Zoek op de website

30 maart 1851: een bezoek aan de Eerste Wereldtentoonstelling (Great Exhibition) in het Hyde Park

Een weinig na 9 uren is het weder tijd het logement te verlaten. Wij gaan nu na de joodsche beurs, nadat wij eerst over de marktplaats gegaan waren. Het is daar weder zeer druk van het Oude Volk, niettegenstaande er zeer veele dienders van de policie aanwezig zijn, die aldaar zoowel als door de geheele stad in meenigte omkruizen, gaat de handel voort terwijl anders de gansche stad door alle winkels gesloten zijn. Nu in de zoogenaamde beurshuizen, aldaar ben ik wederom teleurgesteld, terwijl mijn zwager mij had verzekerd dat ik aldaar zoo veele zaken zoude ontmoeten die mij wel zouden passen, hij heeft voor zijn handel van zilverwerk nog wel wat gedaan maar ik vond hetgeene ik zochte daar niet en was het aldaar zeer spoedig zat uit hoofde het mij te dompig was. Het was aldaar /69/ zeer laag onder verdieping, heete steenkolenvuren, vol van menschen, de zware tabaksrook daarbij niet ontbrekende, ik konde er met schik niet wezen, zoodat ik verheugd was dat wij nu verder de stad zouden gaan bezien terwijl wij nu na de Sint Paulus kerk heen gaan."183" Waarschijnlijk het stoutste gebouw mede van London, door de koningin Elisabeth opgebouwd alwaar ook haar standbeeld op deszelfs plein doet preijken."184" Dit groot gebouw is omgeven met een zwaar en hoog ijzeren hekwerk. Het was nu juist half 2 uren, maar de hekken zijn gesloten dewelke nu juist wegens de zondag niet voor 3 uren geopent worden en wij zijn genoodzaakt om een andere dag daarvoor te bezigen om reden dat men aan zondag gedurende de kerkdienst twee uren er in vertoeven moet, waarom dit nu in alle gevalle niet kan zijn.
Het middag eetenstijd is dan nu alras genaderd waardoor wij besloten om huiswaarts te keren te meer omdat het afgesproken was om met mr. Van Delden nademiddag naar het Exhabition-tentoonstelling of glazen gebouw te gaan zien."185"

Karikaturale afbeelding van een zogenaamde 'Stuiverstoomboot' en zijn passagiers Karikaturale afbeelding van een zogenaamde 'Stuiverstoomboot' en zijn passagiers

Slegts zoo lang als wij aten begaven wij ons dan ook spoedig aan de reijs. Wij gaan nu met Van Delden van zijn huis weg naar de grote Londonsche brug. Bevoor wij daar kwamen zag ik weder iets vreemds. Een prediker stond bij een kleine plein opentlijk op de straat op zijn Engels aan 't prediken."186" Hij scheen mij driftig te zijn met zijne woorden. Hij had zich op eene kleine verhevene plaats gesteld opdat ieder hem wel konde aanzien. Ik verstond er niets van, /70/ weshalven mij dit dan tot het daar blijven van geen nut konde zijn. Vandaar reijsden wij per stoomboot voor een enkele stuiver de man bijkans twee uren ver.

De Southwark Bridge was een van de bruggen waar Van der Reis onderdoor voer De Southwark Bridge was een van de bruggen waar Van der Reis onderdoor voer

Vandaar reijsden wij per stoomboot voor een enkele stuiver de man bijkans twee uren ver. Zo een koopje heb ik nog nimmer ondervonden. Onder meer andere bruggen over deszelfs rivier Theems kwamen wij door. Eene derzelfde hing in kettingen."187"

De brug in kettingen was natuurlijk de Hungerford Bridge (uit: Gaspey en Talis, Tallis's illustrated London) De brug in kettingen was natuurlijk de Hungerford Bridge (uit: Gaspey en Talis, Tallis's illustrated London)

The Green Park Arch (ook Constitution of Wellington Arch genoemd) met nog het beeld van Wellington, 1846 (uit: The Illustrated London News) The Green Park Arch (ook Constitution of Wellington Arch genoemd) met nog het beeld van Wellington, 1846 (uit: The Illustrated London News)

