franz Hogenberg, 1594 i
10 Groninga, opulenta populosa, et valide contra hostiles insultus munita Phrisie urbs Ptolemeo phileum, constracta et denominata a Grunno Anthenoris Regis Francorum fre. Anno ante incarnationem Christi CCCLXXVII ut Humbaldus scribit : Plattegrond van Groningen met het kasteel van Alva. Titel in cartouche. Linksboven in een cartouche het stadswapen met de dubbele rijksadelaar, rechtsboven het stadwapen met de groene balk dwars op een wit veld / Braun en Hogenberg, 1575-1577 i
15 Gröningen : De stad Groningen gezien vanuit het zuiden; met schans / C. Merian, 1605-1615 i
17 Het provincie-huis en gedeelte der Groote kerk te Groningen : Martinikerkhof met het provinciehuis en de kapel van de Martinikerk, 1793-1794 i
11 Groningen, door den graave van Rennenberg, aan de Spaansche zijde overgebragt, in ‘t jaar 1580 : Grote Markt gezien naar het oosten met het raad- en wijnhuis, 1580-03-03 i
19 St. Martinikerk, voor de vertimmering van den jare 1688 (ca. 1850) : Zuidzijde van de Martinikerk in zijn laat-gothische staat met het boter- en broodhuisje en de hoofdwacht / Get. B. Reinders ; C.C.A. Last lith. ; steend.v. P. Blommers, 1600-1688 i
32 Het belegh der stadt Groningen in den jaere MDXCIV : De vogelvluchtkaart is een weergave van het beleg van Groningen door prins Maurits en graaf Willem Lodewijk voorafgaande aan de Reductie van de stad in 1594. Ten zuiden van de stad zijn de zigzagsgewijze naderingsloopgraven van de Staatse troepen weergegeven. Linksonder een afbeelding van de Sint Walburgskerk en rechtsboven een cartouche, waarin het stadswapen en een legenda met de belangrijkste openbare gebouwen, markten en straten van de stad , 1594 i
12 De kerk van Sint Walburgis in Groningen, niet meer in weesen : De Sint Walburgskerk stond ten noordoosten van de Martinikerk / J.S.F. [= Jacobus Schijnvoet fecit], 1600-1612 i
64 Caerte van de vermaerde ende antique stad Groeningen : Plattegrond van de stad Groningen. In de cartouche linksonder een uitleg over de kaart, ontleend aan een artikel uit 1906, van de twee cartouches rechtsboven bevat het linkse een profiel of doorsnee van de vestingwerken en het rechtse een epigram in het Latijn. De dubbele cartouche rechtsonder bevat een legenda met de ‘publique husen en gasthusen’ en daaronder de titel van de kaart. Met een passer en schaalstok is de schaal van de kaart in Groninger roeden van 4,095 meter aangegeven / afgeteeckendt ende in coper gesneden door lan Lubberts Langeweerd, afgemeten ende in dese proportie gestelt door Egb. Haubois, Ing., ca. 1635 i
34 Groninga, opulenta, populosa et validé contra hostiles insultus munita Phrisie urbs, Ptolemçe Phileum constructa et denominata à Grunno Anthenoris regis Francorum fratre, Anno ante incarnationem Christi. CCCLXXVII ut Hunibaldus scribit : Foto van de oudste versie van de in 1575 in deel III van Civitates Orbis Terrarum van de hand van Braun en Hogenberg verschenen plattegrond van de stad (vgl. 3a) / Braun en Hogenberg, 1574-1575 i
40 Appingedam : Reproductie van de plattegrond van Appingedam met blanco schaalstok / Jacob van Deventer, del. ; Lith. J. Smulders & Co., ca. 1562 i
45 Delfsiil : Plattegrond van Delfzijl met zijn fortificatiën. Met schaalstokDe kaart bevat enkele zeilscheepjes, een roeiboot, de zijlen (sluis) en de kerk in opstand. Voorts zijn de Vaert van Appingen-dam en de Eems (Amasis Fluvii Pars) aangegeven / Joan Blaeu, ca. 1649 i
47 Bellingwolder-schans (1649) : Plattegrond van de Bellingwolder of Oude Schans, met tekstuele aanduiding de Westerwoldse A (Aa fluvius) / Joan Blaeu, 1649 i
