Zoek op de website

Basis voor huidige ringweg honderd jaar geleden gelegd

Zuidelijke ringweg in aanbouw, 1960 [1785-9002] Zuidelijke ringweg in aanbouw, 1960 [1785-9002]

door Beno Hofman

In 2006 werd er hard gewerkt om de westelijke ringweg aan te passen aan de eisen van deze tijd. Dat dit noodzakelijk was, heeft alles te maken met de geschiedenis van die weg.

Sommige delen van het traject werden namelijk honderd jaar geleden bedacht. Overigens heeft Groningen dan al eeuwenlang ervaring met ringwegen!

Zelfs in de middeleeuwen heeft Groningen al een ringweg.

Aan de binnenkant van de stadsmuur bevindt zich een straat, die ongeveer de hele stad rond loopt en eenvoudigweg ‘Achter de muur’ heet.

Aan de zuidkant verandert de situatie in de loop der eeuwen enigszins, onder andere doordat een gedeelte van de Burchtstraat wordt bebouwd.

Aan de noord- en oostkant van de oude stad verandert alleen de straatnaam. In 1874 vindt men het toch wel erg verwarrend dat zoveel straten ‘Achter de muur’ heten en vormen namen als Hoek-, Muur-, Hardewiker- en Schoolstraat een alternatief.

Nieuwe ringwegen

Oostelijke ringweg nabij Winschoterdiep, 1983. [1785-21588] Oostelijke ringweg nabij Winschoterdiep, 1983. [1785-21588]

In de zeventiende eeuw krijgt Groningen nieuwe ringwegen. Doordat de stad enorm uitbreidt, wordt de oude vestinggracht een diepenring.

Aangezien het scheepvaartverkeer in die tijd domineert, trekt deze ring veel bedrijvigheid en daarmee ook landverkeer.

Rond de nieuw gegraven vestinggracht wordt een ‘verdecte wegh’ of Singelweg aangelegd.

De slechting van de vesting geeft na 1874 aanleiding tot nieuwe plannen. Het begint met ‘Ingenieur voor de Ontmanteling der Vestingen’ F.W. van Gendt, maar uiteindelijk gaat Groningen in zee met de Haagse stedenbouwkundige Bert Brouwer.

In navolging van Wenen en Parijs wil hij Groningen brede boulevards geven. Hoewel men enthousiast is, wordt alleen het zuidelijke deel - met het Emma- en Hereplein- aangelegd volgens zijn plan.

Mulock Houwer

Friesestraatweg, 1978. Foto: D. van der Veen [1785-8883] Friesestraatweg, 1978. Foto: D. van der Veen [1785-8883]

De directeur Gemeentewerken Jan Anthony Mulock Houwer legt de basis voor de huidige ringweg.

Zijn Plan van Uitleg wordt in 1906 door de raad vastgesteld.

Hoewel er in Groningen dan nog maar 18 auto’s zijn (en circa 100 motorfietsen!), heeft Mulock Houwer in de geplande uitbreidingen een aantal ringwegen getekend.

Sommige – zoals de tot een binnenring behorende Prinsesseweg – tekent hij extra breed om in de middenberm ruimte te bieden aan een trambaan.

Aan de zuidwest- en zuidkant begrenst hij de stad met een paar rechte ‘ringwegen’. De eerste loopt in het verlengde van de door hem ontworpen Rembrandt van Rijnstraat en Admiraal de Ruyterlaan en is thans onderdeel van de westelijke ringweg (Laan 1940-1945).

De tweede wordt door hem getekend tussen het huidige Vrijheidsplein en de Hereweg en behoort nu tot de zuidelijke ringweg.

De aanleg van deze wegen vindt overigens plaats ver na Mulock Houwers tijd.

Uitbreidingsplan 1928

Als hij in 1923 wordt opgevolgd door Hendrik Pals Johan Schut is er van ringwegen nog nauwelijks sprake.

Schut en zijn adviseur Hendrik Petrus Berlage nemen een aantal ideeën van Mulock Houwer over in hun Uitbreidingsplan van 1928, maar trekken de geplande zuidelijke ringweg door in oostelijke richting.

Zo willen zij dwars door het Sterrebos en krijgt de oostelijke ringweg een (Berlage)brug en volgt hij het traject Oliemuldersweg- Oosterhamriklaan.

Bomenkap in het Sterrebos ten behoeve van de aanleg van de zuidelijke ringweg, 1964. Foto: E. Folkers [1785-2269] Bomenkap in het Sterrebos ten behoeve van de aanleg van de zuidelijke ringweg, 1964. Foto: E. Folkers [1785-2269]

Volgens het plan, dat na herzieningen pas in 1936 wordt vastgesteld, is in de jaren zestig uiteindelijk alleen een stukje zuidelijke ringweg en in de tachtiger jaren de noordelijke ringweg aangelegd.

Voor de oostelijke ringweg kiest de raad in de jaren zeventig een veel oostelijker traject.

Aan de andere kant van de stad wordt een westelijker traject afgewezen en gekozen voor aanpassing van Mulock Houwers ringweg door een nieuw deel aan te leggen tussen de Peizer- en de Friesestraatweg.

Juist dit stuk blijkt in 2006 niet meer te voldoen.