Naar hoofdinhoud
  • Onderzoek
    • Tips bij onderzoek
    • Familie
    • Panden
    • Boerderijen
    • Middenstand
    • Schepen en schippers
    • Militairen
    • Bouwdossiers
    • Digitale bronnen
    • Bronnen
    • Open data
    • Studiezaal
    • Nieuw in de collectie
  • Publiek
    • Maak Geschiedenis
    • Activiteiten
    • Educatie
  • Actueel
    • Nieuws
    • Blog
    • Agenda
    • Reserveren
  • Over ons
    • Wie zijn wij
    • Werken bij
    • Diensten
    • Publicaties
    • Partners
    • Openingstijden
    • Contact
  • Zoeken
1785_07192_header_b_.jpg
  • U bevindt zich hier:  
  • Home
  • Archieven
Uw zoekacties: Blader door de toegangen Toegang 1875 - Notarissen te Groningen (standplaats 26), 1812 - 1935 Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Alg...
Mijn Studiezaal Mijn Studiezaal (inloggen)
1349 Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1781 - 1998
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiƫrarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiƫrarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

beacon
 
 
Naar boven om te zoeken
1349   Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1781 - 1998
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
Inleiding
De maatschappij tot Nut van 't Algemeen is 16 november 1784 door Jan Nieuwenhuizen, leraar der doopsgezinden te Edam opgericht. in 1791 werd de hoofdzetel in Amsterdam gevestigd, terwijl zij zich door oprichting van departementen door geheel Nederland verspreidde.
De Maatschappij beoogt naar de beginselen van christelijke godsdienst algemeen volksgeluk te bevorderen. Zo tracht zij mee te werken tot verbetering van "den verstandelijken, zedelijken en maatschappelijken toestand des volks, bepaaldelijk door invloed te oefenen op de opvoeding en het onderwijs, de veredeling van volksbegrippen en de verheffing zowel van het arbeidsvermogen, als van den levensstandaard der werklieden". De Maatschappij streeft naar de bereiking van haar doel "onafhankelijk van eenige kerkelijke of staatkundige partij".
Te Groningen richtten op 31 december 1791 de heren H.D. Guyot, S. Trip, W. Hora Siccama, M. van Heyningen Bosch en M. van Olm een departement van de Maatschappij op onder de naam "Stad en Lande". Het departement bleef laatstgenoemde naam behouden tot 14 oktober 1800; toen werd namelijk besloten, wegens oprichting van departementen elders in de provincie, de naam te veranderen in "Departement Groningen". Eerst 13 februari 1797 werd het reglement de zg. "wetten" ingevoerd, tot die tijd regeerde de "wet" der Maatschappij.
Aan de bevordering van het algemeen volksgeluk heeft het departement Groningen op verschillende manieren meegeholpen. Als belangrijkste kunnen hier worden genoemd:
- eind 1796 de uitgave van "het Weekblad voor den zoogenaamden gemeenen Man", waarvan in januari 1797 het eerste nummer verscheen;
- de volksbibliotheek, opgericht juni 1796;
- de kweekschool voor onderwijzers geopend, 19 juni 1797;
- de spinschool, vanaf 12 februari 1812;
-de bewaarscholen, bemoeiingen vanaf 1827;
- verder ten aanzien van het onderwijs scholen voor nuttige handwerken, ambachten, herhalingsonderwijs, onderwijs voor volwassenen en jongens, gymnastiek, volkszang, kweekschool voor onderwijzeressen en de industrieschool voor meisjes;
-betreffende bestrijding der armoede: de oprichting van de spaarbank op 8 april 1818, opening 1 mei 1820, de hulpbank geopend 2 maart 1867 en de stuiversspaarbank, vanaf 24 mei 1880.
Bovenstaande opsomming is zeker niet volledig: er waren veel taken die men op zich nam. Voor iedere werkzaamheid werd een commissie gevormd, die de gang van zaken organiseerde en regelde. Veel commissies zijn op deze wijze in het leven geroepen en na volbrenging van hun taak onder dankzegging gedechargeerd.