46 Bovrtang : Plattegrond van de vesting Bourtange. Aangegeven zijn onder meer twee hoornwerken en de Friese, resp. Munsterse poort. / Joan Blaeu, 1649 i
33 Groningiae : Vogelvluchtkaart van het gebied ten zuiden van de Dollard tussen Winschoten en de Langacker of Nieuweschans, Gezien naar het noorden. Op de kaart zijn zowel Winschoten als de Winschoterzijlschans, de Bellingwolder of Oude Schans, de Booner of Bunderschans en de Langeacker of Nieuwe Schans aangegeven. Voorts is het Klooster Dünebrock ingetekend. Met een gezicht vanaf het water op de 'Belling wolder schans' en de 'Langen Acker schans' in opstand. Rechtsonder een putto die het gestileerde wapen van de stad Groningen met de dubbele rijksadelaar vasthoudt. Linksonder op de kaart: het klooster Ter Apel. Links en rechts van de afbeelding in de marges een beschrijving van het gebied met zijn schansen in het Nederlands, resp. het Frans / I.P. [J. Peeters] delin., 1674 i
16 Langackerschans : Plattegrond van de vijfhoekige Nieuwe of Langackerschans, De dijken naar Bellingwolde en Bunde zijn aangegeven alsmede de Dollard. Met drie zeilschepen en een roeiboot en een schaalstok. Binnen en buitendijks is onderscheid gemaakt tussen resp. het in cultuur gebrachte land en de kwelders / J. Blaeu, 1645-1649 i
44 Winschoten : Eenvoudige plattegrond met de versterkingen van Winschoten en het riviertje de Rensel / Joan Blaeu, 1649 i
39 IX : 19e-eeuwse steendruk van een oorspronkelijk in de17e eeuw vervaardigde kaart van de venen van Borgercompagnie en de Kijl, de zogeheten Oude Veenkoloniën en omstreken. Met aanduiding van de grenzen tussen de verschillende veenconcessies, enkele meerstallen, riviertjes en kanalen. Met kompasroos en schaalstok / Jan Lubbers, 1652 i
31 Oost ende West Vrieslandts beschrijvinghe. Utriusque Frisiorum regionis noviss: : Kaart van de Friese landen van het Vlie in het westen tot aan de Jade in het oosten, met Groningen, stad en lande ongeveer in het midden. Met versierd cartouche, schaal met trapezium, kompasroos en boten in de zee Opmerkelijk is de afbeelding van de Oude Provinciale dijk en de oude Dollarddijk van 1525 / Abraham Ortelius, 1568 i
2 Frisia Occidentalis : Kaart van Friesland en Groningen met inzetkaartje van het antieke Frisia uit de tijd van de romeinse keizer Augustus: Antiquae Frisiae situs sub Augusto imperatore, ut fertor. De titel van de kaart bevindt zich in een sierlijk lint aan de bovenzijde van de kaart. Onder aan het kaartblad zijn twee cartouches afgebeeld. Links een cartouche met een schaalstok van drie mijlen (groot, middel en klein), rechts de naam van de auteur - de Leeuwarder geestelijke Sibrandus Leo - met eveneens in het Latijn het keizerlijk en koninklijk privilege en het jaar van vervaardiging / Sibrandus Leonis Leovardiensis describ., 1579 i
21 Frisiae Occidentalis Typus (1609-1612) : Kaart van Groningen, Friesland en een deel van Drenthe. Titel in cartouche, met schaalstok / Luigi Guicciardini, 1579-1597 i
20 Frisiae Occidentalis Typvs (1582) : Kaart van Friesland, Groningen en Drenthe. Titel in versierd cartouche, drieledige schaalstok. Met kompasroos en schepen op zee / Luigi Guicciardini, 1581 i
35 Frisia occidentalis, Adriano Metio et Gerardo Freitag aucto-ribus, Amstelodami Guiljelm Blaeuw excudit (1630) : Kaart van Friesland. Titel in versierd cartouche met het wapen van de provincie en enige werktuigen en tonnen. Met kompasroos, schaalstok en gradenverdeling in de rand / Adriano Metio ; Gerardo Freitag auctoribus i
