Zoek op de website

Bijlage 2

GrA T708-499, regest 11 (18 mei 1424)

 

Overeenkomst tussen Burgemeesters en Raad in Groningen en Abt en convent van Ten Boer en rechters van het Schar­merzijlvest inzake de toelating van Groningen en het Oosterhamrik op de Scharmsterzijl in Delfzijl. Het Oosterstadshamrik moet voldoende bedijkt worden, ‘omme ende omme, van den Grontzyle’.

[1]

Wij Borgermeystere Raed ende mene meente in Gronyngen an de ene syt, ende wij Broeder Dyoerd Abbt ende ghemene conventislude van den Buer ende voirt wij mene Rechters ende meente van Schermerster zylvestene an de ander syde,

[2]

bekennen ende tugen mit dessen openen breve voir ons ende voir onse nakomelinghen, dat wij mit malckanderen verdragen syn vorwarden ende articulen van enen waterganghe welken watergangk wij van Schermester zylvestene voirscr.  gunnen der Stad van Gronyngen mit orer Oesterhemrick uut onsen zyl toe Delfzyl uut toe wateren tot ewigen daghen in sulken vorwarden als hijr na bescreven staen.

[3]

In den eersten dat de van Gronyngen ore dyke sullen holden dichte ende hoech gheneech omme de Oesterhemricke omme ende omme van den grontsyle tot ewigen daghen, also dat de van Schermerster zylvestene daer gheen hynder off schaden by en nemen sonder al arghelist ende bedreghenisse.

[4]

Ende weert zake dat desse dyke overlepen offte inbreken, so sal deghene den de dyke zijn syn breken van enen voete overlopes enen schillingh Gronynger gheldes ende van elken voetes deep oeck woe vole der zijn ene halve marck Gronynger geldes. Ende zijlrechters mogen beden den ghenen de de ghebrecklike dyke zyn syn dat he sine dyke maken late off make bynnen de naesten aetmael by dubbelden broke.
Ende weert dat de brecklike man sine dyck nyet en makede bynnen den eersten aetmaal, so sal dat wesen des derden aetmaels dryvolt ende also voirt up too woekeren elkes daghes alwent ter tijt dat he sinen dijck ghemaket heefft.

[5]

Item so sal de Stad van Gronyngen in oren dijke van oren Hemmerick leggen enen zyl mit tween ebbedoren van zestiene voete wijt.
Ende weert zake dat de dyke der Stad van Gronyngen inbreken dat der zijlvestene daer last van queme, so sal men den voirscr. zijl toelaten ende nyet weder upslaten et en zy by rade der mener zijlrechters der voirscr. zijlvestene van Schermer.

[6]

Item so zullen de van Gronyngen daertoe helpen mit orer macht dat de pande gheslagen worden ende geholden, ende, als de nye Biscop in dat lant comet off eer, daertoe helpen dat de ghene de de Ammeryck zullen maken, mogen nemen dat evel ende de eerde by der Ammerick daer men de dyke van maken mach, ende dat sie nemen daervan redelick gelt de dat lant oer is.

[7]

Item so zullen de van Gronyngen graven een deep van Gronyngen in de Lustighe maere ende holden dat reyne ende schone buten der zijlvestene schaden.
Ende willen sie dat leyden doir den holten til, dat zullen sie doen by oirlove der ghener den dat lant an beyden tziden oer is.
Ende van desser voirscr. maere so zullen de van Gronyngen holden ende graven dyke ende mude ende deelf toe Popema hues too gras ghelike gheliken Schermerster zijlvestene.

[8]

Item so zullen de van Gronyngen holden enen zylrechter toe dessen voirscr. Schermesterzijl ende den voirscr. rechter zullen sie wandelen omme dat derde jaer als een zede ende woynte is in der zijlvestene voirscr. ende den voirscr. zylrechter van Gronynggen sal de Abbat van den Buer kezen mit de scheppers van der zylvestene voirscr.
Ende desse voirscr. zijlrechter sal ghelijck wesen anderen zylrechters na graze tale.
Men toe den eersten nyen zyle de men make sal, daer zullen de van Gronyngen toe voren toe gheven hundert Aernemshe gulden.
Ende des olden zylrechters borghe sal staen blyven al went ter tijt dat de nye rechter ghezweren heefft ende enen anderen borghe ghesat heefft

[9]

Item weert zake dat yenighe ghebreke vellen in der zylvestene de nu nyet gheroert en syn, daer en zullen de van Gronyngen ore hande nyet inne slaen, men sie sullen den zylrechters dat rechten laten by em salven, ten were zake dat de zaken so sware weren dat sie de van Gronyngen daer too eysscheden em bystandich toe wesen in oren rechte; ende so solden de van Gronyngen den zylrechters voirscr. behulplick wesen toe oren rechte mit alle oren vormogen.