Veel met succes gestichte scholen zijn later door de overheid overgenomen. De Nutsspaarbank en de nutshulpbank zijn tegenwoordig de enige instellingen, die ons nog herinneren aan de tijd, waarin de maatschappij op het gebied ter bevordering van het volksgeluk een nog volledig onontgonnen terrein voor zich had. De huidige ontwikkeling van de moderne maatschappij heeft praktisch elke werkzaamheid der Maatschappij, 100-150 jaar geleden nog aktueel, overbodig gemaakt. Het ontbreken van notulen over de laatste jaren geeft ons nog geen inzicht wat er met o.a. de bibliotheek en verschillende scholen gebeurd is. Tegenwoordig geeft de Maatschappij, althans het departement Groningen nog nutsavonden, waar veelal film en voordrachten, meest van didactische aard, worden vertoond en opgevoerd.
In 1972 wordt een bestuursvergadering gehouden samen met het bestuur van de afdeling Haren omtrent het samengaan van de departementen. In 1973 is de fusie rond.
Onder rubriek 2.4 is een notulenboek beschreven van het departement Haren van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen.
De "lijst der brieven, boekjes en werken", bedoeld in inv.nr. 9 is eigenlijk niet meer dan een ongesystematiseerde opsomming van alle stukken, boekjes, geschriften e.d., die de respectieve secretarissen van het departement onder hun beheer hadden, en aan hun opvolgers overdroegen.
Van een latere inventarisatie moet sprake geweest zijn, gezien de nummering op de diverse delen en omslagen. Deze laatste indeling is evenwel niet gehandhaafd.
Het archief is in drie afdelingen gesplitst, te weten het archief van het departementale bestuur, de archieven der commissies, voorzover een eigen archief gevormd hebbende, en een afdeling van alle uitgaven en werken. Bewust zijn laatstgenoemde werken en uitgaven in de inventaris als een deel van het archief beschreven, omdat zij als het ware de neerslag vormen van een deel der bemoeienissen van de Maatschappij en de Departementen.
Het archief van het Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, is voor zover het in het gebouw van de Nutshulpbank was gedeponeerd, in 1963 ter bewaring in 't gemeentearchief opgenomen. In 2010 is een aanwinst uit 2011 (62) toegevoegd.
laatste wijziging 13-06-2019
717 beschreven archiefstukken
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
Inventaris
1. Archief gevormd onder het beheer van het bestuur van het departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Toon details van deze beschrijving
2. Archieven van commissies door het departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen ingesteld
Toon details van deze beschrijving
3. Gedrukte werken, tijdschriften en publicaties uitgegeven ten algemeen nutte
Toon details van deze beschrijving
3.1. Stukken uitgegeven door of vanwege de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Toon details van deze beschrijving
3.2. Stukken uitgegeven door of vanwege de departementen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Toon details van deze beschrijving
3.2.1. Departement Groningen
Toon details van deze beschrijving
3.2.2. Overige departementen
Toon details van deze beschrijving
1349 Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1781 - 1998
Inventaris
3. Gedrukte werken, tijdschriften en publicaties uitgegeven ten algemeen nutte
3.2. Stukken uitgegeven door of vanwege de departementen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen
3.2.2.
Overige departementen
NB:
Alfabetisch per departement gerangschikt.
laatste wijziging 30-06-2015
319 Redevoering en aanspraak gedaan t.g.v. de oprichting en inwijding van het leer- en kweekschool des Amsterdamschen tweeden departements in 1796. Amsterdam, Keijzer en Van Munster, 1797. 22 cm., XXXVI, 54 blz.
320 Verslag van het examen gehouden door de commissie tot het schoolbestuur in het leer- en kweekschool des Amsterdamschen tweeden departements op 19 en 20 juli 1798, Z. pl en d. 22 cm., 22 blz.
