Zoek op de website

Verdwenen straatnamen

Stegen, gangen en de Bessenstraat

door Beno Hofman

De naam Dinkelstraat verdwijnt straks om plaats te maken voor die van Dinkelpark. Ook in het verleden kregen straten wel andere namen. Zo werden stegen omgedoopt tot straten. Veel Groninger gangennamen lijken geheel verdwenen. Sommige omdat de gang er niet meer is, maar meestal mist tegenwoordig gewoon een straatnaambord.

Een bijzonder geval is de Bessenstraat, een straat die verdween voordat ze er goed en wel was.

‘Er openbaart zich de laatste jaren in onze stad een streven naar naamsverandering van straten’, schrijft provinciaal archivaris J.A. Feith in 1891 in de Groningsche Volksalmanak. ‘De bewoners van onderscheidene buurten roepen de hulp van den gemeenteraad in tot het herdoopen van de door hen bewoonde stadsgedeelten’. De meest voorkomende reden is volgens Feith ‘vrees onder den ouden naam eener slechte buurt te lijden’.

Van steeg naar straat

Brandenburgerstraat : aanleg riolering. Foto: P.B. Kramer [1785-0886] Brandenburgerstraat : aanleg riolering. Foto: P.B. Kramer [1785-0886]

Zo verzoekt J. Nieubuurt, samen met andere eigenaren van panden aan de Brandenburgersteeg, de raad in oktober 1902 tot naamswijziging.

De raad gaat ‘zonder discussie en hoofdelijke stemming’ akkoord om de steeg voortaan Brandenburgerstraat te noemen.

Vele stegen volgen later dit voorbeeld.

Feith ziet in de naamsveranderingen een aanleiding om in de almanakken van 1891, ’92 en ‘93 te schrijven over ‘de straten en hare namen’, waarbij ook heel wat Groninger gangen passeren.

Eén hiervan is de Spoormakersgang tussen Pelsterstraat 10 en 12, ‘klaarblijkelijk een oude naam, waarschijnlijk ontleend aan de woonplaats van deze ambachtslieden, die in het smidsgilde volgens bepaling der stadsregeering van 30 augustus 1642 waren opgenomen’.

Tegenwoordig ontbreekt een straatnaambord. Volgens een bewoonster, omdat al vier keer een exemplaar is gestolen. Volgens de gemeente, omdat de Spoormakersgang valt in een categorie die zonder bord kan.

Coehoornstraat : gezien naar het noorden, [1785-21036] Coehoornstraat : gezien naar het noorden, [1785-21036]

Ook de Coehoornstraat krijgt, lang na Feiths schrijverij, een andere naam.

Deze verandering heeft niet te maken met een ‘slechte’ naam, maar met de aansluiting bij de Rivierenbuurt.

De aanleg van de Vechtstraat leidt in 1952 tot het doortrekken van de Coehoornstraat, waarbij de raad besluit ook deze straat een rivierennaam te geven: de Geulstraat.

De straat die geen straat werd

Tussen de Moesstraat en de Noorderstationstraat worden in 1909 en ’10 vier nieuwe straten aangelegd. Voor de straat van rijtuigmaker Klaas Bouman willen B&W aanvankelijk geen toestemming geven, omdat ze ‘een regelmatige voortzetting van de stratenaanleg in dit stadsgebied zeer zou bemoeilijken’ en de diepte van de bouwblokken te gering is.

Nadat de rijtuigmaker zijn plan wat heeft aangepast, verkrijgt hij op 30 juli 1910 alsnog goedkeuring. Op 29 oktober doopt de raad Boumans straat tot Bessenstraat en worden de andere nieuwe straten de Kool-, Akker- en Tuinbouwstraat.

De Akkerstraat omstreeks 1919 gezien van de Tuinbouwstraat naar de Noorderbuitensingel, met in het midden de Bessenstraat. Foto: P.B. Kramer [1785-6850] De Akkerstraat omstreeks 1919 gezien van de Tuinbouwstraat naar de Noorderbuitensingel, met in het midden de Bessenstraat. Foto: P.B. Kramer [1785-6850]

De Bessenstraat staat geprojecteerd halverwege en evenwijdig aan de Tuinbouwstraat en de Noorderbuitensingel. Hoewel er een straatnaambord wordt gemaakt, lijkt er van aanleg van de straat nauwelijks sprake.

Concrete bouwplannen ontbreken en om de straat fatsoenlijk te laten aansluiten op de Moesstraat moet daar eerst wat worden gesloopt.

Pas in 1919 gebeurt er wat. Drukkerij Wolters, gevestigd aan de Oude Boteringestraat, zoekt een nieuw bedrijfsterrein en laat zijn oog vallen op de Bessenstraat. De gemeente vindt het wel best en verleent een bouwvergunning.

Tussen juli 1919 en september 1920 verrijst eerst het lage noordelijke deel. Het hogere zuidelijke deel moet, vanwege de noodzakelijke sloop van enkele woningen aan de Moesstraat, wachten tot 1928. Daarmee verdwijnt de Bessenstraat nog voordat ze goed en wel tot ontwikkeling is gekomen.