Zoek op de website

Nieuwsbericht

12augKermis !!!

Naar aanleiding van het onlangs uitgekomen boek van Henk Werk, is er in de hal van de Groninger Archieven momenteel een kleine expositie te zien over de Groninger kermis.

Er wordt wel gedacht dat de kermissen in de stad een traditie kennen, die teruggaat tot in de Middeleeuwen. Dat gaat in elk geval niet op voor de tijdstippen dat deze kermissen worden gehouden: in mei en vanaf Groningens Ontzet (28 augustus). De Meikermis is ingesteld in augustus 1668, toen de jaarmarkten met Pasen en Sint-Jacob (25 juli) door de opkomst van de akkerbouw niet langer naar tevredenheid fungeerden. Het stadsbestuur schafte deze beide jaarmarkten af en verving ze door de Meikermis. Deze bestaat met de editie van 2019 dus 350 jaar.

De traditionele najaarskermis van maar liefst drie weken in september werd in 1854 afgeschaft  om losbandigheid en zedenbederf, met name onder eerstejaars studenten, tegen te gaan. Tegelijkertijd kreeg de viering van Groningens Ontzet (28 augustus) meer cachet. Vanaf 1886 raakte hier een kermis aan verbonden, zodat er in Groningen opnieuw sprake was van twee kermissen per jaar.

Naast de kermissen in het algemeen, zorgde de plaats van de kermiskramen op de beide markten voor bestuurlijke hoofdbrekens. Op de mini-expositie zijn twee plattegronden te zien van de Vismarkt, waaruit blijkt dat de opstelling nog wel eens wijzigde. Er ligt een register van kermiskooplui uit 1843 bij, dat aantoont dat er onder meer koekenbakkers, wafelbakkers, oliebollenbakkers, augurkjeskramen, poffertjeskramen, kleerkopers, fruitkopers, en linnenkramen op de toenmalige kermis stonden.

Hoewel de overheid er bepaald niet happig op was, vond je in de marge van de kermis destijds ook nog wel kwakzalvers, sterrenwichelaars, rarekiekvertoners, berenleiders, orgeldraaiers en gokspelletjes-exploitanten. Straatmuzikanten en –zangers moesten tot de oorlog eerst komen voorspelen bij het hoofdbureau van  de gemeentepolitie, voor ze in aanmerking kwamen voor een vergunning. Hiervan tonen we foto’s.

Het platteland vergeten we niet. Vooral in regionale almanakken vinden we de data van kermissen en jaarmarkten. Van de gemeente Hoogkerk is er correspondentie over de kermis aldaar.

Verder gaan we kort in op de anti-kermisbeweging die in Groningen vooral actief was tussen 1915 en 1921. Deze riep een pro-kermisactie op, waarvan we een stapel handtekeningenlijsten tonen. Uiteindelijk werd de Meikermis afgeschaft met één stem meerderheid in de gemeenteraad, welk raadsbesluit even later werd herroepen met vier stemmen verschil.

De laatste vitrine is gewijd aan de familie Werk, in poffertjes en oliebollen. Te zien is een originele oliebollenzak, naast foto’s en brieven.

Kermis !!! kunt u in de maanden augustus en september tijdens onze openingsuren bekijken: dinsdag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur. In september is de mini-expositie tevens te zien op dinsdagavonden tot 21.00 uur en op zaterdag 12 september van 10.00 tot 16.00 uur.

« Terug naar nieuwsoverzicht