Zoek op de website

23 maart 1851: een uitstapje naar North Shields

Zondagmorgen den 23ste maart.Ten half 10 uren gaan wij met een gezelschap, zuster met de oudste dochter"93" en hare bruidegom, mr. Cohen"94" en nog ene paar kinder, waaronder de eene getrouwde dochter"95" ook mede reijst, op de spoortrein na Chiels [North Shields]. Voor 't eerst is daar eene potbakkerij in 't gezigt, de eene berg wisselt de ander af. Cladon Laid [Cleadon Lane] bij Boster [East Boldon] eindelijk te Brokklay Whind Station; Tor York [York] and London. Schone kleilanden trof ik aldaar aan."96" Aldaar ben ik op heenreijs ook geweest. An de ander zijde komt het van York af en had daar kunnen uitgaan. De heer Cohen weet dit, maar waartoe zoude ik het weten en konde met niemand spreken.

Uitsnede van een kaart met de havenmonding van North en South Shields, 1872 (uit: Ports & Harbours on the East Coast of England, Davis Rumsey Historical Map Collection nr. 3007028) Uitsnede van een kaart met de havenmonding van North en South Shields, 1872 (uit: Ports & Harbours on the East Coast of England, Davis Rumsey Historical Map Collection nr. 3007028)

Thans wordt mij gezegd dat de landbouw aldaar zeer in gevorderde staat is. Zij hebben bijzondere machienes voor het land te bewerken dat zij thans met een paard meer kunnen doen als vroeger met 4 paarden.
Daar ik nu zoo een plazierig gezelschap had, waren wij eer men er om dagte in een uurtje /29/ te Chiels aangekomen, alwaar ik mij verwonderde over het rare luiden der klokken dewijl het netto de tijd was dat het volk naar de kerk ging. Ook te Chiels waren alle winkels en nerighuizen gesloten, ook aldaar is op de straten alles morsig en door de steenkolen aangedaan. In de huizen echter wederom schoon bevonden zoo verre ik geweest ben. Onze bestemming is eerst bij S. Lotinga"97" alwaar onze aankomst - schoon de juffrouw schreide - zeer aangenaam was, zij ons spoedig een best middagmaal hadde toebereijd hetwelk zeer spoedig klaar was.

Tijding over het binnenlopen van de Twee Gebroeders te North Shields (uit: Provinciaal Groninger Courant van 1 april 1851) Tijding over het binnenlopen van de Twee Gebroeders te North Shields (uit: Provinciaal Groninger Courant van 1 april 1851)

Aldaar trof ik een kapitein Polter; het schip genaamd de Twee Gebroeders uit de Pekel."98" Aangenaam deze ontmoeting van wederzijds een landsman aan te treffen. Eindelijk ging ik met een broeder van Lotinga, die sederd korte jaren van Winsum"99" gekomen was, onder geheim gesprek naar een buitengewone en merkwaardige plaats genaamd Thijnemont [Tynemouth] die zoo gerenomeerde plaats van een oud vervallen kasteel op eene zeer hooge steenklip onmiddelijk aan de Noordzee,"100" ter plaatse alwaar gepasseerde jaar nog op de eerste paaschdag 13 schepen zijn verongelukt onmiddelijk aan de stad wegens het holle staan der baar, terwijl de waterval uit de diepte der zee van veele vamen water de branding tegen de klippen aan slaagd, waardoor de schepen zoo gevaarlijk worden."101" Ook een soort van vestingwerk is op de steenklippen."102" Bij het teruggaan naar het huis van Lotinga, nadat wij dan eens omhoog en dan omlaag waren gegaan, zijn wij bij huis 99 trappen weder omhoog gegaan. Zoo ondervind men in die plaatsen veele ongeregelde toegangen. De stoomtreinen gaan dikwijls in die omliggende gegende over de huizen, dit is in Engeland geen zeldenheid terwijl het ook op sommige plaatsen onder de grond door gaat. /30/

Bericht in de krant over de hevige storm van Pasen 1850 (uit: Nieuwe Rotterdamse Courant van 4 april 1850) Bericht in de krant over de hevige storm van Pasen 1850 (uit: Nieuwe Rotterdamse Courant van 4 april 1850)

De stad Chiels [North en South Shields] is ook, zelfs nog meer als Sunderland, in tweeëen verdeeld dewijl de grote rivier [de Tyne] er door loopt. Daar is de communicatie per stoomboot over te zetten alle 5 minuten. Bij de overvaard lag een schipper van Sapmeer. De Hollandsche schepen zijn zeer kenbaar van Engelsche en Amerikaansche en andere aldaar aan te treffen schepen, terwijl die van Holland bruin zijn en de andere alle zwart uit zien, schoon die meeste Hollandsche schepen zoo klein zoo lijken bij de anderen of het bootjes zijn. In Sunderland worden jaarlijks meer dan driehonderd grote schepen aangebouwd. Te Chiels is op de rivier echter het fraijste gezigt van schepen. Veel verder als men afzien kan, liggen in 2 en 3 dubbelde rijen de groote schepen. Zelfs tot aan New Casle toe.

