Zoek op de website

Arnold Birch

de eerste profvoetballer van Groningen

door Beno Hofman

Onder de Engelse soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog in Groningen geïnterneerd waren, bevond zich de getalenteerde keeper Arnold Birch.

Hoewel hij onder contract stond bij de Engelse profvoetbalclub Sheffield Wednesday verdedigde hij een tijdje het doel van Be Quick. Zo werd Birch de eerste Groningse profvoetballer. Voor stadjer Gerard Helsma was dit reden hem uit de vergetelheid te halen door middel van een kleine publicatie.

Arnold Birch wordt in 1891 in het Sheffieldse stadsdeel Grenoside geboren. Als hij een jaar of negen is, gaat Arnold voetballen bij een voetbalclub met dezelfde naam. Na de lagere school wordt hij mijnwerker bij de Tankersley-kolenmijn van de firma Newton Chambers & Co. Als ‘trammer’ moet Birch kolenwagentjes rijden. In de schaarse vrije tijd verdedigt hij het doel van het bedrijfsteam Tankersley Colliery.

In 1914 heeft het in de hoogste divisie spelende Sheffield Wednesday interesse voor Birch, maar het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gooit roet in zijn eten. De kolenmijn sluit en Arnold Birch meldt zich als vrijwilliger bij de First Royal Naval Brigade. Een week ligt Birch met andere Britse mariniers in Antwerpen.

Internering

Rabenhauptkazerne ca. 1914. Foto: P.B. Kramer [1785-4051] Rabenhauptkazerne ca. 1914. Foto: P.B. Kramer [1785-4051]

Op 9 oktober valt de stad in Duitse handen en zoeken de militairen een veilig heenkomen in het neutrale Nederland.

Volgens de internationale oorlogswetten worden de Britten in ons land ontwapend en geïnterneerd.

Zo arriveert Arnold Birch op zondag 11 oktober in gezelschap van 825 andere Britten op het Groningse hoofdstation en vindt een voorlopig onderkomen in de Rabenhauptkazerne aan de Hereweg.

Een week later vormen de geïnterneerden al een voetbalteam, dat aantreedt tegen de ‘Groninger Voetbal Vereniging’ (GVV). Op het GVV-veld in Helpman - aan de Coendersweg achter Vorenkamp – krijgen de Groningers voetballes.

‘De heele wedstrijd door werd een vlug spel vertoond, zooals men hier gewoonlijk niet ziet’, schrijft het Nieuwsblad van het Noorden op 19 oktober. De Engelsen speelden ‘een stevig spelletje’, waarbij zij, volgens de verslaggever, ‘hun goed gebouwde lichamen in den strijd’ wierpen.

Namen weet de verslaggever niet en daarom wordt Birch aangeduid als ‘de Engelsche keeper’. Deze toonde volgens hem ‘een bewonderswaardige kalmte en zat op den bal, voor men ’t wist’. Het is geen wonder dat de Engelsen met 0-5 winnen.

Ook de tweede wedstrijd die Birch en de zijnen spelen, eindigt in een ruime overwinning. Op 1 november wordt een met drie Veendam-spelers -waaronder de latere Be Quick-international Evert van Linge - versterkt Forward met 7-2 in de pan gehakt.

Engelse Kamp

Engelse Kamp, 1915. Foto: P.B. Kramer [1785-7337] Engelse Kamp, 1915. Foto: P.B. Kramer [1785-7337]

De Engelse geïnterneerden, wier aantal groeit tot ruim 1500, verhuizen in januari 1915 naar een speciaal voor hen gebouwd barakkendorp: het Engelse Kamp.

Aan de reguliere voetbalcompetitie mogen zij niet meedoen, maar wel aan wedstrijden voor de Groninger Dagbladbeker en de Legpenning.

Verder zijn ze aangewezen op onderlinge en vriendschappelijke wedstrijden.

Birch keept zowel in het team van zijn eigen bataljon Collingwood, als van de hele Brigade. Het laatste elftal wint met Pasen 1915 op een sterk bezet toernooi een door Jan Evert Scholten beschikbaar gestelde zilveren beker.

Kampioenselftal van de First Division Football League Groningen. Op de achterste rij in het midden keeper Arnold Birch (bron: www.wereldoorlog1418.nl) Kampioenselftal van de First Division Football League Groningen. Op de achterste rij in het midden keeper Arnold Birch (bron: www.wereldoorlog1418.nl)

Sheffield Wednesday

Als Arnold Birch wegens familie-omstandigheden in 1917 even naar huis mag, tekent hij een profcontract bij Sheffield Wednesday. In Groningen doet noordelijk kampioen Be Quick ondertussen pogingen hem tijdelijk in te lijven.

Birch begint er als masseur, wordt daarna ook trainer en na twee illegale wedstrijden speelt hij op 3 februari 1918 voor het eerst officieel voor Be Quick. Zijn beste wedstrijd keept hij op 21 april tegen Ajax. In de kampioenscompetitie verliest Be Quick dankzij ‘het schitterende keepen van Birch’ slechts met 0-1 van de Amsterdammers.

Op 15 november 1918, als de Eerste Wereldoorlog is afgelopen, verlaten de Engelsen Groningen weer. Eindelijk kan Arnold Birch zijn carrière bij Sheffield Wednesday beginnen. Een groot succes wordt dit echter niet. Halverwege de competitie 1919-’20 wordt Birch vervangen door de oud-keeper en –international Teddy Davison.

Hoewel ook deze niet kan voorkomen dat de club uit de hoogste divisie degradeert, blijft Birch drie jaar tweede doelman. Dan verhuist hij naar de 3e divisieclub Chesterfield. Hij beëindigt zijn loopman in januari 1929 als semiprof bij Denaby United.

Als Birch in 1964 overlijdt, herinneren plaatselijke kranten hem vooral als de doelman, die in seizoen 1923-’24 vijf penalties raakschiet. Een nooit verbeterd record!

De publicaties van Gerard Helsma

De publicaties van Gerard Helsma

‘Arnold Birch, eerste Engelse profvoetballer in Groningen’ is al het tiende boekje, dat de Groningse voetbalhistoricus Gerard Helsma heeft gemaakt. Eerder wijdt hij publicaties aan onder andere het Joodse voetbal in de stad, Feyenoord-Santos met ‘de zwarte parel’ Pele, Sir Stanley Matthews in het Oosterpark, Abe in stad en zijn eigen voetbalvereniging Gruno. Net als eerdere publicaties is Arnold Birch een eigen uitgave, die in een beperkte oplage is verschenen.