Naar hoofdinhoud
  • Onderzoek
    • Tips bij onderzoek
    • Familie
    • Panden
    • Boerderijen
    • Middenstand
    • Schepen en schippers
    • Militairen
    • Bouwdossiers
    • Digitale bronnen
    • Bronnen
    • Open data
    • Studiezaal
    • Nieuw in de collectie
  • Publiek
    • Maak Geschiedenis
    • Activiteiten
    • Educatie
  • Actueel
    • Nieuws
    • Blog
    • Agenda
    • Reserveren
  • Over ons
    • Wie zijn wij
    • Werken bij
    • Diensten
    • Publicaties
    • Partners
    • Openingstijden
    • Contact
  • Zoeken
1536_6314_15_cr_beckeringh_borgen-copy2.jpg
  • U bevindt zich hier:  
  • Home
  • Archieven
Uw zoekacties: Blader door de toegangen Toegang 1875 - Notarissen te Groningen (standplaats 26), 1812 - 1935 Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Alg...
Mijn Studiezaal Mijn Studiezaal (inloggen)
1349 Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1781 - 1998
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

beacon
 
 
Naar boven om te zoeken
1349   Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1781 - 1998
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
Inleiding
De maatschappij tot Nut van 't Algemeen is 16 november 1784 door Jan Nieuwenhuizen, leraar der doopsgezinden te Edam opgericht. in 1791 werd de hoofdzetel in Amsterdam gevestigd, terwijl zij zich door oprichting van departementen door geheel Nederland verspreidde.
De Maatschappij beoogt naar de beginselen van christelijke godsdienst algemeen volksgeluk te bevorderen. Zo tracht zij mee te werken tot verbetering van "den verstandelijken, zedelijken en maatschappelijken toestand des volks, bepaaldelijk door invloed te oefenen op de opvoeding en het onderwijs, de veredeling van volksbegrippen en de verheffing zowel van het arbeidsvermogen, als van den levensstandaard der werklieden". De Maatschappij streeft naar de bereiking van haar doel "onafhankelijk van eenige kerkelijke of staatkundige partij".
Te Groningen richtten op 31 december 1791 de heren H.D. Guyot, S. Trip, W. Hora Siccama, M. van Heyningen Bosch en M. van Olm een departement van de Maatschappij op onder de naam "Stad en Lande". Het departement bleef laatstgenoemde naam behouden tot 14 oktober 1800; toen werd namelijk besloten, wegens oprichting van departementen elders in de provincie, de naam te veranderen in "Departement Groningen". Eerst 13 februari 1797 werd het reglement de zg. "wetten" ingevoerd, tot die tijd regeerde de "wet" der Maatschappij.
Aan de bevordering van het algemeen volksgeluk heeft het departement Groningen op verschillende manieren meegeholpen. Als belangrijkste kunnen hier worden genoemd:
- eind 1796 de uitgave van "het Weekblad voor den zoogenaamden gemeenen Man", waarvan in januari 1797 het eerste nummer verscheen;
- de volksbibliotheek, opgericht juni 1796;
- de kweekschool voor onderwijzers geopend, 19 juni 1797;
- de spinschool, vanaf 12 februari 1812;
-de bewaarscholen, bemoeiingen vanaf 1827;
- verder ten aanzien van het onderwijs scholen voor nuttige handwerken, ambachten, herhalingsonderwijs, onderwijs voor volwassenen en jongens, gymnastiek, volkszang, kweekschool voor onderwijzeressen en de industrieschool voor meisjes;
-betreffende bestrijding der armoede: de oprichting van de spaarbank op 8 april 1818, opening 1 mei 1820, de hulpbank geopend 2 maart 1867 en de stuiversspaarbank, vanaf 24 mei 1880.
