Zoek op de website

Mulock Houwer

Scheppingen Mulock Houwer worden bedreigd

Scholtenmonument, 1931. Foto: P.B. Kramer [1785-2197] Scholtenmonument, 1931. Foto: P.B. Kramer [1785-2197]

door Beno Hofman

Mulock Houwer liet als directeur Gemeentewerken zijn sporen na in de stad.
Twee van zijn scheppingen worden momenteel echter bedreigd.

De door hem ontworpen ‘randwoningen’ van het Blauwe Dorp dreigen door woningbouwvereniging Nijestee te worden gesloopt.

En het door Mulock Houwer voor Jan Evert Scholten opgerichte monument in het Stadspark zou moeten wijken voor het doortrekken van de Concourslaan.

Jan Anthony Mulock Houwer wordt in 1857 in het Zeeuwse Zierikzee geboren. Na opleidingen tot civiel- en bouwkundig ingenieur werkt hij anderhalf jaar bij de Amsterdamse architect Muysken. In 1882 wordt Mulock Houwer gemeente-bouwmeester van Deventer. De prestaties die hij daar verricht, leiden in oktober 1900 tot zijn benoeming in Groningen als opvolger voor de om gezondheidsredenen teruggetreden A. Schram de Jong.

Wereldtentoonstelling en 'Plan van Uitleg'

Wereldtentoonstelling 1903 [1785-18287] Wereldtentoonstelling 1903 [1785-18287]

Mulock Houwer is nauwelijks in Groningen gearriveerd of hij wordt door Jan Evert Scholten gestrikt voor het Comité van Uitvoering van de ‘Wereldtentoonstelling’, die in de zomer van 1903 wordt gehouden op het voormalige vestingterrein aan de noordoostkant van de stad.

De kersverse directeur Gemeentewerken maakt een parkplan voor het tentoonstellingsterrein.

Het is voor hem het begin van een jarenlange intensieve samenwerking met de grootindustrieel.

In de tijd dat Mulock Houwer aan het parkplan voor de ‘Wereldtentoonstelling’ werkt, moet hij ook een veel groter plan maken.

Doordat de Kamer in 1901 de Woningwet heeft aangenomen, moeten gemeentes met meer dan tienduizend inwoners een algemeen uitbreidingsplan produceren en de directeur Gemeentewerken is daartoe de aangewezen persoon.

In december 1903 is het zogenaamde 'Plan van Uitleg' klaar, maar het duurt daarna nog bijna drie jaar voor de raad het plan in enigszins gewijzigde vorm vaststelt.

Stadspark

Stadspark: vijver en paviljoen verlicht tijdens 28 en 31 augustus 1926. Foto: P.B. Kramer [1785-2203] Stadspark: vijver en paviljoen verlicht tijdens 28 en 31 augustus 1926. Foto: P.B. Kramer [1785-2203]

Als natuurliefhebber wil Mulock Houwer in zijn uitbreidingsplan graag een groot park opnemen, maar omdat er vanwege de kosten in de gemeenteraad verzet is tegen parkaanleg, ziet hij daar maar vanaf.

Dat het park er uiteindelijk toch komt, is vooral te danken aan Scholten.

Na de ‘Wereldtentoonstelling’ heeft hij met zijn bestuursleden van toen ‘De Centrale Vereeniging tot bevordering van den Bloei van Groningen’ opgericht.

V.l.n.r.: J.E. Scholten, onbekend en J. Mulock Houwer 1918. Foto: P.B. Kramer [1785-16528] V.l.n.r.: J.E. Scholten, onbekend en J. Mulock Houwer 1918. Foto: P.B. Kramer [1785-16528]

In het bestuur van ‘De Centrale’ vindt Mulock Houwer bij Scholten gehoor voor zijn idee tot aanleg van een ‘Stadspark’.

Hoewel de vereniging ‘Het Stadspark’ al op 25 oktober 1909 wordt opgericht, duurt het, onder andere door tegenwerking van de gemeente, jaren voordat het park klaar is.

Het ontwerp voor het park komt van de Haarlemse tuinarchitect Leonard Springer.

Het paviljoen wordt door Muock Houwer zelf ontworpen, doordat een uitgeschreven prijsvraag volgens de jury – met Scholten, Springer en Mulock Houwer – geen goed resultaat oplevert.

Het Stadsparkpaviljoen is een van de scheppingen uit de laatste jaren dat Mulock Houwer directeur Gemeentewerken is. Op de Groninger Archieven is een fotoalbum aanwezig met foto’s van bouwwerken, die Mulock Houwer heeft ontworpen in de periode tot 1917. Het album is hem aangeboden bij zijn 60ste verjaardag door de personeelsleden in vaste dienst.

Brandweerkazerne Zuiderdiep ca. 1920 [1785-18160] Brandweerkazerne Zuiderdiep ca. 1920 [1785-18160]

Doordat het album later is aangevuld, geeft het een totaalbeeld van Mulock Houwer als gemeente-bouwmeester.

Naast inmiddels gesloopte panden als het oude hoofdbureau van politie aan het Martinikerkhof, de brandweerkazerne aan het Gedempte Zuiderdiep en een gymnastiekschool aan de Violenstraat, toont het album diverse nog bestaande schoolgebouwen, zoals het huidige hoofdgebouw van het H.N. Werkmancollege aan de Nieuwe Sint Jansstraat en het belastingkantoor (voormalige Zeevaartschool) aan de Dr. C. Hofstede de Grootkade.

Verder staan er opvallende gebouwen in, als het oude gebouw van het Kantongerecht/ Natuurmuseum aan de Sint Walburgstraat en het voormalig gebouw van de Gemeente Belastingen aan de Oude Boteringestraat.

Blauwe Dorp

Boerderijwoningen aan het toenmalige Distel- of Klaverpad, ca. 1915. Foto: P.B. Kramer [1785-13044] Boerderijwoningen aan het toenmalige Distel- of Klaverpad, ca. 1915. Foto: P.B. Kramer [1785-13044]

Mulock Houwer is ook de ontwerper van de gemeentelijke woningbouw in het zogeheten ‘Blauwe Dorp’ in de Oosterparkwijk.

Dit tuindorp krijgt van de directeur Gemeentewerken ‘boerderijtjes’ met daaromheen ‘randwoningen’.

De in 1919-’20 gebouwde woningen heten semi-permanent, maar voldoen na de geplande vijfentwintig jaar nog zo goed dat ze blijven staan.

Het unieke uiterlijk van het ‘Blauwe Dorp’ maakt het tot beschermd stadsgezicht, maar deze kwalificatie lijkt de ‘randwoningen’ onvoldoende bescherming te bieden tegen sloop.

Ook het in 1931 door Mulock Houwer ontworpen Jan Evert Scholten-monument in het Stadspark wordt bedreigd.

De in 1933 overleden Mulock Houwer zal zich in zijn graf omdraaien!

Herinneringen aan Mulock Houwer

Herinneringen aan Mulock Houwer

Na zijn dood krijgt Mulock Houwer in het Stadspark een ‘monument’ in de vorm van een boom met daaromheen een hekje met zijn naam, geboorte- en overlijdensdatum. Het ‘monument’ staat aan een naar hem genoemde laan. Ook een lagere school aan de Parkweg krijgt in 1947 zijn naam. Vanaf 1961 is de Mulock Houwerschool gevestigd aan de Lekstraat, maar met alle reorganisaties is die naam nu al weer lang verdwenen.