30 Illustribus ac potentibus comitatus Drentiae D.D. statoribus eorumque deputatis viris nobilissimis eminentissimis prudentissimisque. Reflorescentis provinciae et Westerwoldiae dominii typum emendatum LMQ : Kaart van Drenthe en Westerwolde in zijn oorspronkelijke versie met de opdracht aan de Staten van Drenthe en het Drentse wapen. Titel in cartouche met de opdracht van Pynacker aan Ridderschap en Eigenerfden van Drenthe. Met het wapen van Drenthe, legenda en een opengewerkte globe met daaronder een schaalstok / dedicat Cornelius Pynacker [Cornelis Pijnacker], 1634 i
24 Afbeeldinge der stadt Groningen met de omliggende fortressen 1652 : Plattegrond van de stad Groningen. Langs de bovenkant van de kaart de portretten van stadhouders van Friesland, Groningen en Ommelanden: Willem Lodewijk van Nassau, Prins Maurits, Ernst Casimir, Hendrik Casimir, Frederik Hendrik, Willem van Oranje en Willem Frederik. Langs de zijkanten plattegronden van de Langacker schans, de Bellingwolder schans, Coevorden, ter Hoole, Apel, Boertange, Delfzijl en het Huys Lier Oort. Onderaan een kaart van Friesland, Groningen, Drenthe en Oost-Friesland. Met het wapen van de provincie en de stad. Een gezicht op de stad Groningen gezien vanuit het westen, een afbeelding van de St. Walburgkerk en een profiel van een stadswal / E. Haubois delinea. ; Sal. Savry sculpsit ; Sam. Pieman excudit, 1652 i
67 En tibi lector regio Frisiae, quae inter Lavicam et Amasum flumina Dullartumque sinum porrigitur.. : Kaart van de provincie Groningen. Met in een cartouche met wapen van de provincie Groningen een opdracht in het latijn Inclytis ac potentibus Frisiae inter Amasum ac Lauicam sitae [..])( door Bartold Wicheringe, linksonder in een versierd cartouche een aanbeveling van Ubbo Emmius. Met kompasroos en afbeeldingen van schepen
De kaart toont ons het gewest aan de vooravond van de grote verveningen en kanalenaanleg. Opmerkelijk is de weergave van de zojuist (1615) aangevatte uitleg van de stad Groningen, die aan de binnenstad met de 17 dwingers zijn huidige omvang zou geven. Ook is de oude loop van de Hunze (vetus dictus Hunesi) ingetekend / Bartoldus Wicheringe Groninganis iam recens accuratissime descripta ; Ubbo Emmius ; Evert Symonsz. Hamersvelt sculp., 1616 i
29 Groninga Dominium : Kaart van de provincie Stad Groningen en Ommelanden De kaart toont naast vele borgen en molens, verschillende (voormalige) kloosters, de schansen en het versterkte vlek Winschoten. Titel in cartouche, met schaalstokken in versierd cartouche. Met kompasroos en gradenverdeling in de rand / Auctore Bartholdo Wicheringe ; Amstelodami execubat Iohannes Ianssonius [= Johannes Janssonius] ; sculpserunt Everardus Sim. Hamersveldt et Sal. Rogeri, 1626-1630 i
41 Groninga Dominium : Kaart van de provincie Groningen. Titel in cartouche met het wapen van de provincie. Schaalstokken in versierd cartouche. Gradenverdeling in de rand. Met kompasroos, aanduiding van kerken, kloosters en borgen en afbeeldingen van schepen / Auctore Bartholdo Wicheringe ; Amstelodami execubat Iohannes Ianssonius [= Johannes Janssonius] ; sculpserunt Everardus Sim. Hamersveldt et Sal. Rogeri, 1634 i
36 Tabulae dominii Groeningae quae et complectitur maximam partem Drentiae : Kaart van Groningen en een gedeelte van Oostfriesland en Drente. Rechtsboven een kaartje van de eilanden in de Waddenzee: Perfecte Caerte van de Groeninger Eylanden ende Watte hier aldus bijgevoecht. Met kompasrozen, schaalstokken en rechtsonder het wapen der provincie omgeven door voorstellingen uit de landbouw, ca. 1660 i
22 Corectissima nec non novissima dominii et provinciae Groningae et Omlandiae tabula : Kaart van de provincie Groningen. Gradenverdeling in de rand. Titel in versierd cartouche met wapen van de provincie; daarnaast een uitleg in het Latijn Met schaalstokken / accuraté delineata, distincté divisa et in lucem edita per Fredericum de Witt, 1680-1690 i