Reizigers met de in 1839 geopende Newcastle & North Shields Railway passeerden vele bruggen en viaducten waaronder deze over de vallei en rivier de Ouseburn (uit: Tomlinson, The North Eastern, p. 322) Reizigers met de in 1839 geopende Newcastle & North Shields Railway passeerden vele bruggen en viaducten waaronder deze over de vallei en rivier de Ouseburn (uit: Tomlinson, The North Eastern, p. 322)

Te 5 uren nademiddag is de bestemming weder naar Sunderland, daar wij nu een weinigje te vroeg aan het station is, wijst mij de heer Cohen een bord waarop staat dat men aldaar zijn leven verzekeren kan."103" Zoo betaald men 1ste klasse 3 pence of 3 stuiver voor 1000 pond; 2e klasse 2 pence of 2 stuiver voor 500 pond; 3e klasse 1 pence of 1 stuiver voor 200 pond.
Eer ik was weggegaan, zag ik tegelijk op het hoofd 7 stoomboten tegelijk afvaren. Aan het station is ook een glasfabrijk. Wij gaan nu weder heen."104" Over die levensverzekering wil ik niet meer schrijven, terwijl ik mij verbeeld dat dat geen regt spul is en wil mij daarover niet veel uitlaten. Ofschoon het mij nu wel geensins meer zoo vreemd voorkomt dat wij door de steenbergen door stomen, is tog mijn aandacht hierop telkens gevestigd. Te 6 uren zijn wij weder te Sunderland, /31/ zoodat wij die avond in huis hebben doorgebragt uit hoofde nog ook een en ander zijn gekomen om mij te verwelkomen, hoe zeer het nu de tijd van afreijzen als ras genaderd is, waardoor men dan ook wel een weinig tehuis mag blijven.

93.

Bedoeld is Lidia ook wel Leah genoemd en geboren op 1 oktober 1830 te Leeuwarden.

94.

Bedoeld is David Cohen uit North Shields.

95.

Waarschijnlijk de met Abraham Nathan gehuwde Roosje Cohen, dochter uit een eerder huwelijk van Benjamin Cohen en Reinje de Groot.

96.

Men vertrok van het station Monkwearmouth met de Brandling Junction Railway. Vanaf Brockley Whins station voerde een spoorlijn richting York en uiteindelijk verder naar het zuiden naar Londen.

97.

Zeer waarschijnlijk de 10 februari 1790 te Neustad Gödens geboren Samuel Mozes Lotinga, zoon van Mozes Noach Lotinga en Sara Salomons. Hij huwde 15 oktober 1813 te Winschoten met Aaltje Meijers Cohen, geboren maart 1790 te Winschoten als dochter van Meijer Joseph Cohen en Sara Izaacs Engers. In 1850 woonde het echtpaar aan Toll Square 5 te North Shields (in de buurt van de huidige Beacon street), waar hij volgens Slater's Commercial Directory het beroep van scheepsmakelaar (shipbroker) uitoefende. Aan de 4 Walker Place woonde in 1855 ook nog een Noach Samuels Lotinga, waarschijnlijk een zoon van dit echtpaar; hij werd op 3 oktober 1856 (zie National Archives HO 1/76/2327) genaturaliseerd onder de naam Noach Samuel Lotinga.

98.

Volgens de Zeetijdingen in de Provinciale Groninger Courant van 1 april 1851 arriveerde De Twee Broeders van kapitein Polter op 22 maart te North Shields vanuit Amsterdam. De 27-jarige schipper Harm Jans Polter, zoon van de landbouwer Jannes Jurjens Polter en Antje Harms Nannings, huwde op 24 juli 1827 te Nieuwe Pekela met de 27-jarige Niesje Pieters Kolk, dochter van de koopman Pieter Berends Kolk en Niesje Derks de Boer. Waarschijnlijk is dit de kapitein Polter die Van der Reis ontmoette.

99.

Hoogst waarschijnlijk de 28 februari 1808 te Winschoten geboren Salomon Mozes Lotinga. De census van 1851 geeft echter als namen van het echtpaar Calmer Mozes Lotinga en Carolina Susanna Hoffman en wonende aan de Toll Square 11 (Slater's Commercial Directory van 1855 geeft 14 als huisnummer) te North Shields. Dit is foutief. Immers Salomon Mozes Lotinga trouwde 23 augustus 1840 te Groningen met Susanna Karolina Hoffman. Dit echtpaar kreeg achtereenvolgens de volgende kinderen: Mozes Noach, geboren 15 januari 1840 te Bellingeweer (Winsum); Rosette, geboren 13 januari 1842 te Winsum; Sara, geboren 27 september te Winsum; en Abraham, geboren 24 mei 1846 te Farmsum (Delfzijl). Kinderen met dezelfde namen en geboortejaren noemt de census van 1851 als kinderen van Calmer Mozes Lotinga en Carolina Susanna Hoffman. Kennelijk heeft het echtpaar bij hun aankomst in Engeland hun namen iets veranderd. Op 15 september 1852 (zie National Archives HO 1/45/1442) werd hij genaturaliseerd onder de naam Calmer Lotinga.

100.

Op de klippen boven Tynemouth bevindt zich binnen de muren van het kasteel de ruïne van de Tynemouth Priory. De tot de orde der Benedictijnen behorende priorij is in de 11de eeuw gebouwd op de plaats van een 7e-eeuws klooster, waar onder andere de koningen van het vroegere Northumbria werden begraven.

101.

Volgens een bericht in de Nieuwe Rotterdamse Courant van 4 april 1850 woedde op 29 en 30 maart 1850 een hevige storm waardoor te Sunderland, Hartlepool en Shields meer dan 50 schepen ernstig waren beschadigd of zelfs als verloren moesten worden beschouwd.

102.

Bedoeld is waarschijnlijk het vestingwerk Clifford’s Fort, dat in 1676 als verdediging tegen aanvallen van Nederlandse schepen was gebouwd.

103.

Het station van North Shields lag destijds aan de Little Bedfortstreet.

104.

De destijds afgelegde afstand per trein tussen beide plaatsen was ongeveer 40 kilometer.