Zoek op de website

Vrouwenbibliotheek

Voor tweede keer integratie vrouwenbibliotheek in OB

door Beno Hofman

De integratie van de collectie van Stichting Savante in die van de Openbare Bibliotheek ging in november 2006 vergezeld van de presentatie van het ‘Vrouwen Informatiepunt Groningen’.

De vrouwenbibliotheek van Savante ontstond tijdens de zogeheten tweede feministische golf.

Dr. Aletta H. Jacobs, datum onbekend Fotograaf: A. Greiner [1785-11215] Dr. Aletta H. Jacobs, datum onbekend Fotograaf: A. Greiner [1785-11215]

Ook tijdens de eerste golf, eind negentiende eeuw, was er in Groningen al een vrouwenbibliotheek. En ook deze collectie ging op in die van de Openbare Bibliotheek.

De eerste feministische golf uit zich in Groningen onder andere door de opkomst van het beroepsonderwijs voor meisjes en door de toelating tot de universiteit van vrouwen.

Aletta Jacobs is in 1871 de eerste en anderen volgen haar voorbeeld.

Een enkele keer levert dit ook een feministisch proefschrift op.

Zo promoveert Aletta’s vriendin Betsy Bakker-Nort op een dissertatie met als titel ‘Schets van de rechtspositie der getrouwde vrouw’.

De vrouwenbond

Een belangrijke rol in de Groningse vrouwenemancipatie wordt gespeeld door de in 1894 opgerichte vereniging ‘De Vrouwenbond’. Drie van haar leden spelen een hoofdrol bij de organisatie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in Den Haag in 1898.

Zo is de Groningse Vrouwenbond-presidente Cato Pekelharing-Doijer tevens presidente van de Nationale tentoonstelling.

Geertruida Römelingh

Tot de eerste leden van de Vrouwenbond behoort Geertruida Römelingh, een in 1850 geboren boekhandelaars- en uitgeversdochter.

Na het overlijden van haar vader Joannes krijgt ze in 1892, samen met haar moeder Aukje Kranenburg, de leiding over het bedrijf op Herestraat 38. Omdat Geertruida’s aspiraties elders liggen laat ze de boek- en kunsthandel in 1895 evenwel over aan de eveneens tot de Vrouwenbond toetredende Imke Toens.

Geertruida Römelingh zet de uitgeverij in 1897 onder eigen naam voort. Haar eerste uitgaven hebben bijna vanzelfsprekend te maken met genoemde Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid.

Vanaf 1909 heeft ze een compagnon in Cato Lubach, die in de Openbare Leeszaal en Boekerij werkt. Een van de laatste uitgaven van G. Römelingh en Co. is in 1914 Etine Smids proefschrift in de sterrenkunde.

Rechts Herestraat 38, boekhandel en uitgeverij van Geertruida Römelingh, 1912 [1785-1195] Rechts Herestraat 38, boekhandel en uitgeverij van Geertruida Römelingh, 1912 [1785-1195]

Doelstellingen

Tot de doelstellingen van de Vrouwenbond hoort ‘de leden bekend maken met de vrouwenquestie’. Daartoe worden boeken aangeschaft die elke drie weken in leeskringen circuleren om daarna in de eigen bibliotheek terecht te komen. Deze wordt beheerd door de directrice van de Gemeente Kweekschool voor onderwijzeressen Petronella Heringa.

Vismarkt ca. 1910 [1986-06254] Vismarkt ca. 1910 [1986-06254]

Op zeker moment vindt de bibliotheek van de Vrouwenbond onderdak in het gebouw van de Openbare Leeszaal en Boekerij op Vismarkt 16.

Zo is er in de in 1914 verschijnende catalogus van de Leeszaal en Boekerij achterin een apart overzicht opgenomen van de boeken van de ‘boekerij’ van de Vrouwenbond.

De boekerij van den “Vrouwenbond”

Het Jaarverslag van de O.L. en B. over 1914 merkt op: ‘De boekerij van den “Vrouwenbond” blijft voorloopig nog met twee cijfers gecatalogiseerd, doch zal, evenals onze eigen boekerij, later ook volgens drie cijfers worden gerangschikt’.

Omdat er in 1938 nog maar weinig leden over zijn en andere verenigingen ‘de Vrouwenbond overbodig maken’, wordt de bond op 26 oktober van dat jaar opgeheven. In sommige oude boeken van de Openbare Bibliotheek is het stempel van de Vrouwenbond echter nog steeds zichtbaar.

Datzelfde geldt voor de boeken van Stichting Savante, die sinds kort aan de OB-collectie zijn toegevoegd. Maar deze vrouwenbibliotheek is dan ook pas in 1972 in het leven geroepen. Savante is onder andere gevestigd geweest op Westersingel 45 en de laatste periode in het Vrouwencentrum op Oude Boteringestraat 60.

Literatuur o.a.:

Inge de Wilde: Römelingh, boekhandelaren en uitgevers in Groningen (1806-1961)

Begintijd Openbare Bibliotheek

Begintijd Openbare Bibliotheek

De ‘Openbare Leeszaal en Boekerij’ van Groningen wordt op 7 oktober 1903 geopend in een pand van grootindustrieel Jan Evert Scholten, Martinikerkhof 8. Op 17 november 1906 wordt Vismarkt 16 gekocht. Omdat de noodzakelijke verbouwing niet op tijd klaar is, wordt in de zomer van 1907 tijdelijk uitgeweken naar de hoek van de Oude Boteringe- en de Broerstraat. Op 1 september van dat jaar kan het pand aan de Vismarkt worden betrokken. Josef Cohen wordt in 1914 de eerste directeur.

Cato Pekelharing-Doijer (Batavia 1858- Groningen 1913)

Cato Pekelharing-Doijer (Batavia 1858- Groningen 1913)

Catherina Geertruida Doijer is de dochter van een Leidse hoogleraar. In 1882 trouwt ze de in Leiden gepromoveerde en in ’81 in Groningen tot gemeentesecretaris benoemde Adrianus Pekelharing (1857-1942). Samen krijgen zij twee zoons. De doopsgezinde Cato Pekelharing-Doijer speelt een vooraanstaande rol in de vrouwenemancipatie en wordt in 1898 voorzitter van de Groningse vereniging De Vrouwenbond.