25 Groningae et Omlandiae dominum vulgo de Provincie van Stadt en Lande, cum subjacent. territ. praefect. : Kaart van de provincie Groningen. Met schaalstokken in soort cartouche, versierd met de wapens van de provincie, enkele figuren en landbouwproducten. Met kompasroos / et tractibus distincte ac noviter in geograph. Tabulam redactam per Lud. Tjardae â Starkenburgh et Nicol. Visscher ; A. Hoogenboom sculp., 1680-1685 i
48 Prov. Groningae Et Omlandiae Tabula : Rechtsboven een opdracht aan stadhouder Hendrik Casimir de Tweede en linksonder, ook in een cartouche, de titel van de kaart in het Nederlands: Geographische Beschrivinghe van de Pr. Stadt Gr. en Oml. Links en rechts van de kaart staat een 24 tal adellijke huizen afgebeeld met de bijbehorende wapens. Onderaan van links naar rechts de wapens van het drietal belangrijkste - want sinds 1531 geprivilegieerde - zijivesten: Aduarder Zijlvest, Winsumer en Schaphalsterzijlvest en het Delfzijlster zijlvest. Tussen deze wapens staan de prospecten van de stad Groningen en Appingedam afgebeeld. Boven de zuilen bevinden zich de wapens van de stadhouder en dat van de provincie Stad en Lande. Middenonder op het kaartblad een tweetal schaalstokken / door de gebroederen W.en F. Conders van Helpen [= Coenders van Helpen] ; Cornelius Appeus sculpsit, 1677-1678 i
42 Nova Totius Westphaliae : Kaart van het ‘natuurlijke achterland’ van Groningen: Westfalen. De kaart met het noorden rechts omvat een gebied dat zich van de lijn Maastricht-Dokkum in het westen tot aan Hamburg en de omgeving van Kassel in het oosten uitstrekt. Titel van de kaart in cartouche, met kompasroos met kompaslijnen en schaalstok / descriptio per Nicolaum Janssonium Visscher aut Piscatorem, 1657-1677 i
43 La Seigneurie de Groningue subdivisée en toutes ses lurisdictions : Kaart van de provincie Groningen en een deel van Friesland en Drenthe in twee aan elkaar geplakte delen. De grenzen van de verschillende jurisdicties zijn ingekleurd. Linksonder een cartouche, versierd met het wapen van de provincie Groningen. Rechtsboven cartouche met 5 schaalstokken en uitleg van de tekens. Kompasroos middenboven en een gradenverdeling in de rand. Ruiten over de kaart / par le sr. Sanson geographe ordinaire du Roy, 1692 i
49 Carte de la Mer d’Allemagne contenant les bancs, isles et costes comprises depuis Bergen et les Isles Schetland jusques au Pas de Calais : Zeekaart, paskaart van de gehele Noordzee met de aangrenzende kusten. Gradenverdeling in de rand, onderaan schalen in Duitse, Engelse en Franse mijlen. Met kompasroos, 1693 i
37 Oost-Frise, ou le Comté d’Embden, subdivisé en ses principales Iurisdictions. . A Paris, chez H. Laillot, 1696, joignant les grands Augustins, aux deux Globes (1696) : Kaart van Oost-Friesland met aanduiding van de jurisdicties. Titel in cartouche, met 3 schaalstokken, lijnennet en gradenverdeling in de rand / parl le sr. Sanson, geographe ordinaire du roy, 1675 i
38 Geographische Vorstellung der jämerlichen Wasser-Flutt in Nieder-Teutschland, welche den 25 Dec. Ao. 1717, in der heiligen Christ-Nacht, mit unzählichen Schaden, und Verlust vieler tausend Menschen einen grossen theil derer Hertzogth. Holstein und Bremen, die Grafsch. Oldenburg, Frislandt, Gröningen und Nort-Holland überschwemmt hat : Kaart van Oost-Friesland en het noorden van de provincie Groningen met op een inzetkaartje van de landen om de Zuiderzee, vooral Noord-Holland en Friesland. waarop de gebieden die door de overstroming onder water zijn komen te staan, zijn aangegeven. Met verschillende teksten, versieringen, tekeningen van dijken, een overstroomd dorp en een watermolen. Gradenverdeling in de rand / edit von Joh. Bapt. Homann, Der Röm. Keis. Mai. Georg. in Nürnberg, 1717 i
