Zoek op de website

3 - 6 april 1851: Verblijf te Amsterdam

Zoo vervolgens bij eenige der familie en bekenden, zoo mede naar den heer Sijmons de brief van zijne broeder uit London te gaan bezorgen die daar meede zoo verheerlijkt was omdat ik aldaar zelve geweest was."233" Deze oude vriend nodigde mij direkt op den sabath bij haar te eeten dewijl mevrouw mij vroeg of ik heden al wat gehad heb. Mijn antwoord was dat ik reeds in Den Haag pas 3 uur geleden goed gegeten had, maar wel een kop thee wilde mede drinken en nadat ik met spoed wat mede gedronken heb, is die goede vriend met mij weggegaan, terwijl ik nu het eerste de boodschap van S. Aptroot"234" die ik aangenomen had te gaan verigten. Mijne uren zijn weder geteld, zoodat ik na deze nog naar eenige familie ging bezoeken tot half 11 uren. Hier mede bezig zijnde, begint nu weder de trek aan 't eeten en met spoed na huis alwaar ik dan ook zeer spoedig aan tavel zat. En daarmede is de eerste avond te Amsterdam besloten. /100/

Zeer vroegtijdig was ik reeds bij de hand ofschoon ik mij ten 12 uren nog niet ter rust begeven had. Nadat ik eerst gepractiseerd had wat ik het eerst doen moet, ik heb dan mijne zaken zooveel mogelijk geregeld en met goed overleg had ik nu besloten bij de cristenen het eerste mijn werk gedaan te maken van ordinaire goederen die in Brabant en Overijssel en Twente gemaakt worden, was tog geen zaak in Engeland te kopen en hier de ingaande regten er van te betalen. Hierin ben ik dan ook wel geslaagd. Het verste af heb ik het eerste gedaan. Het viel aan mijne grossiers te Amsterdam niet mede dat ik in Engeland geweest ware en eindelijk was een weinig hier en elders de tijd met spoed vervlogen totdat ik mij nodig een weinig op de sabath voor te bereijden had. En zoo vervolgens na de Grote Kerk als naar gewoonte den godsdienst bijwoonde."235" Bij de tehuiskomst in het logement is het nu alweder als telkens het grootste gemis vrijdagvond niet te huis te zijn. Hoeveel prijs had ik nu er op gesteld te meer omdat nu netto de tijd om was dat ik had tehuis zullen zijn. Onder het eeten hebben wij nu een lange halte gemaakt aangezien er iets ontstaan was waarover geraadpleegd moeste worden niettegenstaande ik gelijk zeide zooals later door den deskundige uitspraak gebeurde en het was alles teregt. Het was bijkans 9 uren als wij nu de maaltijd bestuurd hadden, waarna ik nog bij eenige familie een bezoek gan afleggen terwijl ik bij de eerste rabbi Leib Bour thee gedronken had met goede vijgen erbij."236" En eindelijk is het weder tijd om te gaan slapen, maar het wierd ook al weder laat eer men zich te ruste begaf. /101/

Gezicht op de Deventer Houtmarkt (nu J.D. Meijerplein) omstreeks 1855 met links de Hoogduitse- en de Nieuwe Synagoge en rechts (net zichtbaar) de Portugees Israëlitische Synagoge (bron: Stadsarchief Amsterdam Collectie Atlas Dreesmann nr. 010094001616) Gezicht op de Deventer Houtmarkt (nu J.D. Meijerplein) omstreeks 1855 met links de Hoogduitse- en de Nieuwe Synagoge en rechts (net zichtbaar) de Portugees Israëlitische Synagoge (bron: Stadsarchief Amsterdam Collectie Atlas Dreesmann nr. 010094001616)

Na eerst wat koffij te drinken met een kleinigheid daarbij te gebruiken, is het weder kerktijd, alwaar ik mij weder in mijne gewone synagoge begeven heb, ofschoon de hoofdvoorzanger ongesteld was. Een dienst even als vrijdagavond niet verrigt heeft. Het was toch evenwel bijkans 11 uren bij den uitgang der synagoge. Als toen mijn morgen-ontbijt met genoegen gebruikte, terwijl ieder een buitengewone grote baars op zijn bord kreeg, vervolgens begaf ik mij weder aan het wandelen door dien ik nu eenige bezoeken had af te leggen. Om 2 uren naar het nieuw peus-gesticht, genoemd naar het Hebreuws Wetenschap & Verstand ten huize bij de heer I. Levison Zwanerburgerstraat een zeer geschikte zaal met een tribun."237" De leeraar sprak 1 uur geheel van buiten heel vlug en toepassent op de tijd en voornaamlijk wegens de voordragt van eerste avonden van het paaschfeest, hetwelk zijn edele netjes behandeld heeft. Vandaar wandelde ik met de heer F.M.H. Cohen"238" uit Groningen, die ook aldaar met zijne huiswaard onder dit gehoor aanwezig is geweest. Ik ging dan met hem naar de Nieuwe Dijk en na aldaar een weinig vertoefd te hebben, beglijde deze mij weder tot aan de Hoogstraat. Het was nu half 5 en dus weder eetenstijd ofschoon mijn honger nog niet zoo erg was deed ik tog alweder mede. Ik had intusschen bij zuster Eva ook nog een stukje lekkers gehad, het smaakte evenwel nogal tamelijk wel waarna ik met de heer Jochimstal opnieuw /102/ een wandeling maakte."239" Zoo bij het eindigen der sabath naar de Portugeesche synagoge dewelke het reusachtige gebouw van alle andere synagogen verre overtreft."240" Ofschoon ik dikwijls daarin geweest ben, zie ik tog telkens dit gebouw met verwondring. Niet alleen dat er een behoorlijk plijn voor is zoo is dit gebouw van alle zijden omgeven met woonhuizen, alle aan elkander gehegt en daarbij behorende met zoo een verre uitgestrektheid als er te Amsterdam niet veel plaats heeft. Voor deszelfs geemplojeerde en andere inrigtingen gebruikt wordende. Maar omdat ik hunne taal niet te vollen goed verstaan kan, heb ik mij kort daarbij naar de Nieuwe Synagoge"241" begeven; vandaar was het weder tijd naar 't logement om vervolgens nog een en ander boodschappen te gaan verrigten tot bijkans 11 uren wierd dan ook hiermede doorgebragt en na den eeten als ik mijn werk zoude aanzuiveren een klein knippertje op de canape deed, zoodat het toen ook weder 1 uur was eer ik te bed ging.

