Zoek op de website

Gemeenteraadslid Roelfsema deed boekje open over collega’s

door Beno Hofman

Geen van de huidige of straks te kiezen gemeenteraadsleden zal zo lang zitten als Waalko Jan Roelfsema Hzn.

W.J. Roelfsema, 1852. Foto: A.S. Weinberg [1785-18407] W.J. Roelfsema, 1852. Foto: A.S. Weinberg [1785-18407]

De likeurstoker was namelijk 36 jaar lang – van 1881 tot 1917 -raadslid.

Maar het opvallendste aan deze raadsperiode was een door hem geschreven terugblik. In zijn ‘Aanteekeningen’ beschrijft Roelfsema zijn collega’s, waaronder de eerste partij-politici, de sociaal-democraten Schaper en Rugge.

Waalko Jan Roelfsema wordt in 1847 in Groningen geboren als zoon van een boekhandelaar.

In de Groningsche Volksalmanak van 1920 beschrijft hij hoe zijn onderwijscarrière begint op de school van het Rode- of Burgerweeshuis.

Daarna volgen de Franse school van De Groot en, tussen 1863 en ’66, een aantal natuur- en scheikundelessen.

Zeep- en likeurstokerij

Schoolstraat 1-3 : N.V. Roelfsema's stoomlikeurstokerij en zeepziederij, ca 1900. Foto: J.G. Kramer [1785-3469] Schoolstraat 1-3 : N.V. Roelfsema's stoomlikeurstokerij en zeepziederij, ca 1900. Foto: J.G. Kramer [1785-3469]

Waalko wil namelijk in de voetsporen treden van zijn grootvader, die directeur is van de ‘Achter de muur’ (Schoolstraat) gevestigde Zeep- en likeurstokerij W. J. Roelfsema & Zoon.

In 1866, als opa Roelfsema overlijdt en de firma veel cognac verkoopt als ‘medicijn’ tegen de heersende cholera-epidemie, komt Waalko als leerling in het bedrijf.

Vijf jaar later wordt hij volwaardig lid van de firma, die dan wordt geleid door zijn oom Engbertus Johannes.

Datzelfde jaar trouwt Waalko met een zuster van ijzerhandelaar Izaäk Gorter, Emma Maria.

Niet alleen als zeepzieder en likeurstoker is Waalko Jan senior het voorbeeld voor zijn kleinzoon.

Gemeenteraad

Junior treedt net als zijn opa toe tot de Kamer van Koophandel en daarna tot de gemeenteraad.

Volgens eigen zeggen heeft Waalko zijn raadsverkiezing in 1881 helemaal te danken aan de ‘goede naam’van zijn grootvader.

De eerste raadsvergadering van Roelfsema is die van 6 september 1881. In de 36 jaren die volgen, ziet de likeurstoker meerdere burgemeesters, wethouders en raadsleden komen en gaan.

Achteraf becommentarieert hij velen van hen, onder wie de sociaal-democraten Johan Schaper en Eltjo Rugge. De SDAP, waarvan zij lid zijn, is de eerste politieke partij in de raad.

Eltjo Rugge

Eltjo Rugge, 1922. Foto: P.B. Kramer [1785-16679] Eltjo Rugge, 1922. Foto: P.B. Kramer [1785-16679]

Over Schapers opvolger Eltjo Rugge is Roelfsema nog negatiever.

Hij noemt diens komst een ‘slechte ruil voor zijn partij, want hoewel slagvaardig, zat er bij de laatsten heel wat minder bij’.

En ook deze later algemeen gewaardeerde politicus is volgens Waalko in de begintijd allerminst populair: ‘de valschheid van zijn blik stond algemeen tegen’.

Verkeerd licht

Schaper krijgt volgens Roelfsema snel veel routine doordat hij zich overal mee bemoeit. ‘Vaak kon hij de dingen onbehoorlijk en onnoodig scherp bij hun naam noemen’, schrijft Roelfsema in zijn ‘Aanteekeningen’. Volgens hem vindt niemand Schaper sympathiek: ‘ik vond een verkeerd licht in zijn oogen’.

De Raadsvergadering van 25 augustus 1917 is Roelfsema’s laatste. Voor hem is de ‘aardigheid er af’. Burgemeester E. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, die hem 17 jaar heeft meegemaakt, prijst Roelfsema om zijn ‘bekwaamheid’.

Hij roemt met name zijn werk in de raadscommissie voor het gasbedrijf en spreekt van ‘eene familietraditie getrouw’, omdat Waalko’s opa nog aan de basis ervan had gestaan.

Vier jaar nadat Roelfsema afscheid heeft genomen van de raad, verhuist hij met zijn vrouw naar Apeldoorn. Bij gebrek aan opvolgers wordt de Zeep- en Likeurstokerij niet lang daarna verkocht aan Woldring & Idema. Op verzoek van het Gemeentearchief schrijft Roelfsema in Apeldoorn zijn 'Aanteekeningen'.

Waalko Jan Roelfsema overlijdt op 5 juli 1937 op 90-jarige leeftijd en keert dan alsnog naar Groningen terug, naar zijn laatste rustplaats op de Zuiderbegraafplaats.
 

Begeleidende brief bij de 'Aanteekeningen' van Roelfsema aan het Gemeentearchief Begeleidende brief bij de 'Aanteekeningen' van Roelfsema aan het Gemeentearchief