Zoek op de website

Steenmeijer

was hét adres voor de portretfotografie

door Beno Hofman

Hoewel de onlangs heropende Kral-fotozaak in de Herestraat binnenkort waarschijnlijk een nieuwe naam krijgt, zullen veel stadjers blijven spreken van ‘Steenmeijer’.

De zaak was dan ook meer dan zestig jaar in handen van deze familie. In die tijd was Herestraat 42-1 (later 44) hét Groningse adres voor het laten maken van een portretfoto.

Er is bijna geen stad-Groninger familie te vinden, die geen foto’s heeft met het stempel ‘Steenmeijer’.

Briefhoofd Steenmeijer, 1962 [1774-1705] Briefhoofd Steenmeijer, 1962 [1774-1705]

Het begint allemaal eind negentiende eeuw met Johannes Adrianus Steenmeijer. Hij wordt in 1856 in Groningen geboren als zoon van een timmerman, meubelmaker.

Na een aantal jaren te hebben gewerkt als bediende, wordt Steenmeijer omstreeks 1890 aan de Kerklaan kruidenier. Zo’n vijf jaar later verhuist hij zijn winkel naar de Grote Kruisstraat.

cartes de visite

Portret van onbekende dame, 1932. Foto: Steenmeijer [2138-1799] Portret van onbekende dame, 1932. Foto: Steenmeijer [2138-1799]

Steenmeijer gaat zich de volgende jaren bezighouden met het maken van in die tijd zeer populaire ‘cartes de visite’.

Kennelijk ziet Johannes Adrianus wel brood in deze ‘pasfoto’s’, want in het Adresboek van 1900 staat hij voor het eerst niet meer als kruidenier maar als fotograaf vermeld.

In 1903 komt hij in het bezit van een echt ‘photografisch atelier’. Het ligt achter Visserstraat 46 en heeft behoord aan de bekende Groninger fotograaf J.G. Kramer.

Na verhuizing van Kramer heeft eigenaar Venema het woonhuis ingrijpend verbouwd en verhoogd, maar het atelier ongemoeid gelaten.

Aan de Visserstraat ontwikkelt Steenmeijer zich verder en gaat nu ook stadsgezichten maken.

Drie van zijn acht kinderen treden in z’n voetsporen.

De oudste zoon – Wilhelmus Gerhardus – blijft niet in Groningen en heeft later in Winterswijk een eigen fotozaak. De tweede en derde zoon – Jan Cornelis en Siemen Johannes – komen in de zaak maar hebben ook andere aspiraties.

‘Jan’ en ‘Simon’ volgen lessen op Academie Minerva en worden beiden later lid van Kunstkring De Ploeg. Jans carrière als beeldend kunstenaar duurt slechts kort, maar Simon speelt binnen De Ploeg een niet onbelangrijke rol. Hij behoort tot de oprichters en eerste bestuursleden en maakt, met de zelfontspanner in 1919 een eerste groepsportret.

van Zwanestraat

Enveloppe en pasfoto van de firma Steenmeijer ca. 1924 [1774-1705] Enveloppe en pasfoto van de firma Steenmeijer ca. 1924 [1774-1705]

Ondertussen is de fotozaak in 1915-’16 verhuisd naar de hoek van de Oude Kijk in ’t Jatstraat en de Zwanestraat.

Hoewel dit pand veel meer ruimte biedt, willen ‘J.A. Steenmeijer en Zonen’ in 1925 verder groeien.

Ze dienen een plan in voor uitbreiding aan de achterzijde, maar trekken hun aanvraag even later weer in doordat op een betere locatie – aan de Herestraat - iets vrij komt.

naar Herestraat

Foto Steenmeijer, 1955 [1785-1196] Foto Steenmeijer, 1955 [1785-1196]

De Steenmeijers schakelen het architectenbureau van Evert van Linge in voor een verbouwingsplan van Herestraat 42-1.

Ploeg-lid Job Hansen, die in die tijd voor Van Linge werkt, zorgt voor een vernieuwing van de voorgevel en Van Linge pakt het interieur aan.

De verbouwing is in augustus 1926 klaar.

Onder leiding van de beide broers wordt ‘Kunstfoto Steenmeijer’ hét adres voor het maken van verlovings-, trouw- en andere familiefoto’s.

Na het overlijden van Simon in 1957 en het terugtreden van Jan, wordt het bedrijf geleid door diens zoon Jan Staas.

Deze zorgt in 1964 voor een verdere uitbreiding van de zaak door het naastgelegen Herestraat 44 toe te voegen.

Hij laat de voorgevels in 1978 verdwijnen achter een door architect Barkhuis bedachte eigentijdse constructie.

Overname

Voor het personeel komt de overname door de gebroeders Kral in oktober 1988 volkomen onverwacht. Wijselijk laat Kral de naam Steenmeijer nog jaren op de gevel staan.

Hoewel dit uiteindelijk toch verandert, blijft de fotozaak voor vele stadjers gewoon ‘Steenmeijer’. Ook nu KPN de zaak heeft overgenomen, zal dat waarschijnlijk niet veranderen.