Na de Tweede Wereldoorlog werd er binnen de bijzondere rechtspleging onderzoek gedaan naar collaboratie. De dossiers van alle onderzochte personen zijn verzameld in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). In de Groninger Archieven kun je onderzoek doen in het gedigitaliseerde deel van het CABR. Er zijn twee beveiligde computers waarop gezocht kan worden. Op deze pagina vind je meer informatie over het digitale CABR en het reserveren van een plek.
Klik op deze link om een plek te reserveren
Voor je bezoek
Wat is het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging?
Het CABR is het grootste en meest geraadpleegde oorlogsarchief van Nederland. Het archief bevat dossiers van ongeveer 425.000 personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op samenwerking met de bezetter (collaboratie). In het kader van het project Oorlog voor de Rechter wordt momenteel het hele CABR gedigitaliseerd, volledig doorzoekbaar gemaakt en van uitleg voorzien. Digitalisering zorgt ervoor dat het oorlogsarchief veel toegankelijker wordt. Zo is het mogelijk om in het digitale CABR te zoeken op namen van (Joodse) slachtoffers, verzetsstrijders en naar gebeurtenissen uit de oorlog.
Voor wie is het bedoeld?
Het digitale CABR is er voor mensen met een onderzoeksbelang. Hiermee wordt bedoeld dat u een persoonlijk of wetenschappelijk belang heeft om onderzoek te doen in het CABR. Dat kan zijn voor familieonderzoek, maar ook voor historisch of wetenschappelijk onderzoek.
Persoonlijk onderzoeksbelang
Als u zoekt naar informatie over vervolgingsslachtoffers (zoals Joden, Roma en Sinti), verzetsdeelnemers of gebeurtenissen uit de oorlog, maar ook als u een dossier wilt bekijken van een persoon die is onderzocht op collaboratie, kunt u gebruik maken van het digitale CABR.
Extra stap voor wetenschappelijk onderzoek
In het CABR komen personen voor die mogelijk nog in leven zijn. Om hun privacy te beschermen moeten onderzoekers die wetenschappelijk onderzoek in het CABR willen doen, een onderzoeksopzet indienen. Hierin moeten de onderzoekers aangeven hoe ze om zullen gaan met de bijzondere persoonsgegevens uit het archief. Als je bij het maken van een afspraak voor het digitale CABR hebt aangegeven dat je een wetenschappelijk onderzoeksbelang hebt, stuur dan voor je bezoek het formulier voor de onderzoeksopzet naar
Download hier het formulier voor de onderzoeksopzet.
Zijn alle dossiers digitaal beschikbaar?
Op de website Oorlog voor de Rechter kun je vinden of iemand een dossier heeft in het CABR.
Nog niet alle CABR-dossiers zijn gedigitaliseerd. Staat er op Oorlog voor de Rechter bij een persoonspagina achter een inventarisnummer ‘Niet gescand’, dan is het dossier nog niet digitaal te bekijken in de Groninger Archieven. De niet-gescande dossiers zijn alleen te bekijken in de studiezaal van het Nationaal Archief in Den Haag. Hoe je deze CABR-dossiers kunt bekijken lees je op deze pagina van het Nationaal Archief: zoekhulp Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging.
Deze persoon heeft meerdere CABR-dossiers. Eén dossier (1204) is digitaal raadpleegbaar in de Groninger Archieven.
Vooronderzoek: Zoeken naar slachtoffers en andere betrokkenen
De dossiers in het CABR bevatten niet alleen informatie over verdachten, maar ook over slachtoffers en andere betrokkenen zoals deelnemers aan het verzet. Deze personen zijn niet op naam geregistreerd op Oorlog voor de Rechter maar kunnen wel voorkomen in het digitale CABR.
Wil je er zeker van zijn dat de persoon naar wie je zoekt voor komt in het (digitale) CABR? Het is mogelijk om een kort vooronderzoek uit te laten voeren naar de persoon die je zoekt. Neem hiervoor contact op met het Klantcontactcentrum van het Nationaal Archief.
Tijdens je bezoek
Een plek reserveren
Om onderzoek te doen in het CABR, kan je via deze link een afspraak inplannen.
We werken met twee tijdsloten per dag (van 9.30 tot 12.30 uur en van 13.00 tot 16.00 uur) zodat meer personen gebruik kunnen maken van de beveiligde computers. Je mag een tweede bezoeker meenemen bij je reservering.
