Zoek op de website

Bronnenschema boerderijen

Na 1811

Overdrachten van onroerende goederen, boedelinventarissen
> Notariële akten, zie het Bronnenschema panden gemeente Groningen en het Bronnenschema panden overige gemeenten.

Kadaster
> Archief van de Inspecteur van het Kadaster, 1819-1838: (toegang 1104). Bevat:

  • Lijsten der eigendommen, 1818-1832: een overzicht van het grondbezit per eigenaar of  vruchtgebruiker, alfabetisch per gemeente.
  • Overzichten van lopende pachtcontracten: geven informatie over eigenaren/ pachters met verwijzingen naar notariële registraties.
  • Stukken betreffende polder- en dijklasten: geven informatie over de eigenaren van vaarten, kanalen en wegen.

> Archief van de Dienst van het Kadaster, directie Groningen, ca. 1832-1990.

Belastingen
> Registers voor de grondbelasting, 1814-1832: (toegang 1103).
> Dienst der directe belastingen: grondbelastingen, 1881-1974: (toegang 797): registers m.b.t. de herziening van de belastbare opbrengst van ongebouwde en gebouwde gronden; geordend per kadastrale gemeente en secties.

Huren en pachten
> Gemeenteontvanger, 1812-1937: (toegang 1469). In het archief zitten weinig seriematig verzamelde gegevens. Zie rubriek 2.2.2 in de inventaris inzake bezittingen en/of verhuringen en/of erfpachten.
> Stadsonderontvangers van de stadsbezittingen, 1926-1987: (toegang 1616). Het meest van belang zijn de ‘Registers van huren en pachten’ van de kantoren Pekela, Sappemeer, Stadskanaal en Ter Apel over de periode 1930-1975.
> Archief van het Veenkantoor, 1634-1966: (toegang 1468). Bevat:

  • Staatboeken van land- en heemhuren
     - kantoor Sappemeer periode 1700-1831 (inv.nr. 138)
     - kantoor Pekela periode 1700-1830 (inv.nr. 259)
     - kantoor voor het Stadskanaal periode 1814-1852 (inv.nrs. 359-362).
  • (Veen)rekeningen
  • Pacht- en erfpachtcontracten
  • Kaart- en meetboeken
  • Caartboek van Sappemeer (inv.nr. 149): is gescand en te bekijken op onze website.
  • Caartboek van de Peekel Aa: (inv.nr. 264): is gescand en te bekijken op onze website.

Vóór 1811

Overdrachten van onroerende goederen, boedelinventarissen
> Oud-rechterlijke archieven, zie het Bronnenschema panden gemeente Groningen en het Bronnenschema panden overige gemeenten.

Trekcedullen, preferentieoordelen
> Stad Groningen, 1659-1811: (toegang 1534, onder rubriek 1.1.2 schuldzaken). Gedeeltelijk te raadplegen op microfiches in de studiezaal (kast 6, lade 1) onder oude aanduidingen III p, III n en III q (registers van inbeslagneming) en III u (preferentieoordelen). Voor de preferentieoordelen bestaat een index op voornaam: 171 (kast 14). Het register van schuldenaren (inv.nr. 193)  is gescand en te bekijken op onze website.
> Overige plaatsen in de gemeente: (toegang 136, inv. nrs. 170-492, 1424-1841). Voor Hoogkerk zie ook toegang 735, zoek op <executie*>. Voor Noorddijk zie ook toegang 1605, inv.nr. 1328. Aan te vragen bij de balie.
> Overige plaatsen in de provincie: zie toegangnrs. 731-735, zoek op <schuld*> en <executie*> en toegang 136, inv. nrs. 170-492, 1424-1841. Voor trekcedullen en preferentieoordelen van de gerechten in Selwerd en Sappemeer, zie ook toegang 1605, inv.nr. 1328. Aan te vragen bij de balie.

Zijlvesten en Dijkrechten
> De toegangen hierop zijn te vinden in het archievenoverzicht onder de rubriek ‘Verkeer, Waterstaat’, subrubriek ‘Overige waterstaatinstellingen’.

Verkoop en verpachting van provincielanden en -goederen
> Archief van de Staten van Stad en Lande, 1594-1798: (toegang 1). Bevat:

  • Staatboek van rentmeester Spanheim: (inv.nrs. 719 en 2658) Bevat gegevens over pachters en landerijen in de periode 1632-1719.
  • Staatboeken van ontvangst van kooppenningen van verkochte landerijen: (inv.nrs. 735 op naam huurder en 736-737 op naam koper).
  • Registers op overdracht, vererving en huwelijk van meiers, 1630-1772: (inv.nrs. 726- 727; index 5.3-5.6).
  • Rekeningen van voormalige kloostergoederen, 1595-1796: (inv.nrs. 2289-2655) Vanaf 1630 worden per voormalig kloostergoed de pachters, de pachtsommen en aanduidingen van omvang en ligging (globaal) van de grond aangegeven.
  • Staten en inventarissen van kerke-, pastorie- en kosterijgoederen, 1773-1820 (inv. nrs. 845-848).
  • Registers die betrekking hebben op verkoping en verpachting van provincielanden en -goederen: zie rubriek 3.9 Beheer der “Provincielanden” en goederen.

