Raak de geschiedenis aan en Maak Geschiedenis door onze collectie toegankelijker te maken. Op 23 mei 2018 was het 450 jaar geleden dat de slag bij Heiligerlee plaatsvond. Ter gelegenheid daarvan doken de Groninger Archieven in de collectie en lieten tijdgenoten aan het woord die commentaar leveren op de gebeurtenissen die we allemaal uit de schoolboekjes kennen. Naar aanleiding van dit project en de mooie resultaten, organiseerden wij op zaterdag 17 november 2018 het slotsymposium Na de Vertaalslag rond Heiligerlee.
Van beeldenstorm tot de hertog van Alva
Om de gebeurtenissen in perspectief te plaatsen laten we het verhaal beginnen in 1566, wanneer de beeldenstorm vanuit het zuidwesten ook Groningen bereikt. We zien de bevolking uiteenvallen in voor- en tegenstanders van de opstand en zien hoe de plaatselijke bestuurders hun positie proberen te behouden tegenover het centraal bestuur in Brussel. Er komen twee veldslagen voorbij en tot slot moeten we toezien hoe de hertog van Alva Groningen onder zijn beheer brengt.
De vertaalslag
Met jouw hulp vertellen we het verhaal rond Heiligerlee tussen 1566 en 1568. Op de website plaatsen we stukken die een deel van het verhaal verborgen houden. Met behulp van een zogenaamde transcriptietool kunnen de handgeschreven teksten worden omgezet in getypte tekst en wordt het verhaal stukje bij beetje ontrafeld. De teksten die we bekijken, bevatten onder meer fragmenten van kronieken, brieven van Lodewijk van Nassau en de hertog van Alva, stukken uit de archieven van de stad Groningen en de Ommelanden en een grote hoeveelheid brieven uit het archief van de familie van Ewsum.
Lees meer over Johan van Ewsum en zijn turbulente tijd:
I - De Beeldenstorm en wat eraan vooraf ging
II - De Slag bij Heiligerlee en wat erna kwam
Slag bij Heiligerlee, 1568. Prent: F. Hogenberg, Groninger Archieven (817_10242.2)
Tijdlijn 1568
Hieronder vind je de tijdlijn rondom de Slag bij Heiligerlee. Hiervoor zochten wij naar stukken over deze periode en ook naar bronnen rondom het mysterie van de dood van graaf Adolf van Nassau. Tijdens de slag bij Heiligerlee sneuvelde graaf Adolf en sindsdien is zijn lichaam spoorloos. Ken je nog een illustratie, tekst of ander archiefstuk? Mail jouw vondsten naar
Volg de Slag rondom Heiligerlee
Literatuur- en bronnenlijst
Meer achtergrondinformatie vind je in de door ons samengestelde literatuurlijst. De daarin genoemde titels kun je raadplegen in onze studiezaal. De teksten die we transcriberen en overige archiefstukken met vermeldingen over deze periode, vind je in de bronnenlijst. Ken je zelf een bron over het begin van de Tachtigjarige Oorlog of de Slag bij Heiligerlee of kom je een vermelding tegen? Deze tekst, link of pagina uit een publicatie ontvangen wij graag inclusief bronvermelding via
Downloads
Hieronder staat een aantal afbeeldingen en artikelen over de slag bij Heiligerlee die gratis te downloaden is:
- prent/tekening: Slag bij Heiligerlee, 1568, F. Hogenberg
- prent/tekening: Het sneuvelen van Adolf van Nassau, 1568, J.W. Kaiser
- prent/tekening: Slag bij Jemmingen [Jemgum] aan de Eems, 21 juli 1568, Frans Hogenberg
- achtergrondartikel: Het voorspel van de 80-jarige oorlog in Stad en Lande, W.J Formsma, Cultureel maandblad Groningen, mei 1968
- achtergrondartikel: De slag bij Heiligerlee, G. Overdiep, Cultureel maandblad Groningen in mei 1968
- achtergrondartikel: Johan van Ewsum en zijn turbulente tijd, Harry Perton, april 2018
- vertaling: Kroniek uit 1594, Eggerick Eggens Phebens