Bovenstaande opsomming is zeker niet volledig: er waren veel taken die men op zich nam. Voor iedere werkzaamheid werd een commissie gevormd, die de gang van zaken organiseerde en regelde. Veel commissies zijn op deze wijze in het leven geroepen en na volbrenging van hun taak onder dankzegging gedechargeerd.
Veel met succes gestichte scholen zijn later door de overheid overgenomen. De Nutsspaarbank en de nutshulpbank zijn tegenwoordig de enige instellingen, die ons nog herinneren aan de tijd, waarin de maatschappij op het gebied ter bevordering van het volksgeluk een nog volledig onontgonnen terrein voor zich had. De huidige ontwikkeling van de moderne maatschappij heeft praktisch elke werkzaamheid der Maatschappij, 100-150 jaar geleden nog aktueel, overbodig gemaakt. Het ontbreken van notulen over de laatste jaren geeft ons nog geen inzicht wat er met o.a. de bibliotheek en verschillende scholen gebeurd is. Tegenwoordig geeft de Maatschappij, althans het departement Groningen nog nutsavonden, waar veelal film en voordrachten, meest van didactische aard, worden vertoond en opgevoerd.
In 1972 wordt een bestuursvergadering gehouden samen met het bestuur van de afdeling Haren omtrent het samengaan van de departementen. In 1973 is de fusie rond.
Onder rubriek 2.4 is een notulenboek beschreven van het departement Haren van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen.
De "lijst der brieven, boekjes en werken", bedoeld in inv.nr. 9 is eigenlijk niet meer dan een ongesystematiseerde opsomming van alle stukken, boekjes, geschriften e.d., die de respectieve secretarissen van het departement onder hun beheer hadden, en aan hun opvolgers overdroegen.
Van een latere inventarisatie moet sprake geweest zijn, gezien de nummering op de diverse delen en omslagen. Deze laatste indeling is evenwel niet gehandhaafd.
Het archief is in drie afdelingen gesplitst, te weten het archief van het departementale bestuur, de archieven der commissies, voorzover een eigen archief gevormd hebbende, en een afdeling van alle uitgaven en werken. Bewust zijn laatstgenoemde werken en uitgaven in de inventaris als een deel van het archief beschreven, omdat zij als het ware de neerslag vormen van een deel der bemoeienissen van de Maatschappij en de Departementen.
Het archief van het Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, is voor zover het in het gebouw van de Nutshulpbank was gedeponeerd, in 1963 ter bewaring in 't gemeentearchief opgenomen. In 2010 is een aanwinst uit 2011 (62) toegevoegd.
laatste wijziging 13-06-2019
717 beschreven archiefstukken
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
Inventaris
1. Archief gevormd onder het beheer van het bestuur van het departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Toon details van deze beschrijving
2. Archieven van commissies door het departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen ingesteld
Toon details van deze beschrijving
3. Gedrukte werken, tijdschriften en publicaties uitgegeven ten algemeen nutte
Toon details van deze beschrijving
3.1. Stukken uitgegeven door of vanwege de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Toon details van deze beschrijving
3.1.1. "Werken" der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Toon details van deze beschrijving
3.1.2. Tijdschriften en periodieken
Toon details van deze beschrijving
3.1.3. Publicaties van verschillende aard