Gezicht op het begin van de voormalige Zwanenburgerstraat (bron: Stadsarchief Amsterdam, Archief van het Bureau Monumentenzorg nr. 012000001652) Gezicht op het begin van de voormalige Zwanenburgerstraat (bron: Stadsarchief Amsterdam, Archief van het Bureau Monumentenzorg nr. 012000001652)

Als naa gewoonte vroeg het bed verlaten nadat ik op behoorlijk mijn gebed verrigt had en het nodige morgen-ontbijt gebruikt had, zoo had ik intusschen mijne zaken zoo veel mogelijk geregeld, om niet ten onnut mijne tijd te verkwisten daar het voor stellig bepaald was maandag per Lemmersche boot af te reijzen ten uitersten ofdat zondagavond zich eene gunstige gelegendheid mogte voordoen. De Oostewind deed mij echter gelukkig daarvan afzien, mijne bezigheden hadden mij dan nu tot 4 3/4 uren opgehouden en ik daarna gerust en wel an tavel ging. Bij de heer Bendien"242" had ik tevens tot nog toe niet teregt gekunt en tot na half 11 uren konde ik eerst bij hem teregt komen, ofschoon hij te 9 uren ook nog even tehuis was geweest, toen was ik er echter niet. Ik was echter blijde die zaak aldaar verrigt hebben, zoowel voor Aptroot als de mijne boodschap. Nu was er nog een boodschap vergeten voor mijne vriend P.M. Hildesheim te Groningen ½ flesje drank op paasch waarom ik te half 12 nog heen liep te halen nu had ik nog trek aan een pijpje tabak meer dan eeten omdat ik wezentlijk moede was en ik moest dan nog gaan pakken. Maar omdat het nu veel meer als middernacht was, ging dat grotendeels over.

233.

Elkan Jacobs Sijmons, geboren 12 september 1795 te Amsterdam en wonende aan de Zandstraat (bij de Zuiderkerk) was 15 oktober 1823 gehuwd met Esther Simon Andries (circa 1797 – 11 maart 1836) uit Den Haag. Op dezelfde dag huwde zijn zuster Rosetta met een broer van zijn vrouw; zie ook noot 176.

234.

Waarschijnlijk Simon Aptroot (1819 - 1893) te Leek, zoon van Mozes Aptroot en Martha Simons de Vries.

235.

De 25 maart 1671 ingewijdde Grote Synagoge naar een ontwerp van de Amsterdamse stadsbouwmeester Daniel Stalpaert.

236.

Ik heb niet kunnen vaststellen wie met 'de eerste rabbi Leib Bour' wordt bedoeld.

237.

Mogelijk is bedoeld Israel Levisson aan de Zwaneburgerstraat nr. 198.

238.

Frerik Mozes Heiman Cohen, besneden te Groningen op 27 maart 1802, zoon van Mozes Heiman Cohen en Sara Samuels Breebaard, gehuwd met Betje Jacobs Krakko uit Pekela.

239.

Mogelijk de uit Emden afkomstige en in de Haringpakkerssteeg wonende horlogemaker Abraham Joachimsthal.

240.

De Portugese Synagoge, gebouwd door Elias Bouwman, werd 2 augustus 1675 ingewijd.

241.

In Amsterdam bestonden een groot aantal synagogen. De belangrijkste was de Grote Synagoge. Hierachter werd boven de in 1685 geopende vleeshal een jaar later de Obbene Sjoel geopend. Rond 1700 werd de Dritt Sjoel hieraan toegevoegd. In 1730 werd de Neie Sjoel ingewijd naast de Grote Synagoge, die in de jaren 1750-51 werd vervangen door een imposant nieuw gebouw.

242.

Misschien de kleerkoper Levie Bendien uit de Nieuwe Hoogstraat.