Zoek op de website

Bellingwolde

Geschiedenis

Lazarus Izaaks kreeg in 1656 en Mozes Arons in 1705 toestemming van Burgemeester en Raad van de stad Groningen om in Bellingwolde te mogen wonen en de kost te verdienen. Maar pas in de tweede helft van de 18e eeuw wonen er in Bellingwolde meerdere Joodse gezinnen. Het waren voornamelijk kooplieden en slagers. Samen met Oudeschans vormde Bellingwolde een Joodse Gemeente.

Bellingwolde telde in 1813 een Joodse bevolking van 20 zielen en in Oudeschans woonden slechts vijf Joden. Ondanks het geringe aantal Joodse inwoners was er een godsdienstonderwijzer en voorzanger. Vanaf 1821 maakte men deel uit van de Joodse Gemeente Nieuweschans.

In 1887 probeerde men de status van een Joodse Gemeente te verwerven. Dit streven viel bij de autoriteiten niet in vruchtbare bodem. Bellingwolde bleef deel uitmaken van de Joodse Gemeente Nieuweschans. Maar in het laatstgenoemde vestingplaatsje was het aantal Joden in de eerste decennia van de 20ste eeuw dermate klein geworden, dat men meestal in Bellingwolde ter synagoge ging.

Verzoek Moses Aron om zich in  Bellingwolde te mogen vestigen (Gemeentearchief Groningen; Archief van de secretarie van het stads- later gemeentebestuur van Groningen rekest 3 september 1705) Verzoek Moses Aron om zich in Bellingwolde te mogen vestigen (Gemeentearchief Groningen; Archief van de secretarie van het stads- later gemeentebestuur van Groningen rekest 3 september 1705)

Synagoge

Volgens een opgave uit 1813 was er in particulier huis een synagoge. Onbekend is waar. Na de sluiting van de synagoge te Nieuweschans hielden de Joden uit Nieuweschans en Bellingwolde gebedsdiensten in een 'bidlokaal' in Bellingwolde.

Begraafplaats

Wanneer de Joodse begraafplaats is gesticht is onbekend. Op het terrein staan nu 14 grafstenen waarvan de oudste dateert uit 1882.

Joodse begraafplaats te Bellingwolde, 1977 [Tg. 818 inv. nr. 1422] Joodse begraafplaats te Bellingwolde, 1977 [Tg. 818 inv. nr. 1422]

Rabbijnen

In 1782 wilde Israel Samuel Belcher zich in Bellingwolde vestigen. Hij was in Krakau geboren en verhuisde op tienjarige leeftijd naar Minden. Daar werd hij al op jonge leeftijd (hulp)voorzanger.

Vanaf ongeveer 1767 tot 1777 was hij voorzanger, sjochet en 'rabbijn' te Bückeburg. Hier trouwde hij omstreeks 1769. In een verzoek om 'schutz' aan de landsheer aldaar uit 1772 weten we dat het echtpaar toen al drie kinderen (waaronder een tweeling) had en dat een vierde op komst was.  Vanaf 1777 tot 1782 bekleedde hij de functie van voorzanger, sjochet en 'rabbijn'  te Glückstadt.

In zijn verzoek om in Bellingwolde te mogen wonen geeft Belcher aan wegens zijn hoge ouderdom bij zijn zoon Heiman Levi te willen wonen. Gezien het huwelijksjaar van Belcher en de naam van de zoon is het onwaarschijnlijk dat deze zijn 'natuurlijke' zoon was. Of hij daadwerkelijk ook in Bellingwolde of omgeving als rabbijn werkzaam is geweest, is onbekend.

Verzoek van de rabbi, voorzanger en sjochet Israel Samuels Belcher om bij zijn zoon Heiman Levie in Bellingwolde te mogen wonen. [Tg. 732 inv. nr. 706] Verzoek van de rabbi, voorzanger en sjochet Israel Samuels Belcher om bij zijn zoon Heiman Levie in Bellingwolde te mogen wonen. [Tg. 732 inv. nr. 706]