321 Redevoeringen t.g.v. de inwijding van het nieuwe gebouw der Amsterdamsche departementen uitgesproken door J. van Geuns en C.W. Westerbaen op 5e en 10e van Slagtmaand 1823. [Amsterdam], 1823. 22 cm., 68 blz.
322 Feestviering van het vijfjarig bestaan der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen te Amsterdam den 12, 13 en 14den augustus 1834. Amsterdam, Ten Brink en De Vries, 1835. 23 cm., VI, 52 blz.
323 Stuart, A.A. Opwekking tot persoonlijke medewerking tegen de vermeerdering der armoede en het misbruik van sterken drank. [Amsterdam], [1842]. 23 cm., 30 blz.
324 Piccardt, S. Moet de werkkring van de vrouw worden uitgebreid? Amsterdam, Van Hulst, 1865. 24 cm., 50 blz.
325 Moltman, F.C.G. van. Het heil van Velen. Zwolle, Tijl, 1866. 23 cm., 36 blz. Uitgegeven vanwege het departement Bellingwolde
326 Redevoering t.g.v. het 35-jarig bestaan des departements Bodegraven, door J.C. Loman. Amsterdam, Van Munster, 1821. 23 cm., 30 blz.
327 Dichterlijke voorlezing door J.S. Swaan betrekkelijk den jongsten watersnood gedaan den 20 van Sprokkelmaand 1809 in het Culenborgsche departement. Z. pl, 1809. 23 cm., 16 blz.
328 Feestviering van het 's-Gravenhaagsche departement t.g.v. deszelfs 25-jarig bestaan op 16 van Slagtmaand 1821. 's-Gravenhage, Van Cleef, [1821], 23 cm., 76 blz.
329 Rapport over den stand der volkstuinen in Nederland. Den Haag, De Swart, 1913. 23 cm., 52 blz. Uitgave dept. 's-Gravenhage
330 Loosjes, A. Vertoogen ter beschaving en verbetering van den zogenaamden gemeenen man, voorgedragen in het openbaar volksonderwijs van het dept. Haarlem. Haarlem, Loosjes, 1804. 17 cm. IV, 70 blz.
331 Hoonaard, W. van den. Hulde aan zijne Koninklijke Hoogheid den Kroonprins der Nederlanden, voorgelezen in de vergadering van het departement Hilligersberg den 9 van Sprokkelmaand 1816. Rotterdam, Mosterd, 1816. 20 cm. 12 blz.
332 Redevoering uitgesproken in de algemeene vergadering der maatschappij aan de Kaap de Goede Hoop op 13 augustus 1813 door mr. G. Beelaerts van Blokland. Kaapstad, Gouvernementsdrukkerij, 1813. 23 cm., 22 blz.
333 Redevoering bij de viering van het 25-jarig bestaan van het departement Leeuwarden op 30 juli 1817, uitgesproken door W.H. Suringar. Leeuwarden, Brouwer, 1817. 22 cm., IV, 76 blz.
334 Redevoering uitgesproken bij het overhandigen van eereblijken aan redders van drenkelingen in de vergadering van de Leydsche afdeeling van de maatschappij op 24 nov. 1835 door H.J. Matthes. Leiden, Du Mortier, [1835]. 24 cm., 38 blz.
335 Nagtglas, F. Geschiedenis van het departement Middelburg, 1793-1866. Middelburg, Altorffer, 1867. 24 cm., IV, 96 blz.
336 Redevoering ter nagedachtenis van Lucas Slotemaker, gehouden door de afdeeling van de maatschappij te Middelharnis en Sommelsdijk op 20 aug. 1821 door C. de Visser. Sommelsdijk, Jongejan, [1821]. 22 cm., VI, 36 blz.
337 Voorbereidingsrede, aanspraken en gezangen bij de plegtige overgave van den gouden eerepenning en het vererend getuigschrift aan den scheepskapitein Geert Berents Kolk op 25 van slagtmaand 1807 te Oude Pekela door H. Wester. Oude Pekela, Hazelhoff, 1808. 19 cm, 18 blz.
338 Redevoering ten betooge, dat de sterfte of het afnemen van het getal der negerslaven in de kolonie Suriname niet zo zeer aan mishandelingen, maar hoofdzakelijk aan andere oorzaken moet toegeschreven worden, uitgesproken in de algemeene vergadering van het departement te Paramaribo op den 2 den van Sprokkelmaand 1818 door A.F. Lammers. Amsterdam, Leeneman van der Kroe, 1819. 21 cm., VI, 26 blz.
339 Feestrede, gehouden bij het dept. Purmerend ter viering van het 50-jarig bestaan der maatschappij door D. Broedelet den 14 nov. 1834. Purmerend, Broedelet en Rijkenberg, 1834. 23 cm., IV, 40 blz.