Toon details van deze beschrijving
1349 Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1781 - 1998
Inventaris
3. Gedrukte werken, tijdschriften en publicaties uitgegeven ten algemeen nutte
3.1. Stukken uitgegeven door of vanwege de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
3.1.3.
Publicaties van verschillende aard
NB:
Chronologisch gerangschikt.
laatste wijziging 30-06-2015
229 Regten van den mensch en burger en de pligten daaruit voortvloeijende voor de vaderlandsche jeugd. Leiden, Du Mortier, 1795. 16 cm., VIII, 48 blz.
230 Rijk, G. Aan de nagedachtenis van G. Brender à Brandis, secretaris der Maatschappij. Leiden, Du Mortier, 1802. 22 cm., 12 blz.
231 Voorschriften ter oefening in het kunstmatig schrijven. o.a. Groningen, Oomkens, 1805. 21 cm., 20 blz.
232 Lof der maatschappij toegepast op de feestviering van haar vijfentwintig jarig bestaan door C. Loots. Amsterdam, Ten Brink, 1809. 22 cm., IV, 48 blz.
233 Gezangen ten dienste der scholen, dl. 1 en 2. Leiden, Deventer en Groningen, Du Mortier, De Lange en Oomkens, 1813 en 1817, 27 cm., 20 blz.
234 Handleiding bij het onderrigt in de toon- en zangkunst op de scholen. Leiden, Deventer en Groningen, Du Mortier, De Lange en Oomkens, 1823. 22 cm. obl. 24 blz.
235 Geschied- en tijdrekenkundige tafel. o.m. Groningen, Oomkens, 1827
236 Mansvelt, G.J. van. Iets over belastingen en sluikerij. Leiden, Du Mortier, 1829. 16 cm., 54 blz.
237 Bericht ter uitnoodiging van de vaderlandsche componisten. Amsterdam, Van Munster en Van Der Hey, 1830. 23cm. 16 blz.
238 Bourjé, J.P. Leesboek over de maten en gewigten. Middelburg, Gebr. Abrahams, 1833. 17 cm., IV, 136 blz.
239 Nadere middelen ter bereiking van het doel der Maatschappij. Amsterdam, Van Munster en Van Der Hey, 1841, 24 cm. 42 blz.
240 Roskes, H.T. Proeve van den geest, die in de Maatschappij heerschende is. Groningen, Schierbeek, 1842. 24 cm. VIII, 64 blz.
241 Bijdragen tot bevordering van de kennis en de bloei der Maatschappij, 1842-1852. Amsterdam, De Spin, [1852]. 29 cm. 658 blz.
242 Schoolprenten. Amsterdam, Brouwer, eerste helft 19e eeuw
243 Algemene wereldkaart en kaart van Europa. o.m. Groningen, Oomkens, eerste helft 19e eeuw
244 Land-ontginning, een middel tot wering der armoede. Leiden, Du Mortier, 1850. 23 cm., 110 blz.
245 Armwezen en armverzorging. Leiden, Du Mortier, 1851. 23 cm., VIII, 192 blz.
246 Handleiding tot de kennis der natuur. Leiden, Du Mortier, 1851. 23 cm. XVI, 400 blz. ill.
247 De behandeling van dienstbaren. Leiden, Du Mortier, 1852. 24 cm. 64 blz.
248 Het kind in zijn eerste levensjaren. Leiden, Du Mortier, 1853. 24 cm., VIII, 198 blz.
249 Handleiding voor het patronaat over armen. Amsterdam, Muller, 1857. 24 cm., 80 blz.
250 Leven en gezond zij, volksboek voor de school en het huisgezin. Amsterdam, Muller, 1857 en 1872. 23 cm., 128 en 164 blz.
251 Handboek der aardrijkskunde, algemeen gedeelte, stuk I-III, en bijzonder gedeelte. Amsterdam, Muller, 1859 - 1868. 24 cm., VIII, 310 blz.; VIII, 246 blz. VIII, 312 blz.; XVI, 624 blz. ill.
252 Handleiding voor teeken-onderrigt in de volksschool. Amsterdam. Muller, 1860. 28 cm., VIII, 40 blz. X, ill.
253 Bijdragen tot de kennis van de voornaamste voortbrengselen van Ned. Indië, dl. I-IV. Amsterdam, 1860 - 1866. 24 cm., 32 blz.; 48 blz.; 80 blz. en 58 blz.
254 De omwenteling van 1813. Amsterdam, 1862. 24 cm., IV, 68 blz.
255 Een blik op de Nederlandsche volksschool. Amsterdam, 1862. 34 cm., 104 blz.
