Zoek op de website

 Dodenherdenking

Groningers gedood door Engelse bommen

door Beno Hofman

Bomslachtoffers van de 2e Wereldoorlog nemen bij de jaarlijkse dodenherdenking van 4 mei een aparte plaats in. Naar alle waarschijnlijkheid werden zij allen namelijk getroffen door Engelse bommen.

De per ongeluk op Groningen geworpen projectielen maakten vooral in de eerste oorlogsjaren slachtoffers.

Engelschen luchtaanval

Dagblad van het Noorden 26 - 7 - 1940 Dagblad van het Noorden 26 - 7 - 1940

Een ‘Engelschen luchtaanval’ noemt het Nieuwsblad van het Noorden van 26 juli 1940 de bommenregen, die even voor tweeën die nacht op de Oosterparkwijk neerdaalt.

Hoewel de meningen verschillen, komen de bommen vermoedelijk inderdaad uit een Engels vliegtuig, maar van opzet is natuurlijk geen sprake.

De bemanning van de bommenwerper zal gedacht hebben boven Duitsland te vliegen of per ongeluk overgebleven munitie hebben geloosd.
De 11-jarige Henny Knigge en de 31-jarige Wiebe Jan Alberts zijn die 26ste juli 1940 de eerste Groningers die zo worden gedood.

De bommen vallen tussen de Gorechtkade en de A. Deusinglaan.
Op Gorechtkade 88b raakt P.A. Florijn gewond door een staafbrandbom.
De werktuigkundige Alberts, die met zijn vrouw in de Gerbrand Bakkerstraat woont, wordt dodelijk gewond door een brisantbom, die valt in het brede deel van de Jan Hissink Jansenstraat.

Ook aan de S.S. Rosensteinlaan vallen twee van deze zware bommen.
Bomscherven komen terecht in verschillende bovenwoningen.

Op 9a breekt een binnenbrand uit, maar groter is de schade op nummer 11a.

In de slaapkamer van de oudste twee kinderen van het echtpaar Knigge-Pel worden de 12-jarige Aafke en de 11-jarige Hendrikje (Henny) getroffen.

De eerste raakt gewond, de tweede wordt gedood.

Meerdere bommen

Groningen wordt in de oorlog meer dan tien keer door bommen getroffen. Een tweede ‘dodelijk’ bombardement vindt plaats in de vroege ochtend van woensdag 20 november 1940.

Aan de Kerklaan komt een grote hoeveelheid staafbrandbommen terecht, waardoor er in vele panden brand uitbreekt.

Enkele zware bommen vallen in de omgeving van de Westersingel. Op de hoek met de Verlengde Visserstraat wordt het pand van jonkheer J. Hora Feith volledig verwoest, zonder overigens slachtoffers te maken.

Reitdiepskade 6

Reitdiepskade 6, 1940. Foto: J. Mulder [1785-2636] Reitdiepskade 6, 1940. Foto: J. Mulder [1785-2636]

Een andere bom komt terecht op het volgende hoekpand: Reitdiepskade 6 gaat helemaal in puin.

De enige bewoonster – de weduwe A.A. Jensema-de Haan – overleeft, maar er valt toch een dode.

De 34-jarige Alide Adriani, die bij haar tante logeert, komt om het leven.

Beide getroffen panden zijn dusdanig beschadigd dat volledige nieuwbouw noodzakelijk is.

Westersingel 49 wordt in 1949-’50 gebouwd naar een onderwerp van Overzet. De hoek Westersingel-Reitdiepskade wordt tussen ’49 en ’51 bebouwd met een door architect Klein ontworpen flatgebouw.

September 1941

De meeste slachtoffers vallen in de nacht van 26 op 27 september 1941.

Vanwege de opkomende mist wordt een Engels bombardement op Emden op het laatste moment afgeblazen, maar een aantal vliegtuigen is al onderweg. Een van deze vliegtuigen bombardeert per ongeluk de Groningse Schildersbuurt.

De eerste bom valt aan de achterzijde van Westersingel 6, waar Hillegonda Jacoba Torringa dodelijk gewond raakt. Ook Jozef Israëlsstraat 38 krijgt een voltreffer, met als gevolg dat de studenten Siemon Lambertus Steenhuisen (25), Auko Knol (25) en Jan Jacob de Groot (23) de dood vinden. Het pand wordt al het volgende jaar vervangen door nieuwbouw.

Verwoesting Jozef Israelplein, 1940 [1785-30090] Verwoesting Jozef Israelplein, 1940 [1785-30090]

De jongste slachtoffers

De jongste slachtoffers vallen die septembernacht 1941 aan het Jozef Israëlsplein. Het blok met de nummers 7 en 8 wordt volledig verwoest. Hier komen de drie jongsten – Abraham (11), Bastiaantje (9) en Grietje (6) - van de acht kinderen van het kleermakersechtpaar Dijkema- van Slijpe om het leven.

Het door Job Hansen ontworpen blok Jozef Israëlsplein 7-8 herinnert aan dit laatste grote bombardement van de oorlog.

Henny Knigge

De uitzending leverde een hele opmerkelijke reactie op van mevrouw Peper over één van de slachtoffers: Henny Knigge