Zoek op de website

Jan S. Niehoff, een veelzijdig man

De meeste Groningers haalden er hun schouders over op. Zoniet Jan S. Niehoff. Hoogst verbolgen was hij over de aanspraken die Friese hotemetoten uit de omgeving van Dokkum maakten op Lauwersoog, de nieuwe haven in het pas ingedijkte Lauwersmeer.

Daarom schreef hij in maart 1970 een brief naar de minister van Binnenlandse Zaken, waarin hij Lauwersoog voor Groningen claimde en de Friezen demagogie verweet. Ze hadden het namelijk voorgesteld 

…alsof Friese belangen bij het provinciaal bestuur van Groningen in slechte handen zouden zijn (…). Zulke gedachten kunnen alleen maar opkomen bij mensen, wier denken overheerst wordt door een provincialistische geldingsdrang.

Uiteindelijk zou in december 1971 het grensconflict met Friesland worden beslecht, toen de Tweede Kamer besloot om Lauwersoog bij Groningen te laten. De vlag kon uit bij huize Niehoff!

Jan Samuel Niehoff. Foto: Jan Glas Jan Samuel Niehoff. Foto: Jan Glas

Jan Samuel Niehoff (Winsum 1923 - Appingedam 2014) was in de jaren '70 en later bij wel meer acties betrokken. Zo verzette hij zich tegen het Plan Kikkert dat voorzag in een groot militair oefenterrein in Westerwold en was hij in de jaren 90 een spraakmakend pleitbezorger voor behoud van het kerkje van Heveskes. Na zijn overlijden ging zijn persoonlijk archief naar RHC Groninger Archieven, waar er recent een toegang op is gemaakt.

Niehoffs praatje bij de oplevering van de restauratie van de kerk Heveskes 1999, GrA (2966-25) Niehoffs praatje bij de oplevering van de restauratie van de kerk Heveskes 1999, GrA (2966-25)

Die toegang bevat lang niet alleen stukken die met Niehoffs rol als activist te maken hebben, want Niehoff was een veelzijdig man. Van beroep was hij medicus, maar hij had nooit huisarts willen worden, omdat hij dan onvoldoende tijd overhield voor andere dingen en dus werkte hij in loondienst als schoolarts. Daarnaast was hij dichter, schrijver, bijbelvertaler en columnist voor de RONO. In zijn vrije tijd manifesteerde hij zich bovendien als tekenaar en schilder.

Al deze aspecten zijn terug te vinden in Niehoffs archief. Ook hebben we ze enigszins recht proberen te doen in een presentatie, die nog tot en met de Dag van de Grunneger Toal (18 maart) in onze ontvangsthal te zien is. Alvast inhakend op die dag, ligt bijvoorbeeld Niehoffs essay ‘Toekomstmogelijkheden voor het Gronings’ in een van de vitrines, naast een brief uit 1961, gericht aan de VARA, tegen het denigrerend imiteren van het Groninger accent waaraan deze omroep zich schuldig maakte. 

Verder tonen we onder andere Niehoffs bekendste publicatie, het drie maal herdrukte Leer ze mij kennen de Groningers (1966, 1967) en uiteraard zijn dichtbundels die hij meestal voorzag van een eigen omslagontwerp. Van de Stichting Jan S. Niehoff in Appingedam hebben we bovendien een aantal van zijn kleine plastieken kunnen lenen, die waarschijnlijk nooit eerder geëxposeerd zijn geweest.