Zoek op de website

Hooghoudt

Vraagtekens rond 115 jaar Hooghoudt

door Beno Hofman

115 Jaar verhalen van Hooghoudt [1957-21821] 115 Jaar verhalen van Hooghoudt [1957-21821]

Hoewel het begin van Hooghoudt in nevelen is gehuld, vierde het bedrijf in september 2003 het 115-jarig bestaan.

Naast rondleidingen organiseerde Hooghoudt ‘reis door de tijd’-diners en verscheen er een jubileumboekje.

Volgens dit boekje begon het in september 1888 met Hero Jan Hooghoudt in een ‘keldertje in de Oosterstraaat bij de Martinitoren’ en werd ‘spoedig’ verhuisd naar de Grote Kromme Elleboog.

Het boekje baseert zich op de familie-overlevering.

Voor de Oosterstraat zijn geen ‘harde’ bewijzen, de Kromme Elleboog is zeker, maar bij het jaartal 1888 kan toch wel een vraagteken worden geplaatst.

Hooghou(d)t

De oudst bekende ‘Hooghout’ is bakker Heere Simons in Hoogezand. Zijn zoon Berend Heeres neemt het beroep en de achternaam van zijn vader over, maar wordt een Hooghoudt met dt. Kleinzoon Sijmen Berends gaat varen en wordt later kastelein op Het Hoge Huis in Slochteren.

Diens derde zoon – Hero Jan - wil aanvankelijk kruidenier worden. Om dat vak te leren, woont Hooghoudt van zijn 15e tot 23e in de Poelestraat bij koopman Harmannus Smith. Daarna keert hij terug naar Slochteren.

Grote Kromme Elleboog 16, 1985. Foto: A.Th. Reeders [1785-22932] Grote Kromme Elleboog 16, 1985. Foto: A.Th. Reeders [1785-22932]

Vijf jaar later duikt Hooghoudts naam opnieuw op in de stad.

Bij een openbare verkoping van ‘twee behuizingen’ in de Grote Kromme Elleboog koopt ‘den Heer Hero Jan Hooghoudt, zonder beroep, wonende te Slochteren’ op 5 september 1889 de ‘winkelbehuizing’ H 37 (nu nummer 16) aan de Groote Kromme Elleboog.

De naastgelegen ‘dubbele behuizing’ H 38-39 (nu nummer 18) wordt gekocht door wijnhandelaar Douwe van der Werp Janssen.

Er wordt overeengekomen dat Hooghoudt het pand op 1 mei van het volgende jaar kan betrekken.

Hero Jan Hooghoudt trouwt eind oktober 1889 met de Sappemeerse Grietje Boer en vestigt zich met haar voorlopig in de Turftorenstraat, bij de familie Fokkens die jaren eerder een tijdje onderdak heeft verleend aan de studente Aletta Jacobs.

Likeurstoker

Hooghoudt probeert nu als likeurstoker de kost te verdienen en huurt – nog bij gebrek aan een eigen pand – vermoedelijk een kelder in de Oosterstraat.

Na ongeveer een half jaar kunnen Hero Jan en Grietje Grote Kromme Elleboog H 37 betrekken. In het winkeltje verkopen zij hun zelfgemaakte likeuren. Waar Hooghoudt deze produceert is niet helemaal duidelijk.

Het zou in een ‘werkplaats’ achter de winkel kunnen zijn, maar misschien ook wel in de ‘likeurstokerij’ achter het pand van buurman Van der Werp Janssen. De winkel is volgens de familie-overlevering van groot belang, omdat de likeuren daar zo nodig aan de smaak van de klant kunnen worden aangepast.

Op 14 januari 1898 overlijdt Hero Jan Hooghoudt aan een longontsteking. Grietje Boer blijft achter met twee jonge kinderen: Sijne Barend van 5 en Ludolf Wietze van nog geen 2. Ze gaat niet bij de pakken neer zitten, maar zet het bedrijf voort.