Belastingen
> Schatregisters van de verponding (grondbelasting): zie het archief van de Staten van Stad en Lande (toegang 1). De schatregisters zijn in een periode van twee eeuwen slechts een paar keer aangelegd. Alleen voor de jaren 1630 (inv.nrs. 2133-2136; index 7) en 1721 (inv.nrs. 2143- 2146; index 6) wordt een totaalbeeld geschetst.
> Kohieren van vaste goederen uit 1806 van kerspelen in Hunsingo zijn te vinden in het archief van de Gewestelijke Besturen (toegang 3, inv.nrs. 437-442).

Beheer en administratie van provincielanden en -goederen
> Staten en inventarissen van de kerke-, pastorie- en kosterijgoederen, fondsen , baten, schulden en lasten van de gemeenten, 1821-1943: te vinden in het archief van het Provinciaal College van Toezicht (toegang 175, inv. nrs. 484-517).

Huur, pacht en verkoop van stadlanden en -goederen
> Archief van het Veenkantoor, 1634-1966: (toegang 1468) (zie boven).
> Informatie rondom verkoop en verhuur van grond en de namen van pachters en eigenaren is te vinden in het archief van de Secretarie van het stadsbestuur van de stad Groningen, 1594-1816 (toegang 1605, aan te vragen bij de balie), onder meer:

  • Stadsrekeningen: rekeningen van de stadsrentmeester, met bijlagen: (inv.nrs. 332 en 332b).
  • Rekeningen van kerkengoederen: predikantengoederen van parochiekerken in de stad Groningen en van kerken in gebieden onder stadsbestuurlijk gezag in de provincie (inv.nrs. 142-159, 350-414).
  • Rekeningen van gasthuisgoederen en weeshuisgoederen: (inv.nrs. 35-76, 374-381).

Vervolgonderzoek boerderijen

Bij de Groninger Archieven
> Boerderijenboeken.

> Gasthuizen: Gasthuizen opereerden vanuit de stad Groningen, maar bezaten vele landerijen in de Ommelanden. Van een aantal gasthuizen kunt u het archief inzien bij de Groninger Archieven. Toegangen zijn te vinden in het archievenoverzicht onder de rubriek ‘Sociale zorg, Welzijn, Arbeid’, subrubriek ‘Armenzorg, Bejaardenzorg, Jeugdzorg’.
> Kerken: Kerkelijke gemeenten waren belangrijke grondbezitters, met name de Nederduits-gereformeerde gemeenten, vanaf 1816 de Nederlands-hervormde gemeenten geheten. Zo werden de inkomsten uit verkoop, verhuur en verpachting van landerijen gebruikt voor de financiering van de armenzorg die tot het takenpakket van de diaconie behoorde. Deze inkomsten werden met de naam van de huurder of pachter genoteerd in de rekenboeken. Toegangen zijn te vinden in het archievenoverzicht onder de rubriek ‘Religie, levensbeschouwing’.
> Huizen en Families: In de loop van de 17e en 18e eeuw nam het aantal eigenerfden verder af. Uiteindelijk kwam het grondbezit in handen van een klein aantal families. Gegevens over het bezit van deze Groninger elite vinden we in de familie- en huisarchieven. Toegangen zijn te vinden in het archievenoverzicht onder de rubrieken ‘Huizen’ en ‘Families’.
> Boerderijen: In de collectie van de Groninger Archieven bevinden zich archieven van specifieke boerderijen en hun bewoners. Toegangen zijn te vinden in het archievenoverzicht onder de rubriek ‘Huizen’.
> De Groninger Heerdencommissie: Dit archief leent zich met name voor onderzoek naar de naam van een boerderij. De ordening is steeds per gemeente. De studiezaal geeft (nog) geen toegang tot het archief; wendt u zich tot de balie voor inlichtingen hierover.
> Verzamelingen kaarten, prenten, tekeningen en fotomateriaal: Kaarten, tekeningen en prenten uit onze verzamelingen zijn op zowel www.beeldbankgroningen.nl als op deze website te bekijken. In de studiezaal kunt u op de computers van tafel 81 en 82 de kaarten en tekeningen uit toegangnr. 817 bekijken, die zijn nog niet online beschikbaar.
Er bevindt zich veel beeldmateriaal van boerderijen op  de Beeldbank, maar ook in de fotocollecties van het Veenkoloniaal Museum te Veendam en het Streekhistorisch Centrum te Stadskanaal.
> Memories van successie, 1806-1927. De jaren 1812-1813 zijn niet bewaard gebleven.
> Advertenties in kranten (openbare verkoop): Kijk op www.delpher.nl en www.dekrantvantoen.nl. U kunt de kranten ook (deels op microfiche) raadplegen in de studiezaal van de Groninger Archieven (toegangsnrs. 999 en 1740).
> Onderzoeksaantekeningen en verzamelingen: gegevens verzameld door geïnteresseerden. Zo heeft notaris A.H. Ages bijvoorbeeld materiaal verzameld over landerijen en opstallen te Hornhuizen, Rasquert, Uithuizermeeden, Ulrum, Warffum, Warfhuizen, Wehe en Zoutkamp over de periode 1755-1810 (toegang 673).

Bij andere instellingen
> Kadaster.
> Gemeenten: Hier vindt u bevolkingsregisters, bouwvergunningen en kadastrale gegevens. Zie hiervoor www.groningerarchiefnet.nl.
> Waterschap Hunze & Aa’s: Bij het waterschap vindt u vooral stukken met betrekking tot grondbezit (kadastrale leggers en aanslagen voor waterschapsbelasting) en vergunningen voor de uitvoering van werken (aan land, sloten, etc). Hier is ook veel kaartmateriaal aanwezig. Zie www.groningerarchiefnet.nl.