256 Iets over volksvermaken. Amsterdam. Muller, 1866. 24 cm., 64 blz.
257 De geschiedenis van Nederland. Amsterdam. Muller, 1872. 17 cm. 180 blz.
258 Schetsen en tafereelen. Godsdienstig leesboek voor school en huis. o.m. Amsterdam., Muller, 1873. 23 cm., VI, 160 blz.
259 De geschiedenis van het cultuurstelsel in Ned. Indië. o.m. Amsterdam. Muller, 1873. 23 cm. 78 blz., X.
260 Neerlands wettige strijdkrachten tegen een machtigen vijand. Bijdrage tot de algemeene gezondheidsleer. o.m. Amsterdam, Muller, 1875. 23 cm. 78 blz., X.
261 Onderzoek naar de werking der wetten op lager- en middelbaar onderwijs, dl. I en II. Amsterdam, Spin en Zn, 1875 en 1876. 24 cm., 86 en 78 blz.
262 Redevoering ter gelegenheid van het eeuwfeest der Maatschappij, uitgesproken door J.A. Böhringer. Amsterdam. Roeloffzen en Hübner. 23 cm., 24 blz, 1884-08-13
263 Bruins, F. Volk en volksleven op Java. Groningen, 1884. 19 cm. 20 blz.
264 Bruinwold Riedel, J. De instellingen van voorzorg opgericht door de Maatschappij. Den Haag, Smits, 1889. 25 cm., 38 blz. bijl.
265 De arbeiderswoningen in Nederland, [1890]. 23 cm., IV, 238 blz. bijl.
266 Het onderwijs in handenarbeid in Nederland, [1892]. 23 cm., 60 blz. bijl.
267 Lijst van boeken geschikt om opgenomen te worden in de bibliotheken voor jongelieden. Amsterdam. Van Looy, 1894. 20 cm., VIII, 40 blz.
268 Lijst van boeken geschikt om opgenomen te worden in de volksbibliotheken. Amsterdam. Van Looy, [1894]. 20 cm., VIII, 76 blz.
269 Rapport Toynbee-werk. Amsterdam, Van Looy, [1894]. 25 cm., VIII, 60 blz. bijl.
270 Rapport werkloosheid. Amsterdam, Van Looy, 1894. 20 cm., 82 blz. bijl.
271 Rapport omtrent den toestand der opleiding van het onderwijzend personeel in bewaarscholen, 1896. 22 cm., 64 blz.
272 Het vraagstuk der volkshuisvesting. Amsterdam. Van Looy, 1896. 25 cm. 188 blz.
273 Nederlandsch volksliederenboek. 2 dln. Amsterdam. Van Looy, 1897. 29 cm. en 17 cm., 182 en 126 blz.
274 Toelichting tot het voorstel van urgentie van het hoofdbestuur inzake propagandavoordrachten. Utrecht. Van Boekhoven, 1899. 19 cm.,18blz. bijl.
275 Serie: Volksvoorlezingen: geschiedenis en natuurwetenschappen, schets I-VI. Amsterdam, 2e helft 19e eeuw
276 Punten ter beschrijving van de algemeene vergadering, 1902 - 1907, 1910, 1912 - 1915
277 Rapport der gemengde commissie voor onderwijsbelangen inzake het herhalingsonderwijs. Groningen. Schut, [1902]. 20 cm. 68 blz.
278 De rechtskundige vormen van spaarbanken in Nederland. Amsterdam, 1902. 24 cm., XII, 134 blz. bijl.
279 Lijst van boeken, een leidraad bij de samenstelling of aanvulling der volksbibliotheken. Amsterdam, Van Looy, 1904. 20 cm. VIII, 108 blz. XLIV
280 Rapport over de banken van leening. Amsterdam, Van Looy, 1904. 24 cm., 124 blz. bijl.
281 Reglementen en voorwaarden voor het verlenen van subsidiën uit de algemeene kas der maatschappij, 1905. 12 cm., 24 blz.
282 Herdenking van den 100-jarigen sterfdag van Jan Nieuwenhuizen te Amsterdam. Utrecht, Van Boekhoven. 26 cm. 8 blz, 1906-02-27
283 Het voorbereidend onderwijs en de kleinkinderbewaarplaatsen. Utrecht, Van Boekhoven, 1906. 24 cm. IV, 108 blz.
430 Kernkamp, G.W. Jan Nieuwenhuijzen herdacht : historisch gedenkschrift, ter gelegenheid van den 100-jarigen sterfdag van den stichter der Maatschappij tot nut van 't algemeen. Amsterdam, S.L. van Looy. 52 p., 1906
