Zoek op de website

Ter Apel

Geschiedenis

Ter Apel ligt in het uiterste zuid-oosten van de provincie Groningen. Het was een agrarisch georiënteerd dorp. Eind 18e eeuw vestigden zich hier de eerste Joden. Pas in de loop van de 19e eeuw als een gevolg van de veenontginningen groeide het aantal Joodse inwoners. Het dorp behoorde tot de burgerlijke gemeente Vlagtwedde en kerkelijk viel het onder de Joodse Gemeente Pekela.

In 1880 kwam hierin verandering en werd de Joodse Gemeente Terapelerkanaal (later gewijzigd in Joodse Gemeente Ter Apel) opgericht, hiertoe behoorden de Joden in de dorpen Ter Apel, Emmer-Compascuum, Roswinkel en Zandberg.

Synagoge

Ter Apel lag ver verwijderd van plaatsen met een synagoge. Gebedsdiensten waren daardoor onmogelijk. Men probeerde toch in deze behoefte te voorzien door het huren van kamers en deze te gebruiken als zogenaamde huissynagoge.

Voormalige synagoge te Ter Apel, circa 1930. [Tg. 818 inv. nr. 14530] Voormalige synagoge te Ter Apel, circa 1930. [Tg. 818 inv. nr. 14530]

Gedurende een deel van de 19ste eeuw beschikte de Joodse Gemeente over een huissynagoge aan de Boetseweg in Roswinkel. Met het toenemen van de Joodse bevolking in het dorp zelf werd de huissynagoge verplaats naar het dorp Ter Apel. In 1880 kocht men hier een stuk grond aan het Stads-Terapelkanaal. In 1883 werd de bouw aanbesteed en op 13 juli van dat jaar werd de synagoge ingewijd.
In 1949 werd het gebouw verkocht aan de gemeente Vlagtwedde en vervolgens gesloopt.

Begraafplaats

Ondanks de geringe Joodse bevolking kende het gebied rond Ter Apel maar liefst drie begraafplaatsen. De eerste is gelegen bij de Roswinkelderstraatweg in Roswinkel, provincie Drenthe, en werd tot 1866 gebruikt.

De tweede begraafplaats ligt in De Maten en is slechts tot 1886 als zodanig in gebruik geweest. Op beide begraafplaatsen bevinden zich geen graftekens meer.

De derde begraafplaats ligt in het dorp Ter Apel aan de Schotslaan en werd gesticht in 1887.
Hierop staan nu nog 35 stenen.

Joodse begraafplaats te Ter Apel, circa 1968. [Tg. 818 inv. nr. 14533] Joodse begraafplaats te Ter Apel, circa 1968. [Tg. 818 inv. nr. 14533]