Zoek op de website

Een nieuwe kijk op verdwenen kloosters

Persbericht - Groningen 2 februari 2016

Een nieuwe kijk op verdwenen kloosters
Woensdag 10 februari 2016, aanvang 20.00 uur (zaal open 19.30 uur)
RHC Groninger Archieven, Cascadeplein 4.

Ooit waren ze groot, rijk en machtig: de kloosters van Groningerland. Maar hoe verging hun glorie. Rond 1600 kwam er een eind aan hun macht. De gebouwen werden afgebroken, de stenen elders gebruikt. Overheden pikten hun grond en andere eigendommen in. Alleen op basis van bewaard gebleven archivalia en blootgelegde grondsporen kon je nog enigszins een beeld krijgen van hun vroeger zo sterke aanwezigheid.

Naast de traditionele onderzoeksmethoden echter, kwamen de laatste jaren nieuwe technieken op en zij hebben het onderzoek naar de verdwenen middeleeuwse kloosters van Groningerland een stevige impuls gegeven. Zo hoef je de bodem niet meer te verstoren, om toch te weten wat in zijn archief zit. Ook worden kloosterfundamenten digitaal weer opgebouwd, zodat de verdwenen kloostercomplexen als het ware een herrijzenis hebben beleefd. Ja, je kunt er tegenwoordig zelfs weer doorheen wandelen, ook al is dat dan virtueel.

Over het recente kloosteronderzoek gaat het op 10 februari op de avond, georganiseerd door RHC Groninger Archieven, de cultuurhistorische vereniging Stad en Lande en de NGV afdeling Groningen. Daar wordt getoond wat er de laatste jaren gedaan is om de verdwenen kloosters van Groningen en hun rol in het landschap weer zichtbaar te maken. Dit gebeurt in vier korte lezingen, waarin voor de pauze het klooster van Essen en na de pauze de kloosters van Rottum en Aduard centraal staan.

Henny Groenendijk, oud-provinciaal archeoloog, gaat dan in op het proefsleuven-onderzoek dat in Essen plaatsvond. Het vrouwenklooster hier bleek gesticht op oudere akkers, zijn contouren waren nog goed vast te stellen en de gebouwen zagen er sober, maar zeker niet armetierig uit.

Voor zijn masterscriptie reconstrueerde landschapshistoricus Marnix Deterd Oude Weme aan de hand van archivalia en (schets)kaarten het grondbezit van hetzelfde klooster. Dat bleek anderhalf maal zo groot als voorheen gedacht. Zo exploiteerde het klooster Essen venen bij Kropswolde.

Albert Gramsbergen vertelt over het klooster in Rottum. Samen met een andere oud-medicus onderzocht hij de ondergrondse kloosterfundamenten door middel van 7500 elektrische weerstandsmetingen. Op basis hiervan is het kloostercomplex gereconstrueerd in een animatie.

Een soortgelijke 3D-reconstructie, maar dan door een app en infopanelen, is er sinds kort voor de abdij van Aduard, ooit de grootste van Nederland. Hoe deze ‘herbouw’ tot stand kwam, laat historicus Jacob Loer ons zien. Ook vertelt hij wat het project Aduard biedt in cultuur-toeristische zin.


Noot voor de redactie, niet voor publicatie – voor een toelichting kunt u bellen met mevr. Jona van Keulen, Groninger Archieven,  tel. (050) 599 2000.

Bijlage bij dit persbericht: Kaart van voormalige kloosterland van Essen, gemaakt door de landmeter Henricus Teijsinga (1732). Collectie RHC Groninger Archieven 817-1047/6.

Download hier de afbeelding is in hoge resolutie (jpg).

 Kaart van voormalige kloosterland van Essen, gemaakt door de landmeter Henricus Teijsinga (1732). Collectie RHC Groninger Archieven 817-1047/6. Kaart van voormalige kloosterland van Essen, gemaakt door de landmeter Henricus Teijsinga (1732). Collectie RHC Groninger Archieven 817-1047/6.