284 Bruinwold Riedel, De nutsspaarbanken in Nederland, 1817 - 1908, 1909. 22 cm., 92 blz. bijl.
285 Rapport over onderwijs per correspondentie. Amsterdam, Van Looy, 1908. 24 cm., VI, 80 blz.
286 Het vakonderwijs in ziekenverpleging. Amsterdam, Van Looy, 1909. 21 cm., VI, 54 blz. XXXII
287 Rapport omtrent de volksbibliotheken van het Nut. Amsterdam, Van Looy, 1913. 22 cm., 78 blz.
288 Knappert, E.C. Het ontwikkelingswerk der maatschappij tot nut van 't algemeen en de samenstelling van haar besturen, 1920. 26 cm., 20 blz. Overdruk tijdschrift Volksontwikkeling
289 Mees, W.C. Albert Mansbridge en de tutorial class movement, 1920. 26 cm., 12 blz. Overdruk tijdschrift Volksontwikkeling
290 Sprekerslijst, 1921/1922 en z.j. 20 cm., 24 en 22 blz.
431 Riemens-Reurslag, J. Tot geluk geboren: opvoeding van het kind van de geboorte tot den schoolleeftijd. Amsterdam : Jan Nieuwenhuyzen. 46 p., 1929
291 De toekomst van ons volksonderwijs. Amsterdam, Nutsuitgeverij, 1929 en 1931. 26 cm., 26 en 46 blz.
292 Gedenkboek der maatschappij, 1784-1934. Leiden, Sijthoff, [1934]. 25 cm. X, 262 blz. XIII, ill.
432 Het Nut nu : het Nut doet een boekje open, 1956, 1964
433 Craandijk, H. Maatschappij tot Nut van 't Algemeen : rede uitgesproken ter gelegenheid van de viering van het honderd vijf en zeventig jarig bestaan op 14 november 1959. 20 p., 1959
293 Bos, P.R. Iets over de vulkanische verschijnselen. Z. pl en d. 19 cm. 16 blz
294 Huizinga, D. De bereiding van onze spijzen. Z. pl en d. 19cm., 12 blz
295 Leerboek van oud-schrift. Z. pl. en d
296 Menno Huizinga, J. Hygiënische maatregelen in de gezinnen. Z. pl. en d. 19 cm., 32 blz
297 Molkenboer, W.B.G. Waarom moeten wij leeren teekenen? Z.pl en d. 19 cm., 32 blz
298 Rapport over het leerlingenwezen in Oostenrijk, Zwitserland en Duitschland. Amsterdam, Van Looy, z.j. 24 cm., 188 blz.
299 Stede, M. ter. Ook voor u staat de weg tot geluk open. Z. pl. en d. 19 cm., 36 blz
300 Wittop Koning, M. Goede en goedkoope maaltijden. z.pl. en d. 19 cm., 16 blz
3.2. Stukken uitgegeven door of vanwege de departementen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Toon details van deze beschrijving
3.3. Overige uitgaven
Toon details van deze beschrijving
4. Gedeponeerd archief van het departement Haren
Toon details van deze beschrijving
laatste wijziging 13-06-2019
717 beschreven archiefstukken
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen

Kenmerken

Beschrijving:
Inventaris van het archief van het Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Bewerker:
R.J. Jansen en M. Visch
Behoort tot collectie:
Gemeente Groningen
Laatste Publicatie:
2011
Omvang:
13.55m standaardarchiefberging
Bijzonderheden:
Betreft bewerking (aanwinst 2009.62) van een eerdere versie uit 1967
Licentie:
CC0 1.0 Public Domain Dedication
Categorie:
  • Kunst, Cultuur en Erfgoedbeheer
Archiefvormer(s):
 
Archiefvormer Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1791 -
 
Archiefvormer Gemeentelijke kweekschool voor onderwijzeressen te Gronigen, 1882 - 1936
 
Archiefvormer Nutsspaarbank Groningen, 1818 - 1970
laatste wijziging 13-06-2019
717 beschreven archiefstukken
 
 
 
  • facebook
  • instagram
  • Vimeo
  • youtube
  • linkedin

Contactinformatie

Bezoekadres

Cascadeplein 4
9726 AD Groningen

050-5992000

Postadres

Postbus 30040
9700 RM Groningen

info@groningerarchieven.nl

  • Groninger Archieven
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy
  • Contact
  • Pers