Zoek op de website

Nieuwsbericht

05febWedstrijdschaatsen

De komende drie weken hebben we in onze hal een presentatie over wedstrijdschaatsen. Te zien zijn onder meer foto’s, vooral uit de jaren twintig, oudere en jongere archiefstukken en boeken uit onze collectie.

Ergens in de provincie, jaren dertig. Foto: P.B. Kramer, collectie RHC Groninger Archieven 1785-16793. Ergens in de provincie, jaren dertig. Foto: P.B. Kramer, collectie RHC Groninger Archieven 1785-16793.

Wist u bijvoorbeeld dat schaatsers al eeuwenlang onderling wedstrijdjes hielden om geld? Een uitdager hing dan een schaats op in de kroeg en noemde daarbij een bedrag dat hij wilde inzetten. Degene die hem dacht te kunnen verslaan nam de schaats van de muur af en zette een gelijk bedrag in. Tegelijkertijd of iets later gingen herbergiers iets grotere wedstrijden houden, met als hoofdprijs vaak een zilveren tabaksdoos. De eerste bewijzen dat zulke wedstrijden in Groningerland plaatsvonden, hebben we uit 1763 (Westerbroek) en 1771 (Sappemeer). Vooral de wedstrijd in Sappemeer is gedenkwaardig, omdat de lokale apotheker het opnam tegen een hele serie schippersknechten, die hem allemaal klop gaven en vervolgens laveloos dronken voerden. Aan zijn armen en benen droegen ze de arme man naar zijn huis.

Pas in de 19e eeuw drongen de schaatswedstrijden door tot de krant. Dat gold allereerst voor een paar grote wedstrijden voor meisjes, die in de winter van 1808 op 1809 te Zuidbroek en Groningen plaatsvonden. Deze werden georganiseerd door notabelen, die gouden oorijzers en andere kostbare opsmuk uitloofden. Pas echt goed ging de stroom berichten vanaf 1848 lopen. Dat was een Europees revolutiejaar – in Nederland kwamen toen de liberalen aan de macht. Of er een verband is? Laten we het er op houden dat schaatsen, net als het toenmalige liberalisme, de mensen meer bewegingsvrijheid gaf.

Wedstrijden waren overigens nog heel lang kortebaanwedstrijden. Ook bij de verenigingen die vanaf 1850-1870 als paddenstoelen uit de grond schoten. Die ijsclubs organiseerden zich weer in bonden, die regionale en nationale kampioenschappen gingen houden. Van deze organisaties en hun dadendrang kunnen we ook weer het een en ander tonen.

Naast het wedstrijdschaatsen waren er sporten als het kunstrijden op de schaats, arresleerijden en priksleeën. Hoewel beide laatste disciplines het niet tot een olympische status brachten, hebben we gemeend ze niet geheel en al te mogen negeren. Ook zij zijn dus vertegenwoordigd op deze kleine expositie.
‘Wedstrijdschaatsen’, nog tot 24 februari a.s. in de hal van RHC Groninger Archieven.

« Terug naar nieuwsoverzicht