'de timmerman'

Grietje doet dit zo goed, dat er moet worden uitgebreid. Vermoedelijk begint het met kleine ingrepen, maar in 1914 vindt een geregistreerde uitbreiding van het pand plaats.

De Weduwe H.J. Hooghoudt vraagt en krijgt vergunning haar pand ‘gedeeltelijk te vernieuwen’, wat onder andere het bebouwen van een binnenplaats inhoudt.

Door deze en andere verbouwingen krijgt Grietje in de familie de bijnaam ‘de timmerman’.

Nieuwe Ebbingestraat 92, 1987. Foto: K.A. Gaasendam [1785-23350] Nieuwe Ebbingestraat 92, 1987. Foto: K.A. Gaasendam [1785-23350]

Omdat verder uitbreiden aan de Grote Kromme Elleboog onmogelijk is, besluit Grietje enige jaren later het bedrijf te verhuizen naar de Nieuwe Ebbingestraat.

Het oude pand gaat per 1 augustus 1920 over in handen van ‘inspecteur eener Levensverzekering Maatschappij’ Hermannus van Erp.

Grietje heeft bij de verkoop bedongen dat Van Erp de eerste vijf jaren in het pand geen artikelen mag produceren, die ‘door de firma Hooghoudt worden gefabriceerd’.

Verzekeringsagent wordt drankenhandel

De weduwe komt bovendien met Van Erp overeen dat hij in diezelfde periode in het pand de Hooghoudt producten zal verkopen ‘en deze zelfde soort artikelen niet van andere firma’s te betrekken, op verbeurte eener boete van duizend gulden voor elke overtreding’.

Andere artikelen – ‘voor zoover deze artikelen thans niet van de genoemde firma Hooghoudt zijn te betrekken’- mag Van Erp wel verkopen. Zo wordt verzekeringsagent Van Erp drankenhandel en behoudt Grietje een succesvol verkooppunt.

De zoons Sijne Barend en Ludolf Wietze Hooghoudt zijn dan al in het bedrijf werkzaam en nemen langzamerhand de taken van hun moeder over.

De eerste houdt zich bezig met de commerciële kant en de tweede met de productie en administratie. De zoon van Ludolf Wietze – Hero Jan jr. – is de derde generatie Hooghoudt, die het bedrijf leidt en diens zoon Bert thans de vierde generatie.

Hofleverancier

Het 100-jarig bestaan wordt in 1988 gevierd met de officiële opening van het nieuwe bedrijfspand.

Bij die gelegenheid schenkt commissaris der koningin Vonhoff het bedrijf het predikaat ‘hofleverancier’ en het gemeentebestuur bepaalt dat het nieuwe pand het adres Hooghoudtstraat 1 krijgt.

Hoewel het 115-jarig bestaan dus waarschijnlijk een jaar te vroeg wordt gevierd, zijn de festiviteiten er niet minder om.

En omdat Hooghoudt van traditie houdt, kan de viering van het laatste jubileum in 2004 toch gewoon nog eens dunnetjes worden overgedaan.

Sporen van Hooghoudt

Sporen van Hooghoudt

Achter in Van Erps winkel aan de Grote Kromme Elleboog is een gedenksteen, die herinnert aan de door de weduwe Hooghoudt uitgevoerde verbouwing van 1914. De beide zoons S. en L. Hooghoudt staan op de steen vermeld. Hoewel de winkel in de loop der jaren veel groter is geworden, is het oude winkelgedeelte nog goed herkenbaar. Aan de Nieuwe Ebbingestraat is aan de straat niets meer te zien van Hooghoudt, dat hier van 1920 tot 1987 heeft gezeten. Na de sloop van de panden is hier het verzorgingscentrum De Ebbingepoort gebouwd. In de binnentuin staat het enige dat hier nog aan Hooghoudt herinnert: een door het bedrijf geschonken ‘hoogholtje’.