Zoek op de website

20. Op- en ondergang 1903-1945

Wereldtentoonstelling 1903 [1785-6027] Wereldtentoonstelling 1903 [1785-6027]

Onder aanvoering van de industrieel Jan Evert Scholten presenteerde de stad Groningen zich aan de rest van het land als de ‘derde handelsstad’ van het land.

Ze deed dat onder meer met een ‘wereldtentoonstelling’ die in 1903 gehouden werd op een groot terrein dat was vrijgekomen na de slechting van de vestingwerken.

De expositie trok tienduizenden bezoekers van heinde en ver.

Zelfs de minister van binnenlandse zaken, die voor de opening voor het eerst van zijn leven naar Groningen was gereisd, moest bekennen dat hij diep onder de indruk was van wat hij hier aantrof. Overigens was Groningen niet de enige stad meer in de provincie.

Plaatsen als Appingedam, Delfzijl, Winschoten, Hoogezand, Veendam en Stadskanaal hadden als gevolg van de groei van de industriële bedrijvigheid stedelijke trekken gekregen.

Ondertussen waren de eigendommen die de stad Groningen buiten de eigen gemeentegrenzen bezat een twijfelachtig soort van rijkdom geworden. De landbouwgronden leverden nog wel geld op, maar de gemeente moest steeds meer betalen voor het onderhoud van de wegen, kanalen, bruggen en sluizen waarvoor zij verantwoordelijk was.

Bovendien groeide het onbegrip voor deze merkwaardige situatie. Gemakkelijk was het niet om een oplossing voor dit probleem te vinden. Er waren genoeg kopers voor de grond, maar niemand wilde opgezadeld worden met het kostbare onderhoud van de wegen en kanalen. Zo bleef de stad veel langer dan ze zelf wilde grootgrondbezitter en ‘kolonisator’ van een deel van de provincie.

De bezetting door Hitler-Duitsland liet in de provincie Groningen diepe wonden achter. De joodse gemeenschappen in de stad en elders werden voor het grootste deel vermoord. Vanuit het Scholtenhuis aan de Grote Markt oefende de Sicherheitsdienst een waar schrikbewind uit.

Parade Duitse Wehrmacht voor Scholtenhuis, 1942 [1785-17572] Parade Duitse Wehrmacht voor Scholtenhuis, 1942 [1785-17572]

Grote Markt, verwoest Scholtenhuis 1945 [1785-0135] Grote Markt, verwoest Scholtenhuis 1945 [1785-0135]

De april-meistakingen van 1943 werd met behulp van standrechtelijke executies de kop ingedrukt en nog tot enkele dagen voor de bevrijding hielden enkele fanatieke nazi’s bloedig huis onder het verzet.
Een van de laatste slachtoffers was de bekende graficus Nicolaas Werkman.

Tot overmaat van ramp gingen bij de bevrijding van Groningen (april 1945) grote delen van de historische binnenstad in vlammen op.

Lees verder...