[10]

Item weret sake datter yenighe schelinghe velle tusschen der Stad ende der zylvestene voirscr. dat sal scheyden toe rechte off toe vrentscappe de Abbat toe den Buer mit den vier sceppers van der zijlvestene voirscr. ende mit den zylrechter van Gronyngen.
Ende weret dat deze zesse nyet eens en mochten so wes dan de Abbat mit den meerre deel vonde voir ene scheydinghe daer mede so sal dat gheendet wesen.

[11]

Item so sal der Stad zylrechter van Gronyngen setten eenwirdes borghe in der zylvestene de eghenervich sy, dat he ghelijck sy anderen zylrechters toe warve toe schote ende toe ruden ende toe zylwerke.
Ende weret sake dat der Stad van Gronyngen oer zijlrechter brecklick worde na des zylrechters breve tegens dat zijlrecht, so en zullen de van Gronyngen oer sylrechters borghe byvreden, men de anderen zijlrechters sullen wesen daer mechtich over toe rechten na oren zijlrechte.

[12]

Item so zullen de van Gronyngen ende de van Schermester zylvestene schouwen de Ammerick dyke ende Gronynger dyke toesamene, de toe Deelffzylen wateren also vaken alst em ghenoeget ende den broke to delen na oren zylrechtesbreve.
Ende des so mogen de anderen twe zylvestene Gronynger dyke mede schouwen ghelijck Schermester zijlvestene.
Ende weert dat de twe zylvestene nyet schouwen en wolden, so zullen Schermester zylvestene mechtich wesen de dijke mit Gronynger zylrechter toe schouwen.

[13]

Item so en zullen de van Gronyngen oer water van der Westerhemmerijck nyet leyden by den weghe voir Kortinghes huys, men doir dat Lot neven den grontsyl.
Ende sie en zullen oer water nyet lopen laten, eer dat deep in de Lustige maere graven is ende de ebbezijl ghesat is.

[14]

Item weert sake dat yenich man van Gronyngen ghebreckliek worde in sinen dyken van Gronynger Hemmerick, so sal de Raed van Gronyngen den zylrechters van Schermer den broke uut rechten als desse brieff inholt in vyf daghen ende de zylrechters mogen teren up den ghenen daer sie up clagen ende de teringhe sal men mede uutrechten mit den broke.

[15]

Ende weert sake dat de Raed voirscr. den zijlrechters den broke nyet uut en rechte als voirscr. is, so mogen de zijlrechters voirscr. der Stad dyck weder toe slaen,

[16]

ende weret sake dat de van Gronyngen desser articulen voirscr. yenich inbreken ende nyet en heelden als voirscr. is, so mogen de van Schermester zylvestene der van Gronyngen oren dijck ende watergangh weder toe slaen ende alle vorwarde verloren buten oren ovelmoet,  sonder alle arghelist ende nye vonde.

[17]

In oirkunde der waerheyt van dessen voirscr. articulen so hebben wy Borgermeystere ende Raed voirscr. onser Stad segel ende ick, broder Dyoerd, Abbat van den Buer voirscr., hebbe mijn zegel ende by rade ende consente der ghemener broderscapp ende conventeslude onss conventes zegel byneden an dessen brieff ghehangen.
Ende omme de meerre vestnisse hebben wy Rechters ende mene meente van Schermester zylvestene voirscr. ghebeden heren Hugen to Schermer, heren Johan to Ghermerwold ende heren Mellen toe Woltersum desen brieff mit oren zegelen voir ons toe bevesten. Ende wy Hugo, Johan ende Mello, priesters voirscr., omme bede wille der Rechters ende meente voirscr., hebben onse zegele mede an dessen brieff ghehangen.

[18]

Ghegeven in den jaer onss heren, dusent vierhundert vier ende twintich, des donredages na jubilate tusschen paeschen ende pinxteren.

In dorso:

‘van den twen hemmeriken’.