Deze reijs werd ons eerst door regenbuijen en wind onaangenaam gemaakt, terwijl een ieder met zware moite zijn parplui te houden had.Na een verre afstand werd dit beter, daar lag de boot aan en de passagiers die in de kajuit waren, gingen aldaar meest allen uit, zoodat wij nu er konden ingaan terwijl wij een weinig later bij het afstijgen van de boot weder heel knap weder bekomen hadden. Als nu begaven wij ons met spoed onderweg naar het park te voet aangezien aldaar weder genoeg te zien is, het reusachtige paleis van de koningin hetwelk tevens ook met zeer hoog ijzer omheining omgeven is."188" Ook zijn wij onder een poort door gekomen met twee buiten gewone hoge ronde ijzeren deuren."189" Boven die poort stond ook een groot gedaante, lord Wellington te paard, die ik reeds op het oude beursplein ook aangetroffen had. Dit standbeeld is door zijne hoogte op verre afstand reeds zigtbaar."190" Nu naar het gewoel der menschen in het bosch, het wandeld en loopt en rend maar voort. /71/ Hier is het nette alsof het buiten is. Zoo gaat het nu op het Exhabiton aan. Het is nog niet geheel klaar. Op sommige plaatsen is nog het hout er voor ofwel het nu zoowat eenvoudigerwijs is, mag het tevens tog wel een wonderstuk genoemd worden.

Extirieur van het Crystal Palace in het Hyde Park, 1851 (uit: Joseph Nash, Dickinsons’ comprehensive pictures) Extirieur van het Crystal Palace in het Hyde Park, 1851 (uit: Joseph Nash, Dickinsons’ comprehensive pictures)

Het is alles ijzer en glas, bomen zijn er zelfs in betimmert."191" In het midden van het gebouw is een hogere ronde gedaante. Het spijt mij tevens dat ik op zondag er na toegegaan was terwijl men nu wel verneemd dat er tusschenbeide tog wel eens voor geld onder de dekmantel de toegang verleend wordt. Het is hier een drukte met wandelen van belang. Vele nieuwe gebouwen zijn in deze einvirons wegens den tentoonstelling aangebouwd. Het Heidepark beslaat eene zeer grote ruimte. Het gebouw voor de tentoonstelling, waarvan ik de helfte van hetzelfde heb afgetreden, plus minus driehonderdvijftig treeden, niettegenstaande van dit zoo buitengewone gebouw van lengte en breedte kunnen er nog wel veel meer aanzienlijke gebouwen geplaatst worden, terwijl men an iedere zijde van deze grote en zeer lange ruimte de eigentlijke stad opmerken doet.

Veel inwoners zullen in deze nabijheid gedurende het saisoen der tentoonstelling naar mijn inziens rijk worden. Een uitstalletje in de nabijheid derzelve is voor 480 pond verhuurd. Ook zag ik uithangbordjes ofschoon in Engels 'vertrekken te huur'. /72/
Wij gingen dan nu ook aldaar in een tappershuis hetwelk thans alzoo zeer bezogt wierd. Zwager en Van Delden zeiden aan de kastelein dat hij niet treurig er om zoude zijn dat dit spul alhier gekomen was en dat hij wel kans had om in dit saisoen rijk te worden. Waarop hij hen ten antwoord gaf, dat hij reeds een poosje er van binnen had, terwijl hij nu al een tijdlang 2 pens of 2 stuiver voor een glas bier meer nam en de rum en de andere drank na rato. Hollanders van het platteland en voornamentlijk uit Drenthe behoeven om de goodkoopte 's halve daar niet na toe te gaan.

De drukte rond Hyde Park Corner met in het midden het door Wellington bewoonde Apsley House, circa 1890 De drukte rond Hyde Park Corner met in het midden het door Wellington bewoonde Apsley House, circa 1890

Vervolgens gingen wij retoer tot de stapelplaats der omniebussen, waarmede wij nu gesamentlijk de terugreijs aannamen. Hier ziet men nu beter het rumoer en rijkdom der stad, aldaar woont ook Rotschild"192", Wellington"193" en meer andere milloeniers."194" Die goede Van Delden had bij het afstappen aan het station voor omniebussen reeds eer ik zag voor alles betaald. Men kan dus zien dat te London voor de werksaamheden wat betaald word. Hij is tog slechts cigaarmaker, hoewel meesterknegt, waarvan hij voor vast wekenlijks 2 pond of ƒ 24 Hollands verdient, met zooveele emolumenten dat er nog 1/3 bijkomt. Dit is hier nog al een traktement van belang al was het ook voor een predikant, het is Engeland en men vraagd ook wezenlijk niet meer om een schelling /73/ als hier om een halve oude Hollandsche schelling.
Op die plaats aangekomen bij de Beurs konden wij nu wel weder nieuw plaats nemen, maar hebben nu maar besloten dat end te voet af te leggen en daar wij nu het onze heden er aan gedaan hebben met wandelen, lopen, rijden, varen & zoo heeft men den zondagavond in het logement doorgebragt. Uit hoofde ik nu wel wat te boeken had en te meer dat ik morgenvroeg om halfzes uren met een koopman van vee naar de markt zoude gaan. En hier mede is onder het goede avondeeten en drinken de avond beslooten

183.