340 Feestviering van het 25-jarig bestaan der Rotterdamsche afdeeling der maatschappij den 13 sept. 1815. Rotterdam, Van den Dries, [1815]. 23 cm., IV, 84 blz.
341 Inwijding der nieuwe leeszaal van het Rotterdamsche dept. op 1 ste van Wintermaand 1819. Rotterdam, Van den Dries, [1819]. 23 cm., VIII, 60 blz.
342 Redevoering over den waren vriend der menschheid; ter nagedachtenis van N. Messchaert, uitgesproken door mr. A. Siewertsz van Reesema. Rotterdam, Van Baalen, 1833. 23 cm., IV, 52 blz.
343 Redevoering t.g.v. 25-jarige verjaardag des depts. Sneek op 25 april 1823 uitgesproken uitgesproken door P.W. Feenstra. Sneek, Smallenburg, 1824. 23 cm., IV, 34 blz.
344 Redevoering ten betoge dat alle verbetering van maatschappelijke inrichtingen met de verbetering van den mensch zelven moet begonnnen en voortgezet worden, uitgesproken te Utrecht door C.W. Westerbaen. Utrecht, Van Paddenburg, 1802. 22 cm., II, 42 blz.
345 Redevoering ten betoge dat de maatschappij etc. algemeen onafhankelijk is van de bijzondere staatsgesteldheid, uitgesproken door F. van Teutem bij gelegenheid van het verjaarfeest des Utrechtsen depts. in 1807. Utrecht, Van Paddenburg, 1807. 23 cm., IV, 40 blz.
346 Lierzang, uitgesproken ter eerste samenkomste der leden van het Utrechtsch departement op 30 sten van Slagtmaand 1808. Utrecht, Van Terveen, 1809. 22 cm., 12 blz.
347 Eenige bedenkingen tegen het rapport omtrent de schoolpligtigheid, uitgebracht aan het bestuur der Utrechtsche afdeeling der maatschappij. Utrecht, Andriessen, 1863. 23 cm., 40 blz.
348 Redevoering ter nagedagtenis van Albert Beekhuis door G.J. van Dijk. Amsterdam, Huys en Nieman, [1797]. 22 cm., IV, 16 blz. ill. Uitgegeven door het dept. Waterland
349 Feestzangen voor de plegtige viering van het vijf- en-twintig-jarig bestaan van het dept. Winschoten op 17 feb. 1842. Winschoten, Huisingh, 1842. 16 cm., 8 blz.
350 Redevoering ter gedachtenis van het den 16 den van slagtmaand 1809 plegtig gevierde vijf-en-twintigste verjaarfeest der maatschappij uitgesproken bij het Zierikzeesche dept. den 30 sten van Louwmaand 1810 door A. Uijttenhooven. Zierikzee, De Vos, 1810. 22 cm. 64 blz.
351 Oostkamp, J.A. De geschiedenis der eerste wereld of de lotgevallen des menschdoms van Adam tot Noach. Zwolle, Zeehuisen, 1833. 16 cm. VIII, 110 blz.
352 Berigt en wetten van spaarbanken. Div. druk, 1818 - 1820. 22 cm., 160 blz.
3.3. Overige uitgaven
Toon details van deze beschrijving
4. Gedeponeerd archief van het departement Haren
Toon details van deze beschrijving
laatste wijziging 13-06-2019
717 beschreven archiefstukken
Mijn Studiezaal
Favoriet of een notitie maken
Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn
Reageren
Stuur een reactie naar Groninger Archieven
Delen
Doorsturen per email
Printen

Kenmerken

Beschrijving:
Inventaris van het archief van het Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Bewerker:
R.J. Jansen en M. Visch
Behoort tot collectie:
Gemeente Groningen
Laatste Publicatie:
2011
Omvang:
13.55m standaardarchiefberging
Bijzonderheden:
Betreft bewerking (aanwinst 2009.62) van een eerdere versie uit 1967
Licentie:
CC0 1.0 Public Domain Dedication
Categorie:
  • Kunst, Cultuur en Erfgoedbeheer
Archiefvormer(s):
 
Archiefvormer Departement Groningen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1791 -
 
Archiefvormer Gemeentelijke kweekschool voor onderwijzeressen te Gronigen, 1882 - 1936
 
Archiefvormer Nutsspaarbank Groningen, 1818 - 1970
laatste wijziging 13-06-2019
717 beschreven archiefstukken
 
 
 
  • facebook
  • instagram
  • Vimeo
  • youtube
  • linkedin

Contactinformatie

Bezoekadres

Cascadeplein 4
9726 AD Groningen

050-5992000

Postadres

Postbus 30040
9700 RM Groningen

info@groningerarchieven.nl

  • Groninger Archieven
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy
  • Contact
  • Pers