Zoek op de website

4.1 	Het probleem

Hunze, A en Reitdiep op de hoogtekaart Hunze, A en Reitdiep op de hoogtekaart

In de twee vorige delen ging het alleen over de Hunze. We zagen dat verschillende gebieden voor hun ontwatering van die rivier afhankelijk waren: de Drentse Hondsrugdorpen, Drenterwolde, het oostelijke deel van Go, de Groninger stadshamrikken, Innersdijk (het Nieuwe Gat!) en de aangelanden in Hunsingo.

Sinds ongeveer 1250 kwamen de Drentse A en de Hunze in de Paddepoel bij elkaar. Ik kom daarop een volgende keer terug, wanneer we de waterstaatkundige toestand ten westen van de Hondsrug bespreken.

Die samenvloeiing maakte dat ook enkele Drentse dorpen ten westen van de Hondsrug op de gezamenlijke benedenloop van A en Hunze aangewezen waren. De hoogtekaart laat echter zien dat het niveau in de Hoge Paddepoel relatief hoog is. Het Drentse water moest dus over een drempel heen om de zee te bereiken.

Ook al was de opslibbing in de veertiende eeuw nog niet zo ver gevorderd als hier te zien is (het proces ging toen nog ruim vijf eeuwen voort!), ook toen moet de Paddepoel een hindernis zijn geweest. Daarbij komt dat er alleen bij laag water kon worden geloosd. De Hunze is dus eigenlijk een heel slecht afvoerkanaal!

Er zijn twee mogelijkheden om de afwatering van de lage landen ter weerszijden van de Hondsrug te bevorderen. Je kunt proberen

  1. het Drentse water te stoppen of te beperken door bovenstrooms dammen en knijpen in de rivieren te leggen;
  2. benedenstrooms de vloed vanuit zee tegen te houden door middel van een dam met zijlen, zodat er boven de zijlen ‘een kunstmatige eb’ ontstaat.

We hebben al gezien dat men in 1285 geprobeerd heeft het eerste te doen: de ‘mensen van Wolde en Go’ legden een slachte in de Groeve om het water uit de venen tegen te houden.

De vorige keer was sprake van een variant: men haalde de mondingen van twee watergangen (de noordelijke en zuidelijke sloot van de Beijumerzuidwending) uit elkaar om te voorkomen dat ze elkaar hinderden (het Nieuwe Gat bij Noorderhoogebrug).

We zullen deze keer zien hoe – heel kort na het graven van het Nieuwe Gat – een poging werd gedaan om het hoogwater vanuit zee te stoppen.