Zoek op de website

Uithuizen

Geschiedenis

In 1620 gaat het gerucht dat zich Joden in Uithuizen, een dorp in het noord-oosten van de provincie, willen vestigen. Evenals elders probeerde ook hier de hervormde kerk dit tegen te gaan. Hoe het ook zij, veel Joden heeft het kleine dorp nooit geteld. Pas in 1738 is er sprake van een tweetal Joodse families, die zich bezig hielden met de verkoop van vee en vlees. Zowel in het aantal Joden dat het dorp telde als in wijze waarop zij in hun onderhoud voorzagen, trad in de loop van de 19e en 20ste eeuw weinig verandering op.

De Joden in het dorp maakten tot 1821 deel uit van de Joodse Gemeente Stedum. Daarna behoorde ze tot de Joodse Gemeente Appingedam. In 1880 en 1890 werden pogingen ondernomen om tot de stichting van een Joodse Gemeente te komen. Door onderlinge verdeeldheid kreeg dit streven geen gevolg.

In 1887 verkreeg men de status van 'bijkerk', maar bleef organisatorisch verbonden met Appingedam.

Uithuizen : familieportret : De 100-jarige S.H. Knorringa (1809-1910) temidden van familie en verwanten, 1909. [Tg. 818 inv. nr. 15268] Uithuizen : familieportret : De 100-jarige S.H. Knorringa (1809-1910) temidden van familie en verwanten, 1909. [Tg. 818 inv. nr. 15268]

Synagoge

Gezien de relatief grote afstand tot Appingedam zal het bezoek van de Uithuizer Joden aan de synagoge aldaar bezwaarlijk zijn geweest.

Synagoge Uithuizen, 1945-1965. [Tg. 818 inv. nr. 15194] Synagoge Uithuizen, 1945-1965. [Tg. 818 inv. nr. 15194]

In 1851 en 1860 lezen we uit verslagen van het dorpsbestuur dat de Joden synagogediensten hielden in speciaal daartoe gehuurd huis. Deze diensten werden ook bezocht door de enkele Joden uit nabijgelegen dorpen als Usquert, 't Zandt, Uithuizermeeden en Kantens.

In 1887 liet de Joden ter plaatse een synagoge bouwen, die tot 1930 als zodanig dienst deed. De inwijdingsrede werd uitgesproken door de bekende godsdienstonderwijzer Jonas Levie Voorzanger uit Veendam.In 1930 werd dit pand verkocht en in 1933 afgebroken.

Begraafplaats

De Uithuizer Joden begroeven aanvankelijk hun doden op de Joodse begraafplaats te Appingedam. In 1864 verkregen ze van het dorpsbestuur van Uithuizen een stuk grond van de algemene begraafplaats. Hierop staan thans nog 24 grafstenen.

Joodse begraafplaats te Uithuizen, circa 1968. [Tg. 818 inv. nr. 15183] Joodse begraafplaats te Uithuizen, circa 1968. [Tg. 818 inv. nr. 15183]