8 Hollandia Comitatus : Kaart van het graafschap Holland. De kaart bestrijkt een groot gebied van de lijn Haamstede-Venray in het zuiden tot aan de lijn Terschelling-Engwierum in het noorden. Titel in versierd cartouche. Met kompasroos met kompaslijnen en de rode Hollandse leeuw op een gekroond geel schild. In de Zuiderzee een tweede kompasroos met richtingaanduidingen. In een band onder aan de wapens van de Hollandse steden met hun namen. Met verschillende schepen op zee en zeedieren / W. Blaeu, 1635 i
Kaart of land tafereel der Provincie van Groningen en Ommelanden verdeelt in deszelfs byzondere quartieren, districten en voornaamste iurisdictien. Beneffens de heerlykheid Westerwolde, van nieuws opgenomen, Verbetert en Vermeerdert. Uitgegeven door Mr. Theodorus Beckeringh, Assessor van het Krijgs Gerecht etc. (1781) : - / van nieuws opgenomen, verbetert en vermeerdert uitgegeven door mr Theodorus Beckeringh, assessor van het krijgsgerecht in Groningen ; J. van Jagen impressionem direxit, 1777
Toon details van deze beschrijving
13 La Groningue suivant les nouvelles observations de messrs. de l'Academie royale des sciences etc. Augmentées de nouveau : Kaart van de provincie Groningen met cartouche versierd met landelijk tafereel en het wapen van de stad. Gradenverdeling in de rand en met met graadlijnen over het kaartblad. Met kompasroos en schaalstok, 1712-1714 i
: Choro-Topographische Kaart van de Noordelijke Provinciën van het Koninkrijk der Nederlanden, blad VII / Archief van Oorlog, 1820-1823
Toon details van deze beschrijving
23 Groningue divisé en arrondissements et cantons de justice de paix : Kaart van de provincie Groningen met aanduiding van de kantons van het vredegerecht. De voornaamste kanalen en postroutes zijn door middel van aanduidingen geclassificeerd en de trekvaarten (Canal de trait) zijn door middel van snikken aangegeven. Gradenverdeling in de rand / dressé & gravé par W.C. van Baarsel, 1825-1827 i
: Topographische en Militaire Kaart van het Koningrijk der Nederlanden, 1852-1854
Toon details van deze beschrijving
62 2 Schiermonnikoog : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1854 i
61 3 Uithuizen : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1853 i
60 6 Leeuwarden : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1854 i
54 7 Groningen : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1853 i
58 8 Nieuweschans : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1853 i
2376 Atlas van Kooper
Catalogus
: Topographische en Militaire Kaart van het Koningrijk der Nederlanden, 1852-1854
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
58
8 Nieuweschans : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1853
Titel:
8 Nieuweschans
Gepubliceerd:
De Atlas van Kooper. Oude kaarten van de provincie Groningen door Meindert Schroor; afb. 38.5
Omschrijving:
Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden
Datering:
1853 Vervaardigd: 1864
Maker:
Top. Bureau
Editie:
1e dr
Schaal:
1:50.000
Uitgever:
Ministerie van Oorlog
Techniek:
litho, deels ingekleurd Kleur en zwartwit
Vorm:
Kaart
Afmeting:
58,2 x 42,8 cm
Afdruk bestellen:
Beeldbank Groningen
Verwijzing:
De Atlas van Kooper
Oude nummers:
58
Trefwoorden:
  • scan scans image images reproductie
Geografische namen:
  • Eemsmond en Dollard