St. Paul's Cathedral aan Cannon Street dateert uit het begin van de zevende eeuw en is meerdere malen afgebrand. Het huidige gebouw is onworpen door de bekende architect Cristopher Wren. De eerste steen werd in 1675 gelegd (tijdens de regering van Elisabeth I) en in 1710 was het gebouw voltooid.

184.

Bedoeld is waarschijnlijk het uit 1712 daterende en in 1885 door een kopie vervangen standbeeld van koningin Anna voor de westgevel van de kerk.

185.

1 mei 1851 opende koningin Victoria de Great Exhibition of the Industry of All Nations de eerste van een tot op de dag van vandaag voortdurende serie van Wereldtentoonstellingen, in het Hyde Park te Londen. Het door Joseph Paxton (1803-1865) ontworpen 550 meter lange en 120 meter brede uit staal en glas opgetrokken Crystal Palace vormde een belangrijk onderdeel van het evenement. C.H. Gibbs-Smith, The Great Exhibition of 1851 (Londen 19602).

186.

Behalve de bekende Speakers Corner in de Noord-West hoek van Hyde Park kon men destijds ook op Tower Hill vrijelijk zijn mening uiten.

187.

De in 1845 geopende Hungerford Bridge was ontworpen door Isambard Kingdom Brunel als een voetgangersbrug en in 1860 afgebroken en vervangen door een spoorwegbrug met de naam Charing Cross Bridge. Waarschijnlijk vertrok men van een van de pieren ten oosten van de London Bridge en voer men achtereenvolgens onder de London Bridge, de Southwark Bridge, de Black Friars Bridge en de Watereloo Bridge door.

188.

Na een grootscheepse verbouwing door John Nash verplaatste Koningin Victoria in 1837 het hof van St. James's Palace naar Buckingham Palace.

189.

Bedoeld is de door Decimus Burton ontworpen en tussen 1826 en 1830 gebouwde Constitution Arch (oorspronkelijk Green Park Arch en ook wel Wellington Arch geheten en destijds staande naast Apsley House) en in 1882-1883 verplaatst naar zijn huidige locatie bij Constitution Hill.

190.

Arthur Wellesley, hertog van Wellington, versloeg in 1815 bij Waterloo Napoleon. In 1845 werd zijn door Matthew Cotes Wyatt ontworpen beeld, en dat van zijn paard Copenhagen, op de Constitution Arch geplaatst. Nadat de Arch in 1882-1883 iets werd verplaatst, bracht men het beeld van Wellington over naar een militaire basis in het 60 kilometer ten zuid-westen van Londen gelegen Aldershot. Een iets kleiner beeld van de hertog staat tegenwoordig tegenover de ingang van Apsley House.

191.

Aanvankelijk bestond er in Londen veel weerstand tegen het houden van een tentoonstelling in het Hyde Park, waarvoor een aantal bomen moesten worden gerooid. Vanwege wettelijk voorgeschreven procedures concentreerde de protestbeweging zich op het kappen van zeven bomen. Dat leidde er toe dat Paxton met een ontwerp kwam waardoor het mogelijk was dat de bomen werden geïntegreerd in het tentoonstellingsgebouw.

192.

Meyer Amschel Rothschild stichtte in Frankfurt am Main een bankiershuis. Zijn zoon Nathan (1777-1836) vestigde zich in 1797 in Manchester en verhuisde in 1803 naar Londen. Nathan was de grondlegger van de Engelse tak van de Rothschilds. Zijn zoons Lionel (1808-1879) en Sir Anthony (1810-1876) speelden een belangrijke rol in het bestuur van de joodse gemeenschap van Londen. De familie bezat destijds een huis aan 107 Piccadilly (tegenwoordig de Ballroom geheten als deel van het Park Lane Hotel) tegenover Green Park.

193.

Welington bewoonde het door Robert Adam ontworpen Apsley House van 1815 tot zijn dood in 1852.

194.

Bedoeld is de wijk Mayfair tot op de dag van vandaag een van de duurste wijken van Londen.