Huisregels
Vanwege privacywetgeving zijn er extra regels voor het gebruiken van het digitale CABR. Zo ontvangt iedere bezoeker een besluit tot verlening van inzage en mogen er geen foto's worden gemaakt van de documenten. Een telefoon of camera mag daarom niet mee de studiezaal in. Je mag wel aantekeningen maken op een laptop of met potlood en papier. De camera van je laptop wordt afgeplakt.
Na je bezoek
Verder onderzoek en tips
Je hebt onderzoek gedaan in de digitale versie van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Op basis van de informatie die je hier gevonden hebt, wil je misschien meer weten. Hier kan je tips vinden voor verder onderzoek.
Oorlogs- en verzetscentrum Groningen
Bij de Stichting Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen (OVCG) vind je informatie en documentatie over de Tweede Wereldoorlog in stad en provincie Groningen.
WOII-helpdesk Drents Archief
Het Drents Archief biedt elke donderdagmiddag de helpdesk Tweede Wereldoorlog (WOII) aan. Je kunt hier op afspraak terecht met vragen en je krijgt tips hoe je zelf verder kunt zoeken. Bekijk ook de onderzoeksgids WOII op de website.
Netwerk Oorlogsbronnen
Op de website Oorlogsbronnen.nl worden de collecties van meer dan 250 archiefinstellingen, musea, herinneringscentra en bibliotheken uit Nederland en daarbuiten aan elkaar gekoppeld.
Digitale collectie Kamp Westerbork
Doorzoek de collectie van Kamp Westerbork online. Je vindt er onder meer foto’s en brieven van slachtoffers.
Arolsen Archives
De Arolsen Archives zijn een internationaal archief met miljoenen documenten over slachtoffers van het naziregime, dwangarbeid, vervolging en gevangenschap tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog.
Instituut voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies (NIOD)
Het NIOD is het expertisecentrum voor onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog. Naast archiefmateriaal hebben zij een uitgebreide bibliotheek. Ook beheren zij de Beeldbank WO2 waar je ruim 160.000 afbeeldingen uit de oorlog kan vinden.
Nazorg en ondersteuning
Bij onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog kunnen persoonlijke en familiegeschiedenissen aan het licht komen die emotioneel belastend zijn. Je kunt met een van onderstaande organisaties contact opnemen voor ondersteuning of een luisterend oor.
Stichting Werkgroep Herkenning
De Stichting Werkgroep Herkenning biedt ondersteuning aan kinderen, kleinkinderen en andere familieleden van personen die in de periode 1940–1945 aan de zijde van de Duitse bezetter stonden, waaronder ook kinderen van Duitse militairen.
ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum
ARQ is gespecialiseerd in de psychosociale gevolgen van oorlog, geweld en ingrijpende gebeurtenissen. Binnen ARQ biedt het Contactpunt Naoorlogse Generaties ondersteuning aan mensen uit de tweede en latere generaties die gevolgen ervaren van oorlog en vervolging in hun familiegeschiedenis. Het Contactpunt biedt informatie, een luisterend oor en verwijst zo nodig door naar passende hulpverlening.
Joods Maatschappelijk Werk
Joods Maatschappelijk Werk is er voor iedereen met een Joodse achtergrond. Je kunt er terecht voor advies, hulp, ondersteuning of informatie.
Centraal Orgaan Voormalig Verzet en Slachtoffers (C.O.V.V.S.)
Het C.O.V.V.S. is een samenwerkingsverband van organisaties van verzetsmensen, ex-kampgevangenen en vervolgden. De onderlinge solidariteit en wederzijdse hulp staat voorop bij de belangenbehartiging van de verschillende groepen oorlogsgetroffenen.
De Luisterlijn
De Luisterlijn is dag en nacht bereikbaar voor een vertrouwelijk gesprek op 088 - 0767 000. Chatten of mailen kan ook.
Afspraak annuleren
Neem voor het annuleren van je afspraak contact met ons op via
Vragen?
Meer informatie over het CABR en de totstandkoming ervan vind je op de website van Oorlog voor de Rechter.
Neem voor vragen over het reserveren van een plek of over je reservering contact op via
Voor inhoudelijke vragen kan je altijd terecht bij een medewerker van de studiezaal wanneer je het digitale CABR bekijkt, of neem contact op met het team van Oorlog voor de Rechter:
- Telefoon: 0800 0064 (elke werkdag tussen 09.00 en 17.00 uur)
- Chat (Elke werkdag tussen 09.00 en 17.00 uur)
- CABR-contactformulier
- Hier vind je antwoorden op de meest gestelde vragen