Vorige
Volgende

Gebruik CTRL + scroll om te scrollen

Ga
laatste wijziging 05-07-2019
1 gedigitaliseerd
59 11 Heerenveen : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1854 i
55 12 Assen : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1853 i
57 13 Bourtange : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1852 i
56 18 Roswinkel : Topographische en militaire kaart van het Koningrijk der Nederlanden / Top. Bureau, 1852 i
28 Molenkoloniën tusschen het Damsterdiep en het Reitdiep : Overzichtskaart met de kleinste bemalen polders, de zogeheten molenkoloniën. De kaart bestrijkt de gebieden Innersdijk en Vierendeel, een driehoekig gebied gelegen tussen Reitdiep, Damsterdiep, Winsumerdiep en de stad Groningen / M.E.C. Plemp ; K. van Rijn, 1856 i
50 Molenkoloniën op de Pekel A en de Westerwoldsche A : - / K. van Rijn ; lith. v. E.D.H. Schutter, 1857 i
52 Kaart van de Molen Polders gelegen in het Zij lvest der Drie Delf Zijlen, het Oostwolder-, Wold- en Farmsummer Zijivest : J. Kater Tz. ; lith. v. E.D.H. Schutter, 1857 i
51 Molenkoloniën in de Termunter en Oterdummer Zijlvestenijen : - / K. van Rijn ; lith. v. E.D.H. Schutter, 1857 i
27 Molenkoloniën in de Vier Karspelen en Bellingewolder Zijlvestenijen, de Oostwolder- en Stadspolders : Kaart van de verschillende molenpolders ten zuiden van de Dollard met hun maalwerktuigen, waaronder het al in 1845 gebouwde (en in 1862 afgebroken, doch eerst in 1883 vervangen) stoomgemaal in de Oostwolderpolder op de Oude Geut / K. van Rijn, 1857 i
53 Molenkoloniën op het Winschoterdiep : - / K. van Rijn ; lith. v. E.D.H. Schutter, 1857 i
26 Kaart van de molenpolders in het Westerkwartier der provincie Groningen en de daardoor uitwaterende in de provincie Drenthe : Kaart gemaakt op last van Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Met een verklaring der tekens (provincie en zijlvestenijgrenzen, waterkerende dijken en scheidingen, zomerkaden). De publiekrechtelijke waterschappen en private molenpolders zijn - gedeeltelijk met naamsaanduiding - met een effen kleur ingetekend. De bemalingswerktuigen zijn met nummers aangegeven / opgenomen en in kaart gebragt door K. van Rijn, 1862 i
Kaart van de provincie Groningen, waarop grootendeels de uitkomsten van de aldaar in de jaren 1855 tot 1859 gedane waterpassingen zijn aangegeven, op last van Heeren Gedeputeerde Staten dier provincie en onder toezigt van C. Brunings, Hoofd-ingenieur van den Waterstaat in het 1e district : De kaart toont de duizenden paspunten langs de belangrijkste wegen, dijken en kanalen in de provincie met hun respectievelijke hoogten. Daarnaast zijn de peilschalen, de peilmerkstenen en -bouten opgenomen. Parallel aan de gemeten hoogten op de wegen, dijken en kanalen zijn de gemiddelde terreinhoogten op afstanden van 50 à 100 meter van de peilpunten aangegeven. Op de kaart zijn met gekleurde biezen de grenzen van het Waterschap Hunsingo (op dat moment nog het enige boezemwaterschap), de zijlvestenijen en dijkrechten en overige afwateringseenheden aangeduid / opgemaakt door K. van Rijn ; op steen gegraveerd door C. Fehse, 1855-1859
Toon details van deze beschrijving
