Zoek op de website

3. Het vervolg

De eerste poging tot regeling van de geschillen tussen Stad en Lande De eerste poging tot regeling van de geschillen tussen Stad en Lande

Zoals in het Tractaat van Reductie was afgesproken, zouden de geschillen door de Staten-Generaal worden beslecht.

Een eerste poging daartoe leidde in januari en februari 1595 tot een tweetal uitspraken (over de bestuurlijke inrichting van het gewest en het stapelrecht).

De stad kreeg grotendeels haar zin.

Stad en Lande moeten één provincie worden Stad en Lande moeten één provincie worden

Het ‘Statenkasteel’ (1600)

Het ‘Statenkasteel’ (1600) Het ‘Statenkasteel’ (1600)

De Ommelander heren konden dit niet verkroppen en stuurden aan op herziening van de uitspraken.

Behalve met de Ommelanders kwam de stad ook met de Staten-Generaal zelf in botsing.

Daarbij ging het vooral over de manier waarop de Staten-Generaal de invordering van belastingen wilden opzetten.

Het stadsbestuur zag deze als een ontoelaatbare inmenging in zijn eigen, interne zaken.

In 1600 was voor de Staten–Generaal de maat vol. In weerwil van hun in 1594 plechtig gedane belofte, besloten ze de ongezeglijke stad door middel van een dwangburcht in het gareel te brengen, net zoals Alva ruim dertig jaar eerder had gedaan.

Groningen bedwongen (1569 en 1600) Groningen bedwongen (1569 en 1600)

Deze keer kwam het kasteel voor de Oosterpoort te liggen.

Het ‘Statenkasteel’ (1600)

Het ‘Statenkasteel’ (1600) Het ‘Statenkasteel’ (1600)

Conterfeijtsel van de stadt van Groeninghen met het casteel dat de Gheunierde Staten daer hebben doen maken int jaer 1600 teghen heur beloofte ende ghesworen eedt, aen die van de voirs. stadt ghedaen.

Portraict de la ville de Groeninghen avecq le chasteau que les Estatz des provinces uniez ont faict bastir l’an 1600 contre leur foij promise et juree a ceux de ladite ville.

Eind 1600 verscheen de hier afgebeelde prent van de stad Groningen met het Statenkasteel. Ze was vergezeld van een in bittere bewoordingen gestelde brief van 'een Groninger burger' aan een voormalig medeburger die na de Reductie naar het buitenland was uitgeweken.

De schrijver van deze tekst beklaagt zich over het feit dat de Staten-Generaal de 'ongelukkige stad' en haar inwoners onder het mom van de 'bevrijding van het Spaanse juk' niets anders hebben gebracht dan 'nieuwe slavernij'.

Groningen in de 17e eeuw

Groningen in de 17e eeuw Groningen in de 17e eeuw

Later, toen de ruzie met de Staten-Generaal was bijgelegd, en dezen zelfs toestemden in de uitbreiding en verbetering van de vestingwerken en daartoe grote subsidiebedragen ter beschikking stelden, werd het Statenkasteel opgenomen in de nieuwe omwalling.

Uitspraken van de Staten-Generaal in de geschillen tussen Stad en Lande

Tot ver in de zeventiende eeuw moesten de Staten-Generaal eraan te pas komen om de geschillen tussen Stad en Lande te beslechten. Na de eerste - half mislukte - poging om de onwillige partners tot samenwerking te brengen, volgden in 1597, 1599 en 1640 nieuwe uitspraken van de Staten-Generaal ter regeling van de verhouding tussen Stad en Lande.
 

Uitspraak van de Staten-Generaal d.d. 24 juli 1640
Uitspraak van de Staten-Generaal d.d. 24 juli 1640
Uitspraken van de Staten-Generaal uit de jaren 1597 en 1599
Uitspraken van de Staten-Generaal uit de jaren 1597 en 1599