Wegkaart der Provincie Groningen opgemaakt ingevolge besluit van de Staten der Provincie Groningen dd. 13 Julij 1876 No. 5. Onder toezigt van den hoofd-ingenieur van den Provincialen Waterstaat J. Kater Tz. Door den Commies in algemeene dienst bij den Provinciale Waterstaat J.C. Hazewinkel Cz. : Met uitgebreide legenda "Toelichting en Teekens" waarin de uiteenlopende wegen, spoorlijnen, dijken en grenzen, maar ook de hoofdplaatsen, kerken, sluizen, bruggen, tollen en afsluitbomen staan aangegeven. Als wegenkaart geeft de kaart de namen van de voornaamste wegen en wateren alsmede de nummering en de locatie van de karakteristieke gietijzeren kilometerpalen, die destijds in gebruik waren. Voorts zijn de namen van de burgerlijke gemeenten en, voorzover daarvan afwijkend, die van de kadastrale gemeenten opgenomen / J.C. Hazewinkel Cz. , 1879
Toon details van deze beschrijving
7 Kaart van alle bevaarbare vaarten, kanalen, met de daarin gelegene schut en uitwaterïngsluizen : Met tabel: Aanwijzing en afmeting van de schut en uitwateringsluizen (in totaal 69) waarin de schuthoogten, de doorvaartwijdtes en de ligging van de boven- en benedenslagbalken t.o.v. Winschoterpeilzijn aangegeven. Onder de "verklaring der kleuren en teekens" wordt onderscheid gemaakt tussen de kanalen die in het kanalisatieplan zijn opgenomen en die welke niet in het plan zijn opgenomen. Tevens wordt onderscheid gemaakt naar reeds hergraven, nog te hergraven, na 1848 hergraven of niet hergraven kanalen. Langs de kanalen zijn per kanaalpand de peilwaterstanden t.o.v. het WP, de bodembreedte en de diepte onder het aangeduide peil aangegeven. De kanalen en vaarten zijn in verschillende kleuren uitgevoerd / door J. Kater Tz. ingenieur van den Provincialen Waterstaat te Groningen, 1869 i
1 : Noordoostblad van de Kaart van de Provincie Groningen met een gedeelte van Drenthe & Vriesland. Dit blad bevat de kompasroos en de letters waarmee de verschillende zijlvesten worden aangeduid. Op de kaart zijn enkele aanvullingen aangebracht. Zo zijn naderhand in kleur de spoorlijn Winschoten-Nieuweschans en het Eemskanaal en het Afwateringskanaal van Duurswold ingetekend alsmede de in 1862 aangelegde nieuwe dijk van de Reiderwolderpolder / Opgemaakt door J.H. Jappé ingenieur verificateur van het kadaster in de provincie Groningen ; gegraveerd door W.C. van Baarsel, 1835 i
laatste wijziging 27-07-2019
73 beschreven archiefstukken
67 gedigitaliseerd
totaal 67 bestanden
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen

Kenmerken

Beschrijving:
Catalogus van de atlas van Kooper
Bewerker:
M. de Jonge
Behoort tot collectie:
Provincie Groningen
Laatste Publicatie:
2014
Omvang:
1 meter
Bijzonderheden:
Betreft een bewerking uit 2014 van de door M. Schroor vervaardigde basisregistratie uit 2002.
Licentie:
CC0 1.0 Public Domain Dedication
Categorie:
  • Verzamelingen
Archiefvormer(s):
 
Archiefvormer Kaarten, prenten en tekeningen
 
Archiefvormer Kooper, ir. Johan, 1876-1939
laatste wijziging 27-07-2019
73 beschreven archiefstukken
67 gedigitaliseerd
totaal 67 bestanden
 
 
 
  • facebook
  • instagram
  • Vimeo
  • youtube
  • linkedin

Contactinformatie

Bezoekadres

Cascadeplein 4
9726 AD Groningen

050-5992000

Postadres

Postbus 30040
9700 RM Groningen

info@groningerarchieven.nl

  • Groninger Archieven
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